منوچهری دامغانی

Off By
دانلود پایان نامه

ای فلک قدر که اگر از تو اجازت یابد نسر طائر سر تیر تو به شهیر گیرد ص66ب12
حریم ملک تو آمد مصون زریب مَنون چنانکه نسر سپهر از تعرض صیاد
ص57 ب1
4-3-10-نسر واقع (عقاب نشسته) در فارسی ویک پایه ودر پهلوی «ونند» که گفته اند :
چهارمین ستاره ددرخشان آسمان در صورت شلیاق است با قدر 14% به فاصله 26سال نوری از منظومه شمسی (فرهنگ اصطلاحات علمی ) واز سه ستاره ترکیب یافته نام دیگر نسر واقع در زبان عرب « هقعه» است از منازل قمر است (مصفی 1366: 792)
نسر واقع بعینه گفتی دو پیاده است بند یک فرزین ص152 ب8
4-3-11-دو یا چند ستاره از یک صورت فلکی
4-3-12-بنات النعش (هفت اورنگ )
بنات جمع بنت، به معنی دختر ، دختران، سه ستاره که بر طول واقع شده در صورت دب اکبر(هفت اورنگ ) به دنبال نعش ، وسه ستاره به همین شکل در «دب اصغر» اولی را بنات النعش کبری ودومی را بنات النعش صغری گفته اند .
آن ها را «سه دختر» و«سه خواهر» ودختر نعش یا دختران نعش هم گفته اند .(مصفی ،1366: 92)
ودرحقیقت بنات النعش به شکل ملاقه ای است که لبه این ملاقه همیشه به دو ستاره قطبی می چرخد تعداد ستارگان این صورت فلکی27 ستاره اند که هفت ستاره آن مشخص تر ودرخشان ترند.(غزنی،1363: 83-84)
همیشه تا زپرا کندگی بنات النعش بود چو روزی اهل هند درین ایام ص128ب12
وزپی مرکبش بنات النعش راست ماننده سر افساریست دیوان

4-3-13- هفت اورنگ :
کنایه از هفت ستاره است که آن را عربان بنات النعش وآن دوو است از صورتهای شمالی اول صورتی است که به قطب شمالی عالم نزدیکتر است بنات النعش صغریست دوم بنات النعش کبری وهریک هفت ستاره اند چهار از ایشان را نعش گویند وسه را که بر طول واقعند بنات وبعضی هر دو را به دو خرس تشبیه کرده اند اول را دب اصغر گویند ودوم را دب اکبر می نامند ( شرح بیست باب به اختصار رک التفهیم )
به گرد مرکز چترش مدار هفت اقلیم چو گرد قطب شمالی مدار هفت اورنگ ص119 ب14
4-3-14-فرقد(فرقدان )
فرقد : (فرقدان ) دو برادران ، وآن دو ستاره ی پیشین است از هفت ورنگ کهین (السافی فی الاسامی /444)و فرقدین وفرقدان هر دو تثنیه فرقد است وگاهی با «فرق» با رعایت نوعی جناس همراه شده است . فرقد ، فرقدان ، فرقدین ، در شعر فارسی استعمال فراوان دارد ونمودار بلندی واعتلاست وبه چشم هژیر ، وخدلیلی وقلاده ولاله ونرگس مانند شده است .(مصفی 1366: 559-600)
قصر هدی شد به سعی شاه مشیّد رایت اسلام سر کشید به فَرقَد ص70ب1
4-3-15-تک ستاره مشهور در صورت فلکی شمال
4-3-16جدی (ستاره قطب )
جدی مصغر جدی است واین تصغیر بدان جهت بوده که با جدی (برج جدی ) اشتباه نشود جدی ستاره قطبی دب اصغر است ویک درجه وبیست دقیقه با قطب فاصله دارد ودر تمام بیست وچهار ساعت بدور قطب به نظر ناظر حرکت می کند ولی به علت نزدیکی به قطب حرکت آن محسوس نیست واین حرکت در واقع مربوط به حرکت وضعی زمین است به گرد محور خود منوچهری دامغانی حرکت جدی را به گرد قطب به چرخیدن مرغ مسمن وباب زدن (سیخ کباب) مانند کرده همراه با حرکت بنات النعش از مشرق به مغرب به گرد قطب (مصفی 1366: 161)
همی برگشت گرد قطب جدی چو گرد باب زن مرغ مسمن
بنات النعش گرد او همی گشت چو اندر دست مرد چپ فلافن دیوان 63
جدی وحمل در شعر ظهیر