ژانویه 19, 2021

قانون مدنی

1) احراز رشد
برای اینکه رشد شخص احراز گردد، باید از وی تحقیق و آزمایش به عمل آورد. آزمایش شخص شیوه خاصی ندارد، بلکه باید از موازین عرفی بهره جست، ضمن اینکه برخی از فقیهان نیز برخی از روشهای اختبار و آزمایش را ذکر کردهاند از جمله در مورد مذکر برخی از امور که مناسب حال اوست باید در مدت زمان متفاوت به او تنویض کرد مانند بیع، شراء، اجاره … امور دیگر مانند مباشرت به انفاق و … اگر در امور محوله مانند افراد متعارف عمل کرد، رشد او نیز احراز میگردد و گر نه غیر رشید تلقی میشود، و در مورد اناث نیز اموری از قبیل اداره برخی از امور منزل و یا خیاطی و امثال ذلک اگر در آنان امارات و قرائنی باشد که نشانگر رشد و آگاهی آنهاست، میتوان آنها را رشید دانست.1
البته کار سفیه را نباید با عمل سفیها یکی دانست، ممکن است خردمندی نیز گاهی عمل حقوقی سفیهانهای انجام دهد در حالیکه سفیه نمیباشد.2
فقها برای اثبات رشد دو راه تقرین نمودهاند: 1) اختبار 2) شهادت
2) اختبار
– دلایل ثبوت رشد به وسیله اختبار
گاهی برای ضرورت اختبار جمعی برای شناخت رشد به کتاب و اجماع تمسک جستهاند.
1-1 وابتلوالیتامی حتی اذا بلغوالنکاح فان آنسته عنهم رشداً فادفعوا الیهم سمعو الیهم.
1-2 لیبوکم ایکم احسن عقلاً مراد از ابتلاء امتحان است.
– کیفیت اختبار
فقهاء حد و اندازهای و کیفیت خاصی برای اختبار صبی ذکر نکردهاند چه در مذکر و چه در مونث بلکه امر را موکول کردهاند به اقتضای طبیعی و اجتماعی طفل به عنوان مثال تجار فرزندانشان آزموده میشوند به بیع و شراء …. و دختران نیز به امور خانهداری اگر متعارف معمول افراد انجام دادند رشد ایشان احراز میشود.
– زمان اختبار از رشد
چه زمانی عملیات امتحان شروع میشود قبل از رسیدن به سن مقرر از تمام شدن پانزده سالگی برای ذکور و نه سالگی برای مونث یا بعد از بلوغ؟
برخی از شافعیه معتقدند که عملیات امتحان بعد از بلوغ آغاز میشود.
برخی از شافعیه معتقدند که تجار در تجارت آزمایش نمیشوند مگر بعد از بلوغ زیرا قبل از بلوغ تصرفاتشان صحیح نیست.
مذاهب دیگر و امامیه زمان اختبار را قبل از بلوغ ارجاع دادهاند به جهت عمل به ظاهر آید «وابتلوالیتامی…» در تحریرالوسیله آمده با این فرق که در لمعه اختبار از رشد در بخش صغیر آمده است و در تحریر در بخش احراز رشد سفیه.
همچنین در تحریرالوسیله زمان اختبار از رشد را به شکل واضحتری بیان کرده است.
«اگر احتمال حصول رشد طفل قبل از بلوغ وی بود، واجب است قبل از فرا رسیدن بلوغ طفل از وی اختبار شود تا به مجرد رسیدن بلوغ اموالش را به وی تسلیم کنند. در غیر این صورت در هر زمانی که احتمال رشد در هنگام بلوغ و یا بعد از آن وجود داشت میباید رشد او اختبار کرد.
گفتار دوم) بلوغ و رشد بعد از تصویب جلد دوم قانون مدنی
در 6 بهمن 1313 تا 21 اسفند جلد دوم قانون مدنی، از کتاب اول اشخاص تا قسمتی از کتاب هفتم در مورد نکاح تصویب شد که از جمله مواد آن، مواد 1041 و 1042 و 1043 بوده است. و در سال 1314 از کتاب هفتم به بعد که در بر گیرنده کتاب دهم حجر و قیومیت است به تصویب رسیده.
بند الف) ماده 1041 سابق و بعد از اصلاح سال 61
1) ماده 1041 قانون مدنی سابق «نکاح اناث قبل از رسیدن به سن 15 سال تمام و نکاح ذکور قبل از رسیدن به 18 سال تمام ممنوع است. معذلک در مواردی که مصالحی اقتضا کند با پیشنهاد مدعی العموم و تصویب محکمه ممکن است استثناء معافیت از شرط اعطاء شود ولی در هر حال این معافیت نمی تواند به اناثی داده شود که کمتر از 13 سال تمام و به ذکوری شامل گردد که کمتر از 15 سال تمام دارند»
ماده 1041 قانون مدنی در بهمن و اسفند 1313 و قبل از تصویب ماده 1209 و 1210 تصویب شده است.
ماده 1041 قانون مدنی مصوب 1313 نکاح اناث قبل از رسیدن به سن 15 سال تصویب شده است.
نکات قابل توجه ماده