نوامبر 27, 2020

پژوهش – بررسی تطبیقی مفهوم ارتباطی دعوت در قرآن کریم با مفهوم انتقال در اندیشه هارولد لاسول، …

ظ) موعظه: «موعظه بنا بر گفته خلیل (مفردات راغب ماده «وعظ»)، یادآوری کارهای نیک است به شکلی که قلب شنونده از شنیدن آن رقّت پیدا کند و در نتیجه تسلیم شود.»[۷۶]
ه) مجادله: جدال بنابر گفته راغب (مفردات راغب، ماده «جدل»)، سخن گفتن از طریق نزاع و غلبه جویی است.»[۷۷]
واژه دعوت و مشتقات آن در قرآن کریم ۱۸۲ مورد می باشد.[۷۸]
از جمله مشتقات: تدعون؛ ۲۱ مورد، «ادعوا» ۱۹ مورد، «تدع» ۱۶ مورد، «دعا» ۲۳ مورد، «ادع» ۸ مورد، «یدعوا» ۸ مورد، «یدعون» ۲۷ مورد، «دعوا» ۱۰ مورد، «تدعون» ۲۴ مورد، «ادعوه» ۲ مورد، «ادعونی» ۱ مورد، «تدعوهم» ۴ مورد و … .
دعوت در قرآن دارای چندین معنی است که عبارتند از: ۱- پرستش؛ ۲- صدا کردن و فراخواندن کسی؛۳- فراخواندن دیگران به راه راست؛۴- نیایش و دعا؛ ۵- سخن.
در بررسی که روی معانی انجام شد، این نتایج حاصل شد:
۴۸ مورد از آیات قرآن درباره تبلیغ و دعوت به خیر یا شر است از جمله: سوره محمد/ آیه ۳۸، سوره احقاف/ آیات ۳۱ و ۳۲، سوره حدید/ آیه ۸: سوره نوح/ آیه ۸-۵، سوره صف/ آیه ۷ و… .
۵۰ مورد از آیات قرآن به معنی نیایش است از جمله: سوره انعام/ آیه ۵۲، سوره اعراف/ آیه ۲۹، سوره یونس/ آیه ۱۲، سوره انعام/ آیه ۱۰۸، سوره اعراف/ آیات ۱۹۴ و ۱۹۵، سوره یونس/ آیه ۸۹، سوره اسراء/ آیات ۵۶ و ۵۷٫
۴۷ مورد از آیات قرآن به معنی پرستش است از جمله: سوره نساء/ آیۀ ۱۱۷، سوره انعام/ آیه ۵۶، سوره اسراء/ آیه ۶۷، سوره یونس/ آیه ۱۰۶، سوره جن/ آیه ۱۸، سوره طور/ آیه ۲۸٫
معنی مورد نظر که در این تحقیق مورد بررسی قرار می گیرد فراخواندن دیگران به راه راست است، این معنا در آیات زیر آمده است: سوره بقره/ آیه ۲۲۱٫ سوره آل عمران/ آیه ۲۳٫ سوره آل عمران/ آیه ۱۰۴٫ سوره انعام/ آیه ۷۱٫ سوره انفال/ آیه ۲۴٫ سوره هود/ آیه ۶۲٫ سوره یوسف/ آیه ۱۰۸٫ سورۀ رعد/ آیه ۳۶٫ سوره ابراهیم/ آیه ۹ و ۱۰٫ سوره ابراهیم/ آیه ۲۲٫ سوره ابراهیم/ آیه ۴۴٫ سوره نحل/ آیه ۱۲۵٫ سوره کهف/ آیه ۵۷٫ سوره مومنون/ آیه ۷۳٫ سوره نور/ آیه ۴۸٫ سوره نور/ آیه۵۱٫ سوره نمل/ آیه ۸۰٫ سوره قصص/ آیه ۴۱٫ سوره لقمان/ آیه ۲۱٫ سوره فصلت/ آیه ۳۳٫
بررسی این آیات در ادامه پیگیری خواهد شد، اما در اینجا به پاره ای از این آیات اشاره می شود، از جمله:
«…أُولئِکَ یَدْعُونَ إِلَى النَّارِ، وَ اللَّهُ یَدْعُوا إِلَى الْجَنَّهِ وَ الْمَغْفِرَهِ‏» (بقره/۲۲۱)
ترجمه: … مشرکین شما را به سوى آتش دعوت مى‏کنند و خدا به سوى جنّت و مغفرت مى‏خواند.
می فرماید مشرکان، دعوت کنندگان به آتش جهنّم هستند و ازدواج با مرد یا زن مشرک زمینه ‏ساز انحراف و دخول در جهنّم است. و خداوند دعوت ‏کننده انسان ها به بهشت و آمرزش خویش است که دعوت الهى به بهشت و آمرزش همراه با توفیق او براى رسیدن به آن است.[۷۹]
«یُدْعَوْنَ إِلى‏ کِتابِ اللَّهِ لِیَحْکُمَ بَیْنَهُمْ…» (آل عمران /۲۳)
ترجمه: مردم را به کتاب خدا مى‏خواندند تا در بین آنان حکومت کند.
این آیه با استناد کتاب به خداوند، دعوت شدگان را به پذیرش حکم کتاب آسمانى ترغیب کرده و در آنان انگیزه ایجاد مى‏کند. پس آنها را به داوریِ کتاب خدا دعوت می کنند.[۸۰]
«وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ» (آل‏عمران/ ۱۰۴)
ترجمه: باید از میان شما طایفه‏اى باشند که مردم را به سوى خیر دعوت نموده ، امر به معروف و نهى از منکر کنند.
