ژانویه 15, 2021

پژوهش – تاثیر ریسک و ارزش شرکت بر میزان افشای اختیاری در شرکتهای پذیرفته شده در بورس …

در رابطه با افشای اجباری واگنهوفر[۸۴](۲۰۰۴)، چنین استدلال میکند که تاثیرات افشا به سه عامل عدم اطمینان، افراد مختلف دارای تضاد منافع، و عدم تقارن اطلاعاتبستگیدارد. با توجه به مفروضات مطرح شده در مورد این عوامل پیش بینی یک رابطه منفی بین افزایش افشا و ارزش شرکت امکان پذیر است. به عنوان مثال، افشای عمومی بیشتر ممکن است دستیابی به اطلاعات خصوصی را با فعالان بازار کاهش دهد و از این رو میزان کل اطلاعات موجود در بازار سرمایه را کاهش دهد. علاوه بر این، حتی اگر تولید اطلاعات برای شرکت بدون هزینه باشد، آن اطلاعات ممکن است ارزش منفی داشته باشد. زیرا، اگر سرمایهگذاران در نظر بگیرند که افشای اطلاعات توسط شرکت ممکن است به ضرر آنها مورد سوء استفاده قرار گیرد، امکان دارد که آنها احساس بدتری پیداکنند. همچنین سرمایهگذاران ممکن است در مورد اهداف شرکت در ارائه بیشتر اطلاعات به بازار بدون تعهد به انجام آن مشکوک شوند و یا تفاسیر غلطی داشته باشند.
هرچند که بوستون و پلاملی (۲۰۰۲) دریافتند که مزایای حاصل از افزایش افشا، به نوع افشای ایجاد شده حساس هستند؛ آنها دریافتند که یک رابطه مثبت، منفی و همچنین عدم رابطه بین تفاوت نوع افشا و هزینه سرمایه وجود دارد و ادبیات تجربی در این رابطه اگر چه محدود می باشد، اما یک رابطه مثبت بین افشا و ارزش شرکت راپیش بینی میکند (اومایما[۸۵] و همکاران، ۲۰۰۹).
۲-۱۱ رابطه افشا و ریسک شرکت
تحقیقهای تئوریک نشان می دهد، افشای بیشتر می تواند از طریق کاهش ریسک تنوع ناپذیر برآوردی، هزینه سهام عادی را کاهش دهد. کلین و باووا به نقل از بوتوسان شاید اولین افرادی باشند که به بررسی ریسک برآوردی پرداختند. این محققین دریافتند که سرمایهگذاران بر اساس روند گذشته بازده شرکت و یا سایر اطلاعات در مورد شرکت، به برآورد پارامترهایی مربوط به بازده سهام یا توزیع سود می پردازند.
دسته دیگر نظریه های مطرح شده مانند نظریه، بوشی و نوا، مبتنی بر این است که سرمایه گذاران در سهام شرکت های سرمایه گذاری های می کنند که دارای سطح افشای بیشتری باشند. فعالیت این شرکت ها باعث افزایش نوسانات قیمت سهام می شود. همچنین افشای بیشتر سبب جلب سرمایه گذارانی می شود که سرمایه گذلری بلند مدت انجام می دهند و فعالیت آنها دارای اثرکاهندگی بر نوسانات قیمت سهام است. با این وجود، تاثیر مثبت افزایش افشا بر تغییر بازده سهام ناشی از فعالیت های تجاری موسسه های سرمایه گذاری کوتاه مدت و بر تاثیر منفی افزایش افشا بر تغییر بازده سهام که ناشی از سرمایه گذاری های بلند مدت است فزونی دارد.
از سوی دیگر، نمازی و زارع(۱۳۸۳) با استفاده از تئوری اطلاعات و تاثیر آنتروپی صورت های مالی دریافتند بین آنتروپی اجزای ترازنامه یا ریسک ترازنامه ای و نیز ریسک سیستماتیک شرکت های عضو بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.
۲-۱۱ مروری بر پیشینهی تحقیق
مطالعات گوناگونی در رابطه با افشای اختیاری ورابطه با ارزش و ریسک شرکت صورت پذیرفته است که در ادامه به برخی پژوهشهای انجام شده در رابطه با این موضوع خواهیم پرداخت.
