ژانویه 21, 2021

شبکه های ارتباطی

بعد از دو طرح پیش گفته، آخرین طرح جامع توسط مهندس مشاور بعدتکنیک در سال 1375 تهیه شد. در مطالعات طرح جامع جمعیت سال 1370 برابر 87621 نفر اعلام شده است که از رقم پیش بینی آتک حتی یکسال بعد (74455نفر) حدود 17% بیشتراست. مهندسین مشاور بعدتکنیک جمعیت شهر را درسال 74 معادل 107 هزار نفر در محدوده ای به وسعت 1480 هکتار و با تراکم ناخالص حدود 70 نفر در هکتار اعلام کرده است. مقایسه محدوده طرح جامع آتک با وضع موجود شهر در مطالعات بعدتکنیک مشخص می کند که شهر درجهت شرق، شمال، شمال شرق و شمال غرب توسعه های خارج از محدوده داشته است. باغات شمالی بین دو شاخه توسعه شمال شهر به میزان قابل توجهی توسط ساخت و سازهای جدید اشغال شده اند. درغرب شهر، شهرک والفجر احداث شده ولی سطوح جنوبی شهر همچنان دست نخورده باقی مانده اند. در طرح جامع بعدتکنیک، وسعت شهر 5/1534 هکتار درنظر گرفته شده است که 5/1054 هکتار آن (معادل 72/68% کل شهر) کاربری شهری و 479 هکتار آن (معادل 37/31% کل شهر) سطوح ناخالص شهری است. سرانه مسکونی دراین طرح 48/39 مترمربع و تراکم خالص مسکونی معادل 253 نفر درهکتار درنظرگرفته شده است. توسعه این طرح درجهات شمال و غرب پیشنهاد شده است. در طرح تفصیلی شهرساوه که درسال 1378 تهیه شده است، کل وسعت شهر 7/1926 هکتار درنظرگرفته شده است که جمعیتی معادل 180000 نفر را درافق ده ساله (از سال 1374 تا 1384) پوشش می دهد. تراکم ناخالص دراین طرح 93 نفر در هکتار محاسبه می شود.
4-1-2- بررسی رشد جمعیتی، تغییرات فعلی آن و تحلیل تقاضا برای مسکن
طبق سرشماری نفوس و مسکن سال 1385 مرکز آمار ایران جمعیت شهر ساوه 179007 نفر و میزان رشد سالانه 6/6 درصد می باشد.
ارقام جدول شماره 4-1 نشان دهنده رشد بالای جمعیت شهرساوه از سال 1345 تا 1385 است به ویژه دهه 65-1355 که همزمان با استقرار صنایع در پیرامون شهر ساوه و مهاجرتهای دوره انقلاب است.
جدول 4-1- جمعیت شهرساوه از سال 81-1335
سال
شرح 1335 1345 1355 1365 1375 1385
تعداد جمعیت 14537 17565 25751 64081 111245 179007
میزان رشد – 9/1 8/3 55/9 67/5 87/4
نمودار 4-1- جمعیت شهرساوه از سال 81- 1335

نرخ رشد جمعیت شهر ساوه در دو دهه اخیر روند نزولی را طی کرده است. نمودار شماره 4-2 روند تغییرات رشد جمعیت شهر ساوه را طی 4 دهه اخیر بین سالهای 1345 تا 1385 نشان می دهد. همانطور که در نمودار نیز مشخص است بیشترین نرخ رشد جمعیت متلعق به سالهای بعد از انقلاب اسلامی یعنی ده 1360 می باشد که همزمان با شکل گیری سکونتگاههای غیررسمی در این شهر نیز بوده است.
نمودار 4-2- روند تغییرات نرخ رشد جمعیت شهر ساوه طی سالهای 1345-1385

