ژانویه 19, 2021

متن کامل – بررسی و رتبه‌بندی عوامل موثر بر ارزش‌گذاری‌ دانش فنی در صنایع راهبردی ج.ا.ا …

عوامل موثر بر ارزشگذاری دانش فنی در ادبیات موضوع

اصطلاح ارزش اغلب به اشتباه مترادف با قیمت و هزینه گرفته میشود. ارزش یک منبع یا گروهی از منابع، از طریق بررسی ارزشی که از طریق از آن منابع ایجاد میشود محاسبه میگردد (Pike, 2011 ). بر این اساس به منظور مطالعۀ ارزشی که از طریق دانش فنی ایجاد میشود استفاده از معیارهایی برای سنجش ارزش آن ضروری است. بر این اساس در جستجوی این معیارها در این بخش به بررسی ادبیات موضوع و سایر پژوهشهای انجام شده در این زمینه میپردازیم.
دانش فنی به عنوان یکی از داراییهای ارزش آفرین در سازمانهای فناوریمحور بر ایجاد توانمندی سازمان تأثیر بسزایی دارد. در همین راستا، تیس عقیده دارد که دستیابی به سطح متمایزی از سودآوری به ظرفیت شرکت برای جذب، ایجاد و بهرهبرداری از دانش فنی دارد. بر این اساس مالکیت دانشی خاص، توانمندی خاصی را برای سازمان ایجاد میکند و توانمندی پایه و اساس کسب مزیت رقابتی در سازمان است (Sudarsanam, 2003). بنابراین دانش فنی در صورتی که منجر به ایجاد توانمندی برای کسب و حفظ مزیت رقابتی شود برای سازمان ارزشمند است.
موضوع کسب و حفظ مزیت رقابتی پایدار از طریق منابع دانشی این پرسش را مطرح میکند که چگونه ارزش این داراییها را باید سنجید؟ بارنری[۸۴] چهار شرط را مطرح میکند: ارزش، کمیابی، عدم تقلیدپذیری و جانشینناپذیری. گرنت[۸۵] در خصوص اهمیت سطوح ماندگاری، شفافیت، قابلیت انتقال و کپیبرداری بحث میکند. در حالی که کولیس و مونتگوموری[۸۶] پنج معیار را پیشنهاد میدهند که عبارتند از عدم تقلیدپذیری، با دوام بودن، جانشینناپذیری و برتری رقابتی. آمیت و چومیکر[۸۷] پا را فراتر نهادند و لیستی از هشت معیار شامل مکمل بودن، کمیابی، قابلیت پایین تجارت، تقلیدناپذیری، جانشینپذیری محدود شده، قابلیت تصاحب و مالکیت، و همپوشانی با عوامل صنعتی راهبردی را ارایه کرد Pike, 2011)).
در زمینه تعیین معیارهایی کارا برای ارزشگذاری دانش فنی، بررسی میزان نقش دانشفنی ـ به عنوان یکی از عوامل ناملموس فناوری (شفیعا و همکاران، ۱۳۸۹)ـ در ایجاد شایستگیهای اصلی بنگاهها از جمله معیارهای بسیار کارآمد میباشد. شایستگی محوری از جنس قابلیت بوده و یک نقطه قوت درونی است. شایستگیهای اصلی به مجموعهای از دانش، مهارت و فناوریهایی اطلاق میشود که شرکت برای خلق ارزش برای مشتریانش از آنها استفاده میکند (اعرابی و ایزدی، ۱۳۹۱). این به معنی ایجاد قابلیتهایی است که رقبا به آسانی نمیتوانند آن را تقلید و یا کپی کنند و از طریق آن شرکتها کالاها و یا خدمات جدید برای مشتریان خلق میکنند (اعرابی و ایزدی، ۱۳۹۱). همانگونه که پیشتر مطرح گردید دانشفنی به عنوان یکی از عوامل ناملموس فناوری میتواند همانند فناوری بر اساس میزان نقش آفرینی در سازمان و ایجاد قابلیت برای کسب شایستگی محوری، در سه لایه دانشفنی بارز، دانش فنی پایه و دانش فنی عمومی مورد بررسی قرار گیرد. بر این اساس آن دانش فنی که از طریق آن بتوان شایستگیای را در سازمان برای ارزش آفرینی برای مشتریان ایجاد کرد در سطوح بالاتری از ارزشمندی قرار میگیرند.
در تلاش برای ارایه معیارهایی برای تعیین ارزش دانشفنی، تندهوش و همکارانش به برخی از عوامل موثر بر ارزشگذاری دانش فنی اشاره کردهاند. این عوامل عبارتند از: اعتبار و حسن شهرت فروشنده با صاحب دانش فنی، هزینه صرفهجویی شده در نتیجه بکارگیری دانش فنی، قمیت تما شده محصول تولید شده به وسیله دانش فنی جدید، وابستگی دانش فنی به فروشنده یا مالک آن، وجود مستندات کاربردی، انحصاری بودن، قابلیت توسعه، کیفیت محصول خروجی، ظرفیت تولید با بکارگیری دانش فنی جدید، مدت زمان مورد نیاز جهت بکارگیری دانش فنی جدید، طول عمر دانش فنی و قابلیت دانش فنی در پاسخ به نیازهای از قبل تعیین شده و یا پیشبینی نشده (تندهوش, ۱۳۸۳).
در پژوهشی دیگر که توسط احمد موسایی و همکاران در پژوهشگاه نفت در زمینۀ ارزشگذاری دانش فنی انجام شده است، معیارهایی مختلفی برای ارزشگذاری استفاده است. این معیارها عبارتند از: هزینه نرمال قیمت تمام شده، هزینه بازاریابی، هزینه تحقیقات پیش بینی شده، مقیاس انجام پروژه، مدت زمان انجام پروژه، سیکل تصویب پروژه، دسترسی به مواد اولیه مورد نیاز، انجام پذیری تست های آزمایشگاهی در داخل کشور، عدم وابستگی به استفاده از دستگاههای کمیاب، زمان مورد نیاز برای نصب و راه اندازی تجهیزات، میزان نمونه مورد نیاز برای تست میدانی و تاثیر آن در زمان انجام پروژه، نیاز به تائیدیه بین المللی، کفایت دانش فنی برای واگذاری به مشتری، میزان بدیع بودن پروژه، میزان منابع انسانی متبحر تخصیص یافته، میزان منابع مالی مناسب تخصیص یافته، میزان تجهیزات مناسب تخصیص یافته، برتری های نسبی دانش فنی موجود، تقلید ناپذیری (ارزیابی پیچیدگی محصول)، ویژگیهای فنی منحصربفرد، وابستگی به زمان برای صنعتیسازی، پیچیدگی فرآیند محصول، محدودیت های فنی در تولید محصول (فرآیندی)، وابستگی به مواد اولیه کمیاب (یا دشوار برای تهیه) داخلی و خارجی، وابستگی به تجهیزات کمیاب داخلی و خارجی، بلوغ فرآیندها (سازگاری)، زیرساختی بودن دانش فنی برای دستیابی به سایر دانش ها یا محصولات، دارا بودن گواهینامه تست کاربردی، تقاضای موجود در بازار داخلی، رشد تقاضای بازار، موانع موجود برای ورود به بازار، تاثیر میزان رقابت بر قیمت محصول، پایداری بازار ( ورود رقبای جدید، محص

