ژانویه 15, 2021

بررسی تطبیقی مفهوم ارتباطی دعوت در قرآن کریم با مفهوم انتقال در اندیشه …

خداوند دعوت کننده به عدل است، از جمله می فرماید:
«وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلَیْنِ أَحَدُهُما أَبْکَمُ لا یَقْدِرُ عَلى‏ شَیْ‏ءٍ وَ هُوَ کَلٌّ عَلى‏ مَوْلاهُ أَیْنَما یُوَجِّهْهُ لا یَأْتِ بِخَیْرٍ هَلْ یَسْتَوِی هُوَ وَ مَنْ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ…» (نحل/ ۷۶)
ترجمه: خدا مثالى مى‏زند، دو مرد یکیشان لال است که به هیچ چیز توانایى ندارد و سربار مولاى خویش است که هر جا فرستدش سودى نیارد. او با کسى که به عدالت فرمان دهد.
خداوند دعوت کننده انسان ها به عدل‏ است و تنها انسان درست‏ کردار و ایستاده بر صراط مستقیم، شایستگى دعوت دیگران به عدل را دارد، چراکه لزوم اصلاح جامعه بشرى بر مبناى عدالت و اکتفا نکردن به خود سازى است.[۱۳۸]
دعوت به مباهله‏
محاجّه و لجاجت خصم در برابر حقّ، شرط دعوت آنان به مباهله است:
«الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ … فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْکاذِبِینَ» (آل‏عمران/۶۰ و ۶۱)
ترجمه: تمام حق از ناحیه پروردگار تو است… پس هر کس با تو درباره بندگى و رسالت عیسى (ع) مجادله کرد بعد از علمى که از مطلب یافتى، به ایشان بگو بیایید ما فرزندان خود، و شما فرزندان خود را، ما زنان خود و شما زنان خود را، ما نفس خود، و شما نفس خود را بخوانیم و سپس مباهله کنیم و دورى از رحمت خدا را براى دروغگویان که یا ماییم، یا شما، درخواست کنیم.
پیشنهاد مباهله، فرمان خداوند به پیامبر (ص) در مقابله نهایى با مجادله گران مسیحى‏ است، به همین منظور پیشنهاد پیامبر (ص) به مسیحیان نجران، فراخوانىِ پسران، زنان و مردان خودى از طرف هر یک از مباهله کنندگان و همراه ساختن آنان با خویش در مباهله است که از طرف پیامبر (ص) ‏حضور در مباهله به افراد شایسته منحصر شد.[۱۳۹]
دعوت به حقّ‏
از جمله گروهى از امّت موسى (ع)، دعوت‏کنندگان به حقّ هستند:
«وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى‏ أُمَّهٌ یَهْدُونَ بِالْحَقِّ …» (اعراف/ ۱۵۹)
ترجمه: و از قوم موسى گروهى هستند که به حق هدایت مى‏یابند و بدان باز مى‏گردند.
گروهى از انسان ها دعوت‏کنندگان به حقّ هستند:
«وَ مِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّهٌ یَهْدُونَ بِالْحَقِّ…» (اعراف/ ۱۸۱)
ترجمه: از کسانى که آفریده‏ایم جماعتى هستند که به حقّ هدایت مى‏کنند و بدان باز مى‏گردند.
دعوت به توحید، دعوتى براساس حقّ و شایسته است:
«لَهُ دَعْوَهُ الْحَقِّ …» (رعد/ ۱۴)
ترجمه: دعوت حقّ خاص اوست.
عدالت ‏پیشگان قوم موسى (ع) و عدالت ‏پیشگان الهى، همواره حقّ را میزان قضاوت هاى خویش قرار داده و براساس آن داورى مى‏کردند. و تنها خواندن خدا و دعوت به توحید کردن امرى حق و به جاست.[۱۴۰]
دعوت به بندگى خدا
بندگى خداوند و پرهیز از بندگى دیگران، محور اصلى دعوت انبیاء (ع):
«ما کانَ لِبَشَرٍ أَنْ یُؤْتِیَهُ اللَّهُ الْکِتابَ وَ الْحُکْمَ وَ النُّبُوَّهَ ثُمَّ یَقُولَ لِلنَّاسِ کُونُوا عِباداً لِی مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لکِنْ کُونُوا رَبَّانِیِّینَ…» (آل‏عمران/ ۷۹)
ترجمه: هیچ بشرى را نسزد که خداى تعالى کتاب و حکم و نبوتش داده باشد آن گاه به مردم بگوید به جاى خدا مرا بپرستید ولیکن چنین کسى این را مى‏گوید که اى مردم به خاطر اینکه کتاب آسمانى را تعلیم مى‏دهید و درس مى‏گیرید ربّانى باشید.
هیچ انسانى، شایسته پرستش نیست و دریافت کتاب آسمانى و معارف حکیمانه و مقام پیامبرى از خداوند، براى کسى که دیگران را به بندگى خود بخواند، امکان‏پذیر نیست. بنابراین، حکم رانان و داوران الهى باید مبرّا از دعوت مردم به بندگى خویش باشند.[۱۴۱]
دعوت به خیر
از جمله موارد دعوت به خیر و نیکى از وظایف امّت اسلامى است:
«وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ…» (آل‏عمران/۱۰۴)
ترجمه: باید از میان شما طایفه‏اى باشند که مردم را به سوى خیر دعوت نموده.
همچنین دستور به دعوت به خیر، از آیات الهى است:
«وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ… تِلْکَ آیاتُ اللَّهِ نَتْلُوها عَلَیْکَ بِالْحَقِّ…» (آل‏عمران/ ۱۰۴ و ۱۰۸)
ترجمه: باید از میان شما طایفه‏اى باشند که مردم را به سوى خیر دعوت نموده،…اینها آیات خداست که ما آن را به حق بر تو مى‏خوانیم.
دین الهى خیر محض است و دعوت مردم به دین خدا و تمسّک به حبل اللّه‏ واجب است، بنابراین باید عده‏اى از مسلمانان به دعوت مردم بپردازند. منظور این است که باید از شما امّتى ساخته شود که دعوت کننده به خیر باشد.[۱۴۲]
دعوت به دعا
خداوند در آیات متعدد مردم را به دعا و نیایش دعوت می کند، از جمله می فرماید:
«… وَ قُولُوا حِطَّهٌ نَغْفِرْ لَکُمْ خَطایاکُمْ وَ سَنَزِیدُ الْمُحْسِنِینَ» (بقره/ ۵۸)

دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir