شرایط آب و هوایی

در نقشه شماره 8-3 چاه ها، قنات ها و چشمه های محدوده مورد مطالعه ترسیم شده است. مطابق این نقشه، یک رشته قنات با امتداد شمالی جنوبی از معدن دره زرشک عبور می کند و همچنین در جنوب این معدن یک حلقه چاه آب، یک چشمه و چند رشته قنات دیگر قابل مشاهده است. این منابع آبی قادرند آب مورد نیاز در طرح بازسازی را تامین نمایند.

نقشه 8-3 نقشه چاه ها ، قنات ها و آبهای زیرزمینی منطقه- منبع: (کاوشگران: 1389) سیل خیزی و رواناب حوزه
به دلیل جایگاه ویژه جغرافیایی استان یزد و نزدیکی با کویر، داشتن آب و هوای کویری و بارش اندک و منابع آب محدود، دشواری هایی پدید آورده که عمده ترین آنها عدم گسترش کشاورزی استان است. نبود آب مناسب بازتاب منفی بسیاری بر دیگر مسایل استان نهاده که سبب فقر پوشش گیاهی، محدود بودن سطح زیر کشت و کاهش بازده است. کمی بارندگی و بی نظمی در ریزش آن موجب شده است که جز رودهای هرات و مروست، رودخانه دایمی دیگری در این منطقه جریان نداشته باشد. تنها جویبارهای فصلی پیرامون شیرکوه، جریان های موقتی هستند که در سطح استان دیده می شوند.( افشار سیستانی: 1378: 62).
رودخانه هایی که در این منطقه جریان دارند، به علت بارندگی کم و شرایط آب و هوایی حاکم آبدهی قابل توجه نداشته و اکثرا رودخانه های سیلابی خشک و یا مسیل هایی هستند که فقط در مواقع بارندگی دارای آب می شوند، لذا احتمال وقوع سیل در این منطقه بسیار کم می باشد (آمایشگران پویای محیط: 1389: 171).

نقشه9-3 روانآب منطقه دره زرشک- منبع: (کاوشگران: 1389) حیات گیاهی و جانوری منطقه
اکوسیستم عمده منطقه مورد مطالعه، اکوسیستم خشکی بیابانی- کویری است؛ عامل اصلی گسترش کویر و حرکت تپه های شنی و ایجاد توفان های سیاه، کمبود پوشش گیاهی در منطقه است. در اثر عملکرد فرسایشی باد و برخورد دانه های شن، سطح پهناوری از لایه بالایی خاک را همراه خود به نواحی دوردست انتقال می دهند( دبیران: 1366: 1340).
اکوسیستم های بیابانی هم بارندگی متغیری از نظر زمانی و مکانی دارند و هم دارای انواع به خصوصی از سطوح غیر قابل سکونت هستند و اگر خاکی وجود داشته باشد، شور بوده و ساختمان نامناسبی دارد و این خاک ها امکان تولید و تکثیر زیستی محدودی را فراهم می کنند، همچنین بیابان ها در بعضی از موارددر معرض تخریب شدید باد و آب قرار می گیرند و بالاخره آب موجود در این محیط ها شور یا نامناسب است. مقدار ریزش باران کم و شدت تبخیر زیاد و در نتیجه رطوبت نسبی کم است. از نظر درجه حرارت تغییرات دمای شب و روز در این اکوسیستم ها زیاد می باشد. در بعضی از مناطق که دارای ارتفاع بیشتری است، شرایط اقلیمی از نظر اکولوژیک برای رویش گیاهان مساعدتر است.عواملی مانند تبخیرشدید، کمی میزان باراش و رطوبت نسبی، تغییرات دما در شب و روز، سبب شده است که تنوع گیاهی کمتری در این اکوسیستم ها وجود داشته باشد( آمایشگران پویای محیط: 1389: 3-171).
وجود منابع ارزشمند آبهای زیرزمینی، چشمه های پراکنده و رودهای فصلی و دائمی و همچنین وجود کوهستان های مرتفع، چهره مناطق بیابانی و کویری را دگرگون کرده است. بسیاری از گونه های حیات وحش وابسته به این درخت زارها و بوته زارها از جمله گونه های باارزشی محسوب می شوند که در اثر از بین رفتن زیستگاه، در معرض خطر تهدید و نابودی قرار دارند. به ویژه انواع گونه های دشتی به علت آسیب پذیری بیشتر و محدود شدن زیست گاه در معرض خطر انقراض قرار دارند. گونه های گورخر، جبیر، آهو، یوزپلنگ، هوبره و زاغ بور از آن جمله هستند. (کاوشگران: 1389: 214).
در منطقه مورد مطالعه تفت یزد، 31 گونه پستاندار از جمله گرگ، گربه وحشی، روباه شنی و کل و بز به سر می برند که برخی از آنها دارای جمعیت بسیار کمی بوده و در طبقه حفاظتی در حال انقراض و در طبقه حمایت و حفاظت شده قرار دارند( کاوشگران: 1389: 216).
استان یزد، علیرغم شرایط نامساعد آب و هوایی و بیابانی بودن منطقه، فقر پوشش گیاهی و منابع محدود آب، زیستگاه هایی را که در آن جمعیت هایی از پرندگان زیست می نمایند در خود جای داده است. از پرندگان ارزشمند منطقه مورد مطالعه شهرستان تفت می توان از پرندگان شکاری مانند عقاب طلایی، بالابان و از پرندگان دانه خوار مهمی چون هوبره و زاغ بور نام برد. پرندگان اعلام شده تماما حفاظت شده و بعضی در حال انقراض می باشند که می بایست با توجه به جمعیت محدودشان از آنها و از زیستگاه های بسیار حساس موجود حفاظت لازم به عمل آید. جمعیت و انواع قابل توجهی از وحوش منطقه به خصوص پرندگان مورد حفاظت محیط زیست و سازمان های جهانی IUCN و CITES قرار گرفته اند که باید به شدت مورد حفاظت قرار گیرند( سلطان محمدی: 1386: 124).
در مورد مارمولک ها و سوسمارهای منطقه می توان از آگامای وزغی دم سیاه، سوسمار پاشرابه ایرانی و لاسرتای کویر و درباره لاک پشت ها نیز صرفا میتوان از لاک پشت مهمیز دار نام برد.مارهای غیر سمی منطقه، مار قیطانی، قمچه مار، شترمار شیرازی و مار درفشی می باشند و از مارهای آلوسر، تیرمار و تیرمار خراسانی می توان به عنوان مارهای نیمه سمی نام برد و مار شاخدار ایرانی تنها مار سمی منطقه است که زیستگاه خود را در مناطق صخره ای و شنی، بوته زارها و زیر تخته سنگ ها انتخاب می نماید و از مارمولک ها و موش ها تغذیه می کند.در محدوده مطالعاتی به علت عدم وجود منابع آب دایمی، آبزیان بسیار محدودی دیده می شوند ولی با تلاشی که در سالیان اخیر صورت گرفته، گونه هایی از ماهیان در استخرهای آب کشاورزی و مزارع پرورش ماهی پرورش داده می شوند، از جمله: قزل آلای رنگین کمان، کپور معمولی، کپور علف خوار، کپور سرگنده و کپور نقره ای( همان منبع: 127).
گیاهان این سرزمین با شرایط خشک و کویری سازگاری پیدا کرده اند و می توانند بدون باران، مدت زیادی دوام بیاورند. تاکنون گونه های گیاهی تاغ، قیچ، گز، درمنه، گون، خارشتر، بادام کوهی و… در منطقه شناخته شده است که پوشش گیاهی عمده استان یزد به شمار می رود. در این نواحی پوشش گیاهی اندک و پراکنده است و نگهداری آب بدن، راز زنده ماندن جانوران است(افشارسیستانی: 1378: 5/73).
