ژانویه 15, 2021

سازمان ملل متحد

منبع: (وب سایت میراث فرهنگی)
شیراز- فیروزآباد- لامرد- لار
لار
فصل چهارم
آیین نوروز و مردم شناسی نوروز در شیراز
نوروز
نوروز جشن ملی ایرانیان، یادگار ارزشمندی از نیاکان روشن‌بین و نشانه‌ای درخشان از هویت ملی و فرهنگی ماست. حسن انتخاب نخستین روز سال در تاریخ شمسی نشانه‌ای از پیوند دل‌ها با طراوت و شادی و سرسبزی است. جشن نوروز در طول تاریخ ایران زمین فرازها و نشیب‌های فراوانی طی کرده است. اما هم‌چنان ماندگار و زیبا و سبز در ذهن و زبان ایرانیان جای دارد.
در دورانی که در آن زندگی می‌کنیم «جهانی شدن» مقوله‌ای جدی است که می‌کوشد فرهنگ ملی و خرده فرهنگ‌های جهانی را در خود مستحیل سازد و با تحمیل فرهنگی یگانه که نه بایسته است و نه شایسته، خاطره‌هایی ازلی قومی را به فراموشی سپارد. و به همین دلیل است که امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند شناخت، شناساندن و تقویت فرهنگ ملی و مذهبی کشورمان هستیم. فرهنگی که در آن زاده شده‌ایم، رشد کرده‌ایم، با آن خو گرفته‌ایم و باید آن را برای آیندگان به یادگار بگذاریم. (فقیری، 1382: 13)
مجمع عمومی‌سازمان ملل 21 مارس را به عنوان روز جهانی عید نوروز با ریشه ی ایرانی به رسمیت شناخت و آن را در تقویم خو جای داد و پیش از این نیز این جشن توسط سازمان علمی‌و فرهنگی سازمان ملل متحد به عنوان میراث غیر ملموس جهانی به ثبت رسیده است. (همان:9)
گوشه‌هایی است از آداب و رسوم نوروزی در فارس و روایتی می‌باشد از آنچه که از این سنت دیرینه باقی مانده است. هدف عمده‌اش حفظ و نگهداری آداب و رسوم مردم فارس بزرگ است. (همان:14)
(تاریخ عکس: 1390، عکاس: نگارنده پایان نامه، موضوع عکس: بهار شیراز)
واژه‌ی نوروز
«نوروز» واژه‌یی است مرکب از دو جزء که رویهم به معنای روز نوین است و بر نخستین روز از نخستین ماه سال خورشیدی، آنگاه که آفتاب به برج حمل انتقال می‌یابد، گذارده شود. و در اصطلاح بر جشن سر سال پارسی- ایرانی، که در روز نخست فروردین ماه برابر با 21 مارس، مسیحی- آغاز فصل بهار- برگزار می‌شود، گفته می‌آید.
اصل پهلوی این واژه «نوک روچ» یا «نوگ روز» (Nogroz) بوده است. «نوروز» در زبان عربی، هم به ریخت فارسی آن به کار رفته و هم معرَّب آن به گونۀ «نیروز» آمده است.(همان)
پیدایش نوروز
بیش‌تر تاریخ‌نویسان و صاحبان فرهنگ «جمشید» پادشاه پیشدادی را پایه‌گذار نوروز و سایر رسم‌های نیکو دانسته‌اند. مسعودی گوید: «بیش‌تر مردمان بر این اعتقادند که نوروز در روزگار او پدید آمد و در پادشاهی‌اش آیینی شد». اگرچه در کهن‌ترین کتاب ایرانی، یعنی اوستا از نوروز نامی نیست لیکن از جمشید یم «YIMA» یاد شده است و به نوآوری‌های او اشاراتی رفته.
هم‌چنین در تاریخ الامم و الملوک محمد بن جریر طبری و ترجمه‌ی آن از ابوعلی محمد بلعمی و زیر آمده است: «… و علما را بفرمود «جمشید» که آن روز که من بنشستم به مظالم شما نزد من باشید تا هر چه در او داد و عدل باشد بنمایید تا من آن کنم و آن روز که بر مظالم نشست روز هرمز بود از ماه فروردین پس از آن روز «رسم» کردند و بر گبران اکنون سنت گشت»
شاعران ایرانی در دوره‌ی اسلامی مکرر کرده‌اند که نوروز از جمشید یادگار است. چنان که استاد حکیم فردوسی آورده است.
چون آن کارهای وی آمد به جای ز جای مهی برتر آورد پای
به فر کیانی یکی تخت سای چو مایه بدو گوهر اندر نشاخت
که چون خواستی دیو برداشتی ز‌هامون بگردون برافراشتی