۲-۱۱-۱ تحقیقات داخلی
۲-۱۱-۱-۱- تحقیق ثقفی و ملکیان
ثقفی و ملکیان (۱۳۷۶) در تحقیق خود به بررسی ویژگیهای مالی شرکت های پذیرفته شده در سازمان بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. محققین در پژوهش خود فهرست کنترلی از موارد افشا را با مطالعه و بررسی استاندارد های بین المللی حسابداری، موارد افشا در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، موارد افشا در نشریات سازمان حسابرسی، صورت های مالی نمونه سازمان بورس اوراق بهادار تهران، گزارشهای موجود شرکت ها در ایران و قوانین تجاری ایران با توجه به وضعیت محیط تجاری و اقتصادی نوشت و این فهرست را به صورت پرسشنامه برای سه گروه اساتید حسابداری و مدیریت مالی، تحلیلگران مالی و سهامداران فرستاد و از آنها خواسته شد با توجه به اهمیت نسبی اقلام، نمراتی از یک تا پنج به آنها داده شود. پس از اخذ نتایج از هر سه گروه، میانگین موزون سه گروه در مورد هر قلم از موارد افشا تعیین شد وآنگاه موارد افشای اطلاعاتی که میانگین سه و بالاتر داشتند را به عنوان اطلاعاتی که در شرکتها لازم است آن ها را افشا کنند، مشخص کند. لذا با توجه به پرسشنامه به دست آمده فهرست موارد افشای اطلاعات شرکتها تعدیل شد. سپس با تطبیق فهرست موارد افشای اطلاعات با گزارشهای سالانه ۴۸ شرکت از شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که به صورت نمونه انتخاب شده بودند، میزان و نحوه جامعیت افشاء هر شرکت مشخص شد. برای محاسبه نمره فراگیر از شاخص زیر استفاده شد:
.. y =
y = نمره فراگیر( افشای کامل )
∑َA = جمع نمره های ستون مواردی که باید افشا شود
∑B = جمع نمره های ستون مواردی که افشا شده
نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که بین اندازه شرکت (جمع دارایی ها)، نسبت بدهی ها به حقوق صاحبان سهام، فروش خالص، نسبت سود قبل از مالیات به حقوق صاحبان سهام و نسبت سود قبل از مالیات به فروش خالص و افشای کامل گزارشهای سالانه رابطه معنادار وجود دارد.
۲-۱۱-۱-۲- تحقیق نوری فرد
نوری فرد (۱۳۷۷) در مطالعه خود، به بررسی رابطه میان ویژگیهای شرکتها و افشا پرداخته است. در این تحقیق روند افشای اطلاعات در قالب سه ویژگی از ویژگیهای شرکت (میزان دارایی، حاشیه سود، ماهیت صنعت) مورد بررسی قرار گرفت. شاخص افشا در این پژوهش از ۵۵ مورد افشا تشکیل یافته که با در

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است

نظر گرفتن این موارد با اقلام فرعی به ۱۰۹ مورد بالغ می شود. این اقلام محتویات یک گزارش سالیانه را در کل پوشش میدهند. اقلام مزبور بر اساس خط و مشیهای ارائه شده توسط محققانی همچون سرف، بازبی و غیره انتخاب شدند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که بین اندازه شرکت و حاشیه سود با افشای شرکت رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد و اندازه شرکت نسبت به حاشیه سود یک رابطه بهتر با میزان افشا دارد و همچنین بین نوع صنعت شرکت و میزان افشای شرکت هیچگونه رابطه معناداری وجود ندارد.
۲-۱۱-۱-۳- تحقیق ارزیتون
ارزیتون (۱۳۸۳) در تحقیق خود، به بررسی رابطه ویژگی های ساختار مالی و عملکردی شرکت ها با سطح افشای اطلاعات در صورت های مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخت. در این تحقیق ویژگیهای ساختار مالی به اندازهی شرکت (جمع داراییها) ،نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام ونسبت دهی به جمع داراییهاوویژگیهای عملکردی شرکتهابه نسبت سودقبل ازمالیات به فروش خالص،نسبت سودقبل ازمالیات به حقوق صاحبان سهام ومبلغ فروش تعریف شدهاست. تنظیم چک لیست مواردافشاءازطریق بررسی استانداردهای حسابداری ایران بوده است،به طوری که تعدادمواردافشاءدراین چک لیست ۲۴۸ موردازمیان ۲۱ استانداردحسابداری ایران استخراجشدهاست . نمونه آماری شامل ۵۰ شرکت که باتوجه به مطالعات مقدماتی وفرمولهای تعیین حجم نمونه ازمیان شرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارتهران،انتخاب گردیدهاست.
جهت بررسی روابط بین متغیرها ازمدل رگرسیون چندمتغیروآزمون نرمالی تیکلموگروف- اسمیرنوف جهت نرمال بودن سطح افشای اطلاعات وآزمون همبستگی اسپیرمن ) جهت همبستگی میان متغیرهای ساختارمالی وعملکردی شرکتها استفاده شده است. نتایج حاصل ازاین پژوهش نشان دادکه بین ویژگیهای ساختارمالی وعملکردی شرکتهاوافشای کافی درصورتهای مالی رابطه معناداری وجوددارد.