یکی از ویژگیهای شهرهای صنعتی و کارگری کشور بالاتر بودن میزان اجاره نشینی در شهر است. طبق سرشماری سال 1375 در شهر ساوه حدود 64 درصد خانوارها مالک، 26 درصد مستاجر و 7 درصد بصورت مجانی ساکن واحد مسکونی خود بوده اند. درحالی که دراین سال میزان اجاره نشینی در مناطق شهری کشور 30 درصد است که مقایسه رقم آماری فوق نشان می دهد که شهر ساوه از نظر اجاره نشینی نسبت به کل کشور درصد بیشتری را به خود اختصاص داده است که مهمترین عامل مربوط به صنعتی بودن شهر ساوه و متعاقب آن نیروی کاری که به شهر وارد میشوند و همچنین از نظر توان مالی در سطح محدودی قرار دارند، می باشد. از عوامل تاثیرگذار برای تقاضای مسکن در شهر ساوه، شهرک صنعتی کاوه نقش اساسی دارد در حال حاظر تعداد شاغلین شهر صنعتی کاوه 25000 نفراست که فقط 6% آنها در شهرک مسکونی مسکن گزیده اند. جمعیت پذیری این شهرک متناسب با الگوی مسکن انتخابی می تواند بین 50000 تا 100000نفر باشد. با درنظر گرفتن 60000 شغل که در افق نهایی توسعه شهر صنعتی پیش بینی شده جمعیت آنها نزدیک به 250000 نفر خواهد بود و با توجه به اینکه تنها حدود 50 درصد جمعیت شاغل و مسکن گزیده اند و با توجه به ظرفیت شهر کاوه حدود 25 هزار نفر از جمعیت نیاز به واحدهای مسکونی خواهند داشت.
4-1-3- نحوه توزیع خدمات شهری
یکی از ویژگیهای اساسی بافت های غیررسمی کمبود خدمات و زیرساخت های شهری است. بطوریکه این محدوده ها در مقایسه با بافت اصلی شهر از خدمات کمتری برخوردار هستند. نقشه پراکنش خدمات در شهرساوه، نشانگر تمرکز خدمات در محدوده خدماتی است. خدمات درشت دانه شهری عمدتا در قسمتهای غربی و شرقی شهر مستقر هستند و خدمات انتفاعی نیز عمدتا درکنار محورهای قدیمی واصلی شهر قرار دارند. ارزش افزوده زمین در برخیابانهای اصلی و قدیمی شهر باعث تمرکز خدمات انتفاعی شده است و محلات خودرو به علت فقدان خدمات رسانی و در نهایت ارزش نسبتا پائین زمین در حاشیه قرار گرفته اند.
بررسی نقشه شبکه معابر شهر نشان می دهد که هرکدام از محلات اسکان غیررسمی که به شبکه معابر بهتری دسترسی دارند از محــدوده نسبی وسیعی نسبت به سایر محدوده ها برخوردار هستند. بین شبکه ارتباطی و سکونتگاههای غیررسمی رابطه معنی داری وجود دارد بطوریکه محلات خودرو شمال شهر به علت اینکه از همان سال های اولیه دارای شبکه ارتباطی بوده زودتر از سایــر محدوده ها رشد کرده اند. درمقابل بافتهای غیررسمی که از شبکه ارتباطی نامطلوبی برخوردار هستند دارای جمعیت و وسعت کمتری هستند.
4-1-4- بررسی الگوهای کاربری زمین و نسبت های آن
بطوری که از نتایج حاصل از عملیات برداشتهای میدانی بخشهای مختلف شهرکه با استفـاده از نقشه هایی به مقیاس درحد طرح تفصیلی وسعت محدوده تدقیق شده طرح جامع مصوب 1932 هکتار می باشد که وسعت کمربندی جدیدالاحداث جنوبی و دیگر کمربندی های پیشنهادی در این رقم منظور گردیده است و موجب افزایش آن شده است. شمار جمعیت شهر ساوه دراین مقطع زمانی 126220 نفر است که توزیع آن در نواحی مختلف شهر می باشد و 56/4 درصد نرخ رشد دوره سه ساله جمعیت شهر از سال 1375 (سال سرشماری عمومی) تا سال برداشت و مطالعه طرح تفصیلی برآورد می گردد. توضیح اینکه جمعیت شهر در سال سرشماری 110700نفر آمارگیری شده است. از کل سطح شهر داخل محدوده طرح جامع مصوب 9/24 درصد مورد استفاده مسکونی 08/1 درصد مورد استفاده تجاری، 02/1 درصد مورد استفاده اداری انتظامی، 15/2 درصد مورد استفاده آموزشی، 4/0 درصد مورد استفاده بهداشتی درمانی، 82/1 درصد مورد استفاده مناطق نظامی 4/0 درصد مورد استفاده فرهنگی، 45/0 درصد مورد استفاده مذهبی قرار گرفته و 58/0 درصد به صنایع سبک و کارگاهی، 3/0 درصد به خدمات جهانگردی و پذیرایی، 85/0 درصد به مراکز ورزشی، 25/1 درصد به فضای سبز و 27/0 درصد به تاسیسات و تجهیزات شهری تخصیص داده شده است و بقیه اراضی به ترتیب به میزان 63/32 درصد به زمین خالی 85/19 درصد به شبکه های ارتباطی، 65/0 درصد به انبار، 65/7 درصد به باغات و 34/0 درصد به مسیل تعلق دارد. جدول شماره 4-2 مساحت گورستان، بیمارستان جدیدالاحداث، میدان تره بار، ترمینال مسافربری، منطقه کارگاههای مزاحم و کشتارگاه به ترتیب 70000، 170000، 100000، 100000، 500000و 70000 مترمربع و همچنین مساحت انبار و تجهیزات شهری موجود و پیشنهادی به ترتیب 105000 و 150000 متر مربع است که با توجه به فاصله آنها از بافت یکپارچه و محدوده منسجم نواحی شهری مجاور خود جزء رقم های فوق به حساب نیامده است که با جمع این رقم نقشه شماره 4-3 کل توسعه شهر در محدوده مصوب 5/2058 هکتار محاسبه می گردد.
جدول شماره 4-2- کاربری اراضی وضع موجود شهر ساوه در محدوده طرح جامع مصوب سال 1378