نقش گونه های جانوری در زنجیره غذایی و اقتصاد منطقه
کاهش جمعیت وحوش قابل مصرف مثل کل، بز، قوچ، میش و آهوان که در نتیجه شکار بی رویه انسان صورت گرفته، سبب گردیده که مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست گسترش یافته و باقیمانده وحوش در امن و امنیت بیشتری قرار می گیرند. در منطقه مورد مطالعه کاهش جمعیت وحوش مشخص تر بوده و جمعیت قلیلی از پستانداران قابل شکار در ارتفاعات به سر بردهکه به طور غیر مجاز و دور از چشم مامورین سازمان حفاظت محیط زیست، مورد شکار قرار می گیرند. این وضعیت وحوش سبب گردیده که در جهت حفظ وحوش، صدور پروانه های شکار و صید توسط مراجع قانونی به حداقل رسیده و در مورد برخی وحوش اصولا پروانه صید و یا شکار صادر نگردد. در مورد پرندگان منطقه هم قابل ذکر است که صدور پروانه در فصول مجاز برای گونه های پرنده ای که از جمعیت خوبی برخوردار می باشد، بعد از به
پرواز درآمدن جوجه ها( در فصل تابستان) به مدت معین آزاد می باشد. در مورد پرندگان آبزی مثل مرغابی ها و غازها که در فصل پاییز و زمستان به مهاجرت و استراحت می پردازند، متاسفانه با توجه به محدودیت منابع آب سطحی در منطقه مورد مطالعه، این گونه ها از جهت اقتصادی تاثیر قابل توجهی بر معیشت افراد ساکن نداشته است.امروزه زیستگاه های وحوش در منطقه مورد مطالعه بر اثر توسعه صنعت و مسایل اجتماعی و اقتصادی به شدت دگرگون شده و از وسعت و کیفیت آنها کاسته شده است. از این دیدگاه زیستگاه های حیات وحش اغلب به اراضی حاشیه ای و شکننده کشانده شده است. پوشش گیاهی این مناطق بر اثر بهره برداری های مداوم و گله داری تقلیل یافته است و دیگر تحمل فشار بیش از این را نداشته و احتمالا فقط مورد استفاده وحوش باقیمانده قرار گیرد(wikipg.com)
مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست در استان یزد
سازمان حفاظت محیط زیست برای حفظ و نگهداری از تنوع اکوسیستم ها و ذخایر توارثی گیاهی و جانوری نمونه هایی از بکرترین و غنی ترین مناطق طبیعی کشور را در چهار رده به عنوان الگو انتخاب و در محدوده وظایف قانونی خود اداره می کند. این مناطق چهارگانه( پارک های ملی، مناطق حفاظت شده، آثار طبیعی و ملی و پناهگاه حیات وحش) بر اساس ضوابط پذیرفته شده در بین همه ملل جهان از جمله باارزش ترین میراث های طبیعی کشور محسوب می شوند( yazdchto.ir).

نقشه 10-3 نقشه مناطق حفاظت شده در استان یزد- منیع: (کاوشگران: 1389)
در استان یزد همچون سایر استان های کشور در جهت حفاظت از زیستگاههای نمونه اکوسیستم های کلان کشور که به لحاظ تراکم و ترکیب و نوع پوشش گیاهی و وضعیت حفاظتی حیات وحش جانوری از ویژگی های منحصر بفردی برخوردار می باشند، در جهت شناسایی و معرفی این مناطق اقدام شده است. این مناطق که در لایه های حفاظتی مختلفی قرار دارند، عبارتند از) yazdchto.ir):
منطقه حفاظت شده کالمند- بهادراندر فاصله 50 کیلومتری محل اجرای طرح
منطقه حفاظت کوه بافقدر فاصله 167 کیلومتری محل اجرای طرح