ژانویه 19, 2021

بررسی ارتباط جریان وجوه نقد عملیاتی و اجزای اقلام تعهدی بر پیش …

در سال ۱۹۶۱ انجمن حسابداران آمریکا مطالعه تحقیقی را تحت عنوان صورت تجزیه و تحلیل گردش وجوه منتشر نمود. در این بررسی توصیه شده بود که صورت وجوه در گزارشهای سالانه منظور و مشمول حسابرسی مستقل نیز قرار گیرد.
در سال ۱۹۶۳ هیئت اصول حسابداری بیانیه ۳ خود را منتشر نمود. در این بیانیه توصیه شده بود که نام این صورت مالی به صورت منابع و مصارف وجوه تغییر یابد و به عنوان اطلاعات مکمل در گزارشهای سالانه ارائه شود. اما ارائه صورت منابع و مصارف وجوه الزامی شناخته نشد و از لحاظ حسابرسی مستقل نیز به شکل الزامی مشمول اظهار نظر حسابرسان مستقل قرار نگرفت.
در سال ۱۹۷۱ بیانیه شماره ۱۹ هیات اصول حسابداری منتشر شد. در این بیانیه ارائه صورت تغییرات در وضعیت مالی به جای صورت منابع و مصارف وجوه و به عنوان جزء لا ینفک صورتهای مالی، ‏‎الزامی شناخته شد و حسابرسان مستقل نیز ملزم به اظهار نظر نسبت به این صورت مالی گردیدند. این صورت مالی بین سالهای ۱۹۷۲ تا ۱۹۸۷ عملاً مورد استفاده قرار گرفت. در بیانیه شماره ۱۹ هیات اصول حسابداری در خصوص شکل و محتوای ” صورت تغییرات در وضعیت مالی” اجازه تغییراتی داده شده بود، مثلاً امکان استفاده از مفاهیم و برداشتهای گوناگون از وجه نظیر وجه نقد و شبه نقد، سرمایه در گردش و امثالهم وجود داشت. لذا این انعطاف پذیری باعث تنوع در طبقه بندی صورت تغییرات در وضعیت مالی گردید و در نتیجه به قابلیت مقایسه بین صورتهای مالی شرکتهای مختلف لطمه وارد شد. بنابراین صورت تغییرات در وضعیت مالی نتوانست خلاء اطلاعاتی که هیات اصول حسابداری به دنبال پر کردن آن بود را مرتفع سازد و عملاً با اهداف گزارشگری مالی در تعارض قرار گرفت.
فقدان قابلیت مقایسه بین صورتهای مالی شرکتهای مختلف و نگرانی در باره ی فراموش کردن مقصود اولیه از ارائه صورت تغییرات در وضعیت مالی از یک سو و شناخت روز افزون اهمیت اطلاعات مربوط به گردش وجوه نقد از سوی دیگر نهایتاً باعث گردید که هیات استانداردهای حسابداری مالی در نوامبر ۱۹۸۷ استاندارد شماره ۹۵ را تدوین و ارائه ” صورت جریان وجوه نقد” را به جای صورت تغییرات در وضعیت مالی الزامی کند.
در انگلستان نیز انجمن حسابداران خبره انگلیس در سال ۱۹۷۵ بیانیه شماره ۱۰ خود را تحت عنوان صورت منابع و مصارف وجوه منتشر کرد که در آن ارائه این صورت مالی به عنوان بخشی از صورتهای مالی که باید مشمول اظهار نظر حسابرسان مستقل نیز قرار گیرد، الزامی شناخته شد.
در سال ۱۹۹۲، هیئت تدوین استانداردهای حسابداری در انگلستان با انتشار اولین استاندارد گزارشگری مالی خود، صورت گردش وجوه نقد را عملاً جایگزین صورت منابع و مصارف وجوه کرد. درایران نیز صورتهای مالی واحدهای انتفاعی پیش از انقلاب، عموماً منحصر به ترازنامه و صورت سود و زیان بود، گرچه بعضی از واحدهای انتفاعی برای مقاصدی خاص نظیر اخذ وام و اعتبار ممکن بود در پاره