۲-۱۱-۱-۴- تحقیق کاشانی پور و همکاران
کاشانی پور و همکاران (۱۳۸۸) در مقاله خود، به بررسی رابطه بین افشای اختیاری و مدیران غیر موظف پرداختند. بدین منظور، برای محاسبه شاخص افشای اختیاری از فهرستی شامل ۷۱ مورد افشا که با توجه به تحقیقات قبلی تهیه گردیده بود، استفاده شد. فرضیه این تحقیق عبارت بود از اینکه، سطح افشای اختیاری رابطه معناداری با نسبت اعضای غیر موظف هیئت مدیره شرکت دارد. کاشانی پور و همکاران بهمنظور آزمون فرضیه خود از رگرسیون خطی چند متغیره به همراه تعدادی متغیر کنترلی استفاده کردند. متغیر های کنترلی در این تحقیق عبارت بودند از، اندازه شرکت، اهرم، سودآوری، فشارکارکنان و درصد سهام تملک شده توسط سهامداران خرد. دادههای این پژوهش از بین ۲۳۹ شرکت که به طور نمونه در سال ۱۳۸۵ انتخاب شده بودند جمع آوری گردید. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که بین افشای اختیاری و نسبت مدیران غیرموظف هیچگونه رابطه معناداری وجود ندارد اما بین افشای اختیاری و اندازه شرکت یک رابطه مثبت و معنیدار وجود دارد.
۲-۱۱-۲- تحقیقات خارجی
۲-۱۱-۲-۱- تحقیق کوک
کوک[۸۶] (۱۹۹۲) در مقالهای به بررسی تاثیر اندازه، در لیست بازار سهام بودن و نوع صنعت بر افشا در گزارش های سالانه شرکت های لیست شده در ژاپن پرداخت. هدف از این پژوهش، بررسی اندازه افشا در گزارش های سالانه شرکت های ژاپنی و اندازه گیری متغیر های مستقل (اندازه، در بازار سهام بودن و نوع صنعت) موثر بر میزان افشا بوده است. افشا در این تحقیق در برگیرنده اقلام اجباری و اختیاری اطلاعات بوده است و به مواردی از اطلاعات که شرکت ها طبق قانون تجارت و مقررات بورس اوراق بهادار موظفند آنها را افشا کنند، افشای اجباری و به سایر موارد افشا، افشای اختیاری گفته شده است. در این پژوهش فهرستی شامل ۱۶۵ مورد افشا از اطلاعات اجباری و اختیاری تهیه گردید و شاخص افشا به صورت زیر محاسبه گردید:
.. Ij =
Nj≤ ۱۶۵ حداکثر موارد افشا مربوط به هر شرکت
اگر مورد افشا شده باشد ۱ Xij =
اگر مورد افشا نشده باشد ۰ Xij =
بنابراین ۱≥Ij≥ ۰
کوک در پژوهش خود برای آزمون فرضیه ها از یک مدل رگرسیون خطی استفاده کرد و به این نتیجه رسید که اندازه شرکت (جمع دارایی ها) با میزان افشا رابطه ی زیادی دارد و موارد افشا در شرکت های تولیدی نسبت به شرکت های غیر تولیدی بیش تر است و شرکت های تولیدی پذیرفته شده در بورس نسبت به دیگر شرکت های تولیدی از افشای بیشتری برخوردارند.
۲-۱۱-۲-۲- تحقیق والاس و همکاران
تحقیق والاس و همکاران[۸۷](۱۹۹۴) در مطالعه خود به رابطه بین جامعیت گزارشهای سالانه شرکتها و ویژگیهای این شرکتها در اسپانیا پرداختند. اهداف این پژوهش عبارت بودند از ۱- آیا اختلاف در جزئیات اقلام انتخاب شده و ارائه شده در شرکتهای اسپانیایی سیستماتیک است؟ به عبارت دیگر آیا اختلاف در سطح افشا از اختلاف در ویژگیهای شرکتها ناشی میشود؟ و۲- آیا ویژگی های مرتبط با سطح افشا در پژوهشهای سایر کشورها، در اسپانیا نیز کاربرد دارد؟ والاس و همکاران ۵۰ شرکت را به عنوان نمونه انتخاب کردند که ۲۰ شرکت فهرست شده در بورس و ۳۰ شرکت فهرست نشده در بورس در دو شهر والنسیا و مادرید بودند که گزارشهای سال ۱۹۹۱ در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفتند. متغیر وابسته در این پژوهش، جامعیت گزارشهای سالانه بود و زیر عنوان میزان موارد افشا در گزارش سالانه تعریف شد و از ۱۶ قلم اطلاعاتی تشکیل میشد. متغیرهای مستقل، ویژگیهای مالی بودند که به سه طبقه زیر تقسیم میشدند:
۱- مت
غیرهای مربوط به ساختار که عبارت بودند از اندازه شرکت و قدرت پرداخت بدهی ۲- متغیرهای مربوط به عملکرد که عبارت بودند از نسبت نقدینگی، بازده حقوق صاحبان سهام و حاشیه سود ۳- متغیرهای مربوط به بازار که عبارت بودند از نوع صنعت، در فهرست بازار سهام بودن و نوع موسسهی حسابرسی.