امر به معروف و نهى از منکر، برجسته‏ترین مصداق دعوت به نیکى‏ها است که دعوت مردم به انجام نیکى‏ها از وظایف امت اسلامى‏ است و تمام افراد أمّت در تکلیف دعوت‏ شریک‏اند که باید یکدیگر را به نیکى‏ها دعوت کنند یعنی لزوم تشکل یافتن گروهى از جامعه اسلامى و انسجام آنان براى فراخوانى مردم به نیکى‏ها و امر به معروف و نهى از منکر واجب است. در این آیه شریفه سه مرتبه براى دعوت به خیر ذکر شده است: اول دعوت به خیر مطلق: و خیر عبارت است از آنچه انتخاب و اختیار و برگزیده شده و برترى داشته باشد، و آن در مقابل شرّ است یعنى چیزی که مرجوح است. دوم امر به معروف که: با تحقّق شرایط از علم پیدا کردن به موضوع و ظنّ بر تأثیر، و امن از ضرر مطلق صورت مى‏گیرد. سوم نهى از منکر: با شرایطى که در امر به معروف هست.[۸۱]
«… لَهُ أَصْحابٌ یَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنا…» (انعام/ ۷۱)
ترجمه: اصحابى که براى او است او را به طرف راه دعوت کنند که بیا راه نجات اینجا است.
در این آیه مشرکان، مرتدان متحیر را به شرک دعوت مى‏کنند و خود را هدایت‏یافته مى‏پندارند.[۸۲]
«وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً…‏» (فصلت/ ۳۳)
ترجمه: راستى خوش گفتارتر از کسى که بشر را به سوى خدا دعوت مى‏کند و عمل صالح انجام مى‏دهدکیست؟
می فرماید سخنى که در راستاى دعوت مردم به سوى خداوند ایراد شود، بهترین و زیباترین گفتار است. «وَ عَمِلَ صالِحاً»؛ یعنی ارزش دعوت به سوى خدا و تبلیغ آیین الهى در گرو نیک‏ کردارى دعوت کنندگان و مبلغان آن است. هدایت‏گرى، عمل صالح و روحیه تسلیم در برابر خداوند از برجسته ‏ترین ویژگى‏هاى پیامبر (ص) می باشد. هر چند لفظ آیه عمومیت دارد و شامل همه کسانى مى‏شود که به سوى خدا دعوت مى‏کنند.[۸۳]
«ادْعُ إِلى‏ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَ الْمَوْعِظَهِ الْح
َسَنَهِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ» (نحل/ ۱۲۵)
ترجمه: با فرزانگى و پند دادن نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با مخالفان به طریقى که نیکوتر است مجادله کن.
در این آیه پیامبر (ص) مأمور به دعوت مردم به راه خدا در پرتو «حکمت»، «موعظه» و «جدال به احسن» می باشد که به عنوان سه ابزار دعوت به راه خدا است.[۸۴]
«فَادْعُ وَ اسْتَقِمْ کَما أُمِرْتَ…» (شوری/۱۵)
ترجمه: تو دعوت کن و همان طور که مأمور شده‏اى استقامت بورز.
پیامبر (ص) مأمور به دعوت مردم به اقامه دین و پرهیز از اختلافات و تفرقه در آن‏ است و مکلّف به استقامت و پایدارى دربرابر مشکلات و دشوارى‏هاى دعوت می باشد.‏ چون تبلیغ دین، همراه با مشکلات انبوه و نیازمند استقامت و پایدارى‏ است. توصیه پیامبر (ص) از سوى خداوند به استقامت، بیانگر این است که راه تبلیغ دین و اقامه آن، راهى بس ناهموار و پیمودن آن بسیار سخت و دشوار است. بنابراین تسلیم نشدن در برابر فشارِ خواسته‏ها و تمایلات گوناگون مخالفان فرمان خداوند به پیامبر (ص) است.[۸۵]
البته جای آن دارد که به صورت مصداقی تمامی آیاتی که به معنای فراخواندن است، از جمله واژه های تبشیر، انذار، تبلیغ بررسی شود، پر واضح است که این رساله گنجایش این بررسی را ندارد. در ادامه آیاتی که هم به معنای دعوت و هم مصداقاً به معنای دعوت است مرتب و بررسی خواهد شد و بعضی از نتیجه گیری ها در مورد شرایط دعوت کنندگان و دعوت شوندگان و… بعداً می آید.
 
 
ضرورت و اهمیت دعوت از دیدگاه قرآن

نوشته ای دیگر :   فایل - سیاست جنایی ایران در قبال جرایم منافی عفت- قسمت ۶

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.