ژانویه 16, 2021

گروه های کم درآمد شهری

همانطور که در جدول مربوط به نتایج آزمون فریدمن مشخص است سطح معناداری آزمون برابر 001/0 می باشد. از آنجا که تحلیل داده ها در سطح اطمینان 95 درصد (05/0(=) انـجام می گیرد می توان گفت که فـــرضیه تحقیق که این ادعا را دارد که بین روش های حل مشکلات ســکونتگاههای غیر رسمی تفاوت قابل ملاحظه ای وجود ندارد رد می شود و فرضیه که این ادعا را دارد که بین روش ها تفاوت قابل ملاحظه ای برقرار است تأیید می شود.
5-4- جمع بندی
یافته ها نشان می دهد که میزان تمایل به مشارکت اهالی محله سورکان در سطح نسبتاً بالایی قرار دارد. همچنین شدت تمایل به ترک محل در بین گروه های سنی (40-20 سال) کمتر از گروه های سنی 60-40سال می باشد. به ایــن معنی که در این محله نیروی جوان هم تمایل به مــاندن دارد وهم مشارکت. با مجموعه پتانسیل های موجود در محله و آماده بودن بستر، اجرای طرح های توانمند سازی که بر محورهای اجتماعی – اقتصادی تأکید دارد، می تواند در رفع مشکلات عمده کارساز باشد.
همانگونه که ذکر شد مشکلات عمده ی گریبانگیر محله مورد مطالعه در حوزه اجتماعی- اقتصادی و مدیریت و مسکن می باشد که نداشتن سند مالکیت و غیررسمی بودن اشتغال از جمله آنها به شمار می رود و تبعات بسیاری را در پی دارد. به طوری که به دلیل نداشتن سند مالکیت و همچنین ضامن معتبر که کارمند دولت بوده باشد از دریافت وام و تسهیلات دیگر برای بهسازی و احیاناً نوسازی مسکن خود محروم هستند. از سوی دیگر به سبب اشتغال در بخش غیررسمی و نداشتن پروانه کسب از گرفتن وام و تسهیلات مربوط به اشتغال نیز بی بهره اند.
در فصل آتی، با توجه به شناخت محدوده مورد مطالعه از ابعاد مختلف اجتماعی- اقتصادی، کالبدی، جمعیتی و … و ارزیابی مسائل و مشکلات و همچنین نتایج حاصل از پرسشنامه و تحلیل آنها، به جمع بندی و نتیجه گیری از بررسی ها، آزمون فرضیه تحقیق و ارائه راهبردهای پیشنهادی پرداخته می شود.
فصل ششم :
نتیجه گیری وارائه پیشنهادات
مقدمه
در این فصل ضمن ارایه نتایج تحقیق و اثبات فرضیه، سعی گردیده است راهبردها و سیاست های مناسب جهت ساماندهی و بهسازی محله سورکان با تأکید بر راهبرد توانمندسازی تدوین شود. این راهبردها و سیاست ها با استفاده از تکنیک دلفی با توجه به مسائل و مشکلات موجود در محله، پیشنهاد و ارائه خواهد شد.
6-1- نتایج تحقیق:
نتایج تحقیق در دو بخش نتایج تئوریک و نتایج تجربی ارائه میگردد.
6-1-1- نتایج تئوریک
در چارچوب نظری تحقیق، با اشاره به مفهوم و تعاریف اسکان غیر رسمی از دیدگاه متفکرین مختلف، مشخص گردید که اسکان های غیر رسمی در پاسخگویی فقرا به نیاز سکونت شان در مدت زمان بسیار کوتاه شکل می گیرند. این نواحی را می توان در شهرها جزئی از فراینــد عدم تعادل شهری/ منطقه ای و سازگاری دو گانه اقتصادی در جامعه تلقی کرد که منجر به تغییر مکانی جمعیت از نواحی فقیر و توسعه‎ نیافته روستایی به سمت و سوی نواحی برتر شهری می‎گردد. در این جریان انتقال جمعیتی، به دلیل عدم پاسخگویی بازار رسمی، نواحی بی‎دفاع و فاقد نظارت شهری، عرصه اسکان این گروههای تازه‎وارد، که توان رقابت در بازار رسمی زمین و مسکن را ندارند، شده و با سرعت مهارنشدنی اشغال می‎گردند.
از سوی دیگر چنین نتیجه گیری شد که اسکان های غیر رسمی عامل برجسته و غالب در شهرنشینی و تهیه مسکن برای فقرای شهری می باشد که نباید به مانند بخشی از بحران کشوری مسکن، بلکه به عنوان سهم فقرا، برای حل مسئله خودشان نگریسته شود.