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است

ولات جایگزین)، جذابیت برای مشتریان محصول (چه سطحی و با چه حجمی؟)، قدرت چانهزنی مشتریان، ارزش رقابتی و نیل به مزیت رقابتی مورد انتظار، تاثیر بر بهبود شاخص های کلان اقتصادی، تاثیر بر بهبود شاخص های کلان محیطی، بهینه سازی مصرف انرژی، اهمیت استراتژیک در ارتباط با انحصاری بودن، موارد مرتبط با امنیت ملی، حجم سرمایه گذاری مورد نیاز، احتمال دستیابی به سود اقتصادی زیاد در کوتاه مدت، احتمال دستیابی به سود اقتصادی زیاد در دراز مدت، حاشیه سود محصول، احتمال شکست محصول در مرحله تولید صنعتی، میزان دقت در تهیه طرح تجاری، قوانین و مقررات پشتیبان، میزان ریسک گریزی خریداران، پشتیبانی سازمان از تولید محصول، احتمال افزایش قیمت مواد اولیه، احتمال ورود محصول جدید مشابه، احتمال تعریف استاندارد جدید برای مصرف محصول، استفاده از مزایای جلوگیری از واردات، اشتغال زایی، عوامل مربوط به محیط زیست و تکمیل شدن سبد کالای محصولات (بندریان و همکاران، ۱۳۸۷).
در ادبیات موضوع پژوهشی تحت عنوان ارائه مدل کاربردی قیمت گذاری دانش فنی بر مبنای فناوری‌های مشابه در بازار توسط محمدعلی شفیعا و همکاران انجام شده است که در آن برخی از عوامل موثر بر ارزش دانش فنی عبارتند از: استاندارد بودن، دوستدار محیط زیست، طول عمر دانشفنی، وابستگی دانش فنی به مالک آن، تقلیدناپذیری، انحصاری بودن، زمینههای کاربرد و قابلیت توسعه، وجود مستندات کاربردی، در دسترس بودن مالک دانش فنی، جذابیت بازار دانش فنی، درجه کامل بودن دانش فنی، درجه اشتغالزایی، توان افزایش رونق تولید داخلی، سودآوری، سهولت بکارگیری، تسهیل در فرآیند اجرای کار، هزینه صرفهجویی شده، سرعت رسیدن به درآمد، ریسک درآمد، درجه افزایش اعتبار خریدار، پایداری بازار، سهولت ورود به بازار (شفیعا و همکاران، ۱۳۸۹).

عوامل موثر ارزشگذاری دانشفنی در این تحقیق

در راستای شناسایی و تعیین معیارهای موثر در تعیین ارزش دانش فنی دفاعی، پس از استخراج عوامل موثر از ادبیات موضوع، متغیرهای مناسب برای ارزشگذاری دانش فنی دفاعی با همکاری تیم مشاوران صنعتی این تحقیق در سازمانهای مورد مطالعه، مطابق با نظر جمعی این گروه انتخاب شدند. لازم به ذکر است عناوین برخی عوامل مورد نظر مطابق نظرات گروه با ادبیات سازمانی آنها منطبق شده است. همچنین معیارهایی مانند میزان بومی بودن دانش فنی در سازمان، میزان تأثیر دانش فنی بر بهره‌وری، میزان تأثیر دانش فنی بر نرخ نوآوری و میزان تأثیر دانش فنی بر کاهش زمان ارایه محصول به بازار، از جمله معیارهایی هستند که بر اساس نظرات سازمانی گروه مشاوران صنعتی در این پژوهش مورد استفاده قرار میگیرند.
متغیرهای مستقل پژوهش

ردیف متغیر مستقل مرجع
عدم وابستگی دانش فنی به ابزارها و دستگاه‌های کمیاب (بندریان و همکاران، ۱۳۸۷)
میزان بدیع بودن دانش فنی (بندریان و همکاران، ۱۳۸۷)
میزان اعتبار دانش فنی (بندریان و همکاران، ۱۳۸۷)
تقلید ناپذیری دانش فنی