در تحقیق والاس و همکاران، فرضیه اصلی این بود که بین فراگیری گزارشهای سالانه و ویژگیهای شرکتها در اسپانیا رابطه معنیدار وجود دارد. نتیجه حاصل از این تحقیق نشان داد که شرکتهای نمونه با اهرم مالی بیشتر گرایش به میزان افشای بیشتر و با ساختار مالی اهرمی کمتر گرایش به میزان افشای کمتر در گزارشهای سالانه خود دارند و شرکتهای نمونه با عملکرد بالاتر و نقدینگی بالاتر، گرایش به افشای کمتر و برعکس دارند و همچنین شرکتهای فهرست شده در بورس سهام مادرید و والنسیا نسبت به شرکتهای لیست نشده گرایش به افشای اطلاعات با فراگیری بیشتر دارند و بین نوع صنعت شرکتهای نمونه و موسسه حسابرسی این شرکتها با میزان افشا رابطه معنیداری مشاهده نشد.
۲-۱۱-۲-۳- تحقیق لوپزورودریگز
لوپز و رودریگز[۸۸](۲۰۰۷)درمطالعه خود،الزامات افشادراستانداردهای بین المللی ۳۲ و ۳۹ درموردحسابداری ابزارهای مالی راموردارزیابی قراردادندواهداف آنهادراین تحقیق عبارت بودازشناسایی مهمترین عوامل مربوطبه میزان افشای ابزارهای مالی وهمچنین شناسایی خصوصیات شرکتهایی که به الزامات موجوددرIAS32وIAS39محدودبودند. این پژوهشگران فهرستی ازالزامات افشای موجوددرIAS32وIAS39که شامل ۵۴ موردافشا میشد راتهیه کردندومتغیرهای مستقلی همچون اندازه شرکت،نوع صنعت،نوع حسابرس،وضعیت فهرست شرکت،چندملیتی بودن شرکت،ساختارسرمایه وحاکمیت شرکتی رادریک نمونه شامل ۵۵ شرکت موردبررسی قراردادند. نتایج حاصل ازاین تحقیق نشان دادکه بین اندازه شرکت،نوع صنعت،‌نوع حسابرس ووضعیت فهرست شرکت بامیزان افشای مواردمربوطبه ابزارهای مالی،رابطه معنی داریوجوددارداماچندملیتی بودن شرکت،ساختارسرمایه وحاکمیت شرکتی اثری برمیزان افشاندارد.
۲-۱۱-۲-۴- تحقیق اخترالدین
اخترالدین[۸۹](۲۰۰۵) در مقالهای به بررسی میزان افشای اجباری درشرکتهایپذیرفته شده دربورسهای دهاکاوچیتاگنگ دربنگلادش پرداخته است ورابطه بین ویژگیهای خاص شرکت وافشای اجباری درشرکتهای نمونه راموردبررسی قرارداده است. اقلام افشادراین مطالعه که متشکل از ۱۶۰ موردبود،ازمنابعی همچون قانون شرکتها در۱۹۹۴،الزامات افشا توسط بورس واستانداردهای بینالمللی حسابداری فهرست شده بودند. فرضیه کلی دراین تحقیق عبارت بودازاین که بین خصوصیات شرکت همچون اندازه،عمرشرکت،نوع صنعت وسودآوری بامیزان افشای اجباری رابطه مثبت ومعنیداری وجوددارد. نتایج حاصل ازاین تحقیق که برروی ۱۷۴ شرکت به عنوان نمونه انجام شده بودنشان دادکه شرکتهابه طورمتوسط ۴۴ درصدازموارداطلاعات را افشامیکنندومتغیرهایی مانندعمرشرکت،سودآوری ونوع صنعت تاثیری برمیزان افشانداردامااندازه شرکت تاثیرکمی برمیزان افشای اجباری داشته است.
۲-۱۱-۲-۵- تحقیق حسین و همامی