ژانویه 19, 2021

بررسی تطبیقی مفهوم ارتباطی دعوت در قرآن کریم با مفهوم انتقال در اندیشه …

در اینجا سعی خواهد شد، به مجموعه این پرسش ها پاسخ داده شود.
نتایج حاصله:
در نتایج مجموعاً به موارد زیر رسیده ایم که به آنها می پردازیم:
پاسخ سؤال اول (سوال اصلی) و سؤال ششم این است که:
براساس مدل ارتباطی شنون و ویوور:
و مطالعات انجام شده در مورد مفهوم ارتباطی دعوت، مفهوم مؤلفه های ارتباطی در قرآن کریم به ترتیب زیر می باشد:
منبع اطلاعات: دستورها و فرامین خداوند است که شامل پیام یا زنجیره ای از پیام های ارتباطی است؛
فرستنده یا رمزگذار: دعوت گران هستند که پیام را از طریق یک مجرای ارتباطی به گیرنده ارسال می کنند؛
گیرنده یا رمزخوان: دعوت شوندگان هستند که پیام را بازسازی می کند؛
مقصد: دعوت شوندگان هستند که پیام را بازسازی و دریافت می کنند؛
پارازیت: اختلال هایی که در این مسیرِ ارتباطی ممکن است توسط عوامل گوناگون (خواه وابسته به کانال یا پیام باشد یا نباشد) ایجاد شود.
«منبع اطلاعات» به عنوان مؤلفه «پیام» است که در مدل ارتباطی قرآن به معنای محتوای دعوت در نظر گرفته می شود. بنا بر آنچه در فصل دوم مطرح شد از دیدگاه قرآن کریم پیام شامل: دعوت به توحید، دعوت به حق، دعوت به عدل، دعوت به بندگی خدا، دعوت به ایمان به خدا، دعوت به خیر، دعوت به آخرت، دعوت به تقوا، دعوت به تسلیم، دعوت به راستگویی، دعوت به صبر و… است.
آیات متعددی در مورد مؤلفه پیام یا محتوای دعوت وجود دارد[۲۵۱] که می توان به این آیه اشاره کرد:
«وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ قالَ إِنَّنِی مِنَ الْمُسْلِمِینَ‏» (فصلت/ ۳۳)
ترجمه: راستى خوش گفتارتر از کسى که بشر را به سوى خدا دعوت مى‏کند و عمل صالح انجام مى‏دهد و مى‏گوید: من به یقین از تسلیم شدگانم کیست؟
«فرستنده» در این مدل به معنای «دعوت گران» می باشد که در مدلِ ارتباطی قرآن، دعوت گران شامل: پیامبران، دانشمندان، حکومت، عموم مردم، فرد مؤمن نسبت به خانواده، فرد مؤمن در برابر به جامعه و… می باشد.
در مورد فرستنده یا دعوت گران آیات متعددی وجود دارد،[۲۵۲] که می توان به آیه زیر اشاره کرد:
«عالِمُ الْغَیْبِ فَلا یُظْهِرُ عَلى‏ غَیْبِهِ أَحَداً إِلَّا مَنِ ارْتَضى‏ مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ یَسْلُکُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ رَصَداً لِیَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسالاتِ رَبِّهِ وَ أَحاطَ بِما لَدَیْهِمْ وَ أَحْصى‏ کُلَّ شَیْ‏ءٍ عَدَداً» (جن/ ۲۸- ۲۶)
ترجمه: عالم به غیب اوست پس جز او کسى غیب نمى‏داند چون او کسى را بر غیب خود مسلط نمى‏کند. مگر کسى از رسولان را که شایسته و مرضى این کار بداند که خدا براى چنین کسانى از پیش رو و پشت سر حافظانى در کمین مى‏گمارد. تا معلوم کند آیا رسالات پروردگار خود را ابلاغ کردند یا نه و او بدانچه در نفس رسولان است نیز احاطه دارد و عدد هر چیزى را شمرده دارد.
«گیرنده» و «مقصد» در مدلِ ارتباطی قرآن، به عنوان مؤلفه «دعوت شوندگان» محسوب می شوند. همان طور که در فصل دوم مطرح شد از دیدگاه قرآن کریم دعوت شوندگان شامل: عموم انسان ها، امت ها، قوم نوح، قوم ابراهیم، الیاس، قوم ثمود، قوم عاد و قوم لوط، اهل کتاب، مسلمانان، کافران، منافقان، اولواالالباب، رهبران دینی، محمد (ص)، بندگان، زمامداران، همسران پیامبر (ص)، گواهان بر وصیّت، یهودیان و… می باشد.
در مورد گیرنده یا دعوت شوندگان، آیات فراوانی وجود دارد[۲۵۳] که می توان به این آیه اشاره کرد:
«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ…» (نساء/ ۱۳۶)