ژانویه 27, 2021

معیارهای ارزیابی عملکرد

5. ذخائر: بر طبق روش تعهدی حسابداری، مدیران هر ساله ذخائری را برای بدهکاران، موجودی کالا، گارانتی‌ها و غیره در نظر می‌گیرند که سبب کاهش سود می‌شود. این ذخایر بیشتر بر مبنای برآورد محاسبه می‌شوند و بنابراین مدیر به راحتی می‌تواند مبالغ را دستکاری کند.
6. در نظر نگرفتن هزینه سرمایه: ایراد اساسی این معیار این است که تنها به کمیت سود توجه می‌شود در حالی که برای تعیین ارزش واقعی شرکت باید به کیفیت سود نیز توجه کرد. بنابراین اینکه سود با چه میزان سرمایه‌گذاری حاصل شده و هزینه سرمایه چقدر بوده است می‌تواند کیفیت سود حسابداری گزارش شده را تحت تأثیر قرار دهد.
7. هزینه‌یابی کامل در مقابل کوشش‌های موفقیت آمیز: ایراد دیگری که در مورد مخارج تحقیق و توسعه وجود دارد، این است که اگر به عنوان دارایی ثبت شود ممکن است بعد از زمان کوتاهی ارزش خود را از دست بدهد یا به عبارت دیگر تحقیقات انجام شده با شکست مواجه شود. اگر فعالیت‌های تحقیق و توسعه با شکست مواجه شود چه باید کرد؟ آیا نباید آن را به عنوان هزینه در نظر گرفت؟ به نظر استیوارت پاسخ منفی است زیرا هزینه تحقیق و توسعه ا‏ی که به نتیجه رسیده است شامل هزینه تحقیق و توسعه ای که به نتیجه نرسیده است نیز می شود(استیوارت،1991).
برای رفع ایرادهایی که به هر یک از معیارهای ارزیابی عملکرد مبتنی بر سود وارد است، پژوهشگران تلاش کردند با معرفی معیارهای جایگزین نقایص مدل‌های مبتنی بر سود حسابداری را برطرف کنند. در ادامه به معرفی این معیارها خواهیم پرداخت.
2-7-4، مدلهای اقتصادی
برای رفع ایرادهایی که به هر یک از معیارهای سنتی ارزیابی عملکرد وارد است، برخی از محققین همچون استیوارت (1991)، باسیدور و همکاران (1997) و باش و همکاران (2003) به جستجو برای ارائه معیار جدیدی برای ارزیابی عملکرد ادامه دادند. با پیدایش نظریه‌هایی در زمینه سود اقتصادی یا سود باقیمانده مدل‌هایی به منظور محاسبه سود اقتصادی پیشنهاد شد(استیوارت، 1991). در این مدل‌ها، سود خالص عملیاتی پس از کسر مالیات و هزینه سرمایه به عنوان سود اقتصادی یا سود باقیمانده تعریف می‌شود. هدف اصلی بنگاه‌ها، حفظ و افزایش ثروت سهامداران است و ارزش آفرینی برای بنگاه‌ها تنها راه نیل به این هدف تلقی می‌شود. بنابراین خلق سود اقتصادی (ارزش افزوده اقتصادی) را که باعث افزایش ارزش سهام در بازار و بهبود ثروت سهامداران می‌شود را می‌توان عامل ارزش آفرینی بنگاه‌ها تلقی کرد(باسیدور و همکاران، 1997). این معیارها در سیر تکاملی خود(ارزش افزوده اقتصادی، ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده، ارزش افزوده بازار و سود باقیمانده اقتصادی) تلاش دارند ضمن توجه به پیچیدگی‌های رفتاری مدیران، به ارزیابی عملکرد آنها و تعدیل تضاد منافع پرداخته و اطلاعات موجود در قیمت و بازده سهام را توضیح دهند(باش و همکاران، 2003). در ادامه به تشریح مدل‌های اقتصادی ارزیابی عملکرد خواهیم پرداخت.
2-7-4،الف) ارزش افزوده اقتصادی(EVA)
ارزش افزوده اقتصادی به‌عنوان مهم‌ترین معیار ارزیابی عملکرد توسط استیوارت در سال 1991 معرفی شد. استیوارت(1991) درکتاب خود با عنوان در جستجوی ارزش، مفاهیم ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده بازار را معرفی و مزایای آن را تشریح کرد. این معیار ارزیابی عملکرد به این منظور ارائه و بسط داده شده است که معیاری مربوط‌تر و کارآمدتر از معیارهای ارزیابی عملکرد سنتی مانند سود حسابداری برای منطبق کردن اهداف مدیران و سهامداران و سایر ذی نفعان ایجاد کند(استیوارت، 1991).
ارزش افزوده اقتصادی برابر است با سود پس از کسر تمام هزینه‌ها از جمله هزینه سرمایه. ارزش افزوده اقتصادی یک فرمول مخصوص از مفهوم سود باقیمانده است که برای اولین بار توسط آلفرد مارشال(1890) ارائه شد. مارشال سود باقیمانده را برابر سود خالص کل بعد از کسر بهره سرمایه‌گذاری‌های انجام شده توسط سهامداران تعریف کرد(والاس، 1997). بعد از معرفی مفهوم سود باقیمانده، این مفهوم توسط چرچ در سال 1917 وارد تئوری حسابداری و در سال 1960 نیز وارد مباحث حسابداری مدیریت شد (داد و جانز، 1999). بعد از معرفی سود باقی‌مانده شرکت‌های زیادی از آن در ارزیابی عملکرد استفاده می‌کردند.
)
(
1



t
t
t
Capital
WACC
NOPAT
EVA
از آنجایی که سرمایهگذاران در قبال فراهم ساختن منابع مالی و متحمل شدن ریسک تجاری در انتظار دریافت پاداش هستند، سود عملیاتی شرکت باید به منظور خلق ارزش برای سهامداران از هزینه سرمایه فراتر برود. این موضوع که فلسفه زیربنایی ارزش افزوده اقتصادی است، از طریق رابطه زیر بیان می‌شود(باسیدور و همکاران، 1997):
که در آن:
NOPAT = سود خالص عملیاتی پس از کسر مالیات در انتهای دوره t