در ادامه، به وضعیت اسکان های غیر رسمی در سطح دنیا (کشورهای جنوب و شمال) اشاره شد و مــشخص گردید که در کــشورهای جنوب، شهر نشینی و رشد سریع آن تحت تاثیر مسایـــل اقتصادی ـ سیاسی و اکولوژی انسانی آنها قرار دارد و بارزترین مشکلی که اوضاع نابسامان اقتصادی و توسعه برونزا در شــهرهای کشورهای جنوب به نمایش می گذارد؛ ایجاد حاشیه نشینی و اسکان های غــیررسمی می باشد. در کشورهای شمال نیز پدیده اســـــکان غیررسمی از بدو پـیدایش، حاصل ذات نظام سرمایه داری، اهداف سود طلبانه آن و آنچه که در جوامع امروزی به آن “پیشرفت” اطلاق می گردد، بوده است.
وی‍ژگی های اسکان غیر رسمی در ادامه مورد بحث قرار گرفت و مشخص گردید که این سکونتگاه ها درون یا مجاور شهرها، با بافت کالبدی نابسامان و عمدتاً خودرو شکل می گیرند و دارای مصالح نـامرغوب و فاقد مـــالکیت رسمی هستند وبه دلیل اشتغال در بازار غیر رسمی درآمــد کمی را دارا می باشند. همچنین به علل پیدایش اسکان های غیر رسمی اشاره و بحث شد که علل پیدایش این سکونتگاه ها را باید در عوامل ساختاری جامعه، علل سازمانی، فقدان سیستم های حمایتی و مشارکتی و … جستجو کرد.
از موضوعات دیگر مورد بحث، رویکردها و رهیافت های مداخله در اسکان های غیررسمی است که از دیدگاه های متفاوت و در مقاطع زمانی مختلف مورد بررسی قرار گرفت. بر این اساس مشخص گردید که مناسب ترین رویکرد در نحوه برخورد با اسکان های غیر رسمی، دیدگاه اصلاح طلبانه می باشد که در چارچوب آن راهبرد توانمند سازی مناسب ترین راه حل برای چاره جویی مشکل سـکونتگاه های غیر رسمی به شمار می رود. بر اساس دوره های زمانی نیز، از دهه ی 1960 تا اواخر دهه ی 1970 طرح های مختلفی از جمله؛ طرح خانه سازی دولتی(دهه ی 1960)، طرح اراضی و خدمات (دهه ی 1970)، طرح ارتقاء سکونت (دهه ی 1970) و … برای برخورد و مقابله با اسکان های غیررسمی به اجرا گذاشته می شود که هر
یک به طور موقتی مشکل را حل کرده، ولی در دراز مدت کارایی نداشته اند. از دهه ی 1980 به بعد و به دنبال عدم توفیق طرح های مذکور، راهبرد توانمند سازی پیشنهاد می شود که به همراه سیاست های ارتقاء و بهسازی محیط، به دنبال یک تغییرات اصولی در فرایند اســکان گروه های کم درآمد شهری بود.
در ادامه به فرایند توانمندسازی پرداخته شده و این فرایند در یک مجموعه چهار شناختی که انعکاس دهنده نگرش افراد در مورد نقش های کاری آنهاست مورد بحث و بررسی قرار می گیرد و نتیجه اینکه؛ ارتقاء فرایندهای توانمندسازی می باید در حوزه های فردی،‌گروهی، محله ای و نهایتاً فرامحلی (شهری/ منطقه ای) پیگیری شود. به دنبال آن، رویکردها و ابعاد توانمندسازی مورد بحث قرار می گیرد که بر این اساس، توانمندسازی افراد به عنوان محور حرکت توسعه ای است تا مقولات بعدی نظیر؛ توانمندسازی گروه های محلی و محلات نیز حاصل شود. در ادامه عواملی که مـی توانند به توانمند سازی افراد و فرایند آن کمک کنند به صورت نمودارهایی بیان می شود که بر آن اساس، تفویض اختیار، رضایت مبتنی بر عملکرد، غنی سازی کارکرد اجتماعی، مدیریت مشارکتی و مشارکت در هـدفگذاری می توانند به توانمندسازی افراد و فرایند آن کمک کنند.
موضوع بسیار مهمی که در انتهای فصل چارچوب نظری تحقیق مورد بحث قرار می گیرد، ارائه یک الگوی کلی از راهبرد توانمندسازی بر محور انسان و مشارکت گروه های اجتماعی می باشد که در آن سه محور؛ افراد ساکن، ساختار مدیریتی و ارتقاء محلات رئوس اساسی حرکت را تشکیل می دهند.
در نهایت، پس از بحث و بررسی در خصوص وضعیت اسکان های غیررسمی و شناخت این پدیده و همچنین رویکردهای مداخله در اینگونه بافتها از دههی 1960 تا کنون، راهبرد توانمندسازی با توجه به تجارب موفق آن در بهبود وضعیت سکونتگاههای غیر رسمی و اتفاق نظر جهانی در خصوص آن، به عنوان رویکرد نظری تحقیق، برای ساماندهی و بهسازی و بهبود کیفیت زیست در محله سورکان در نظر گرفته شده است.
6-1-2- نتایج تجربی و اثبات فرضیات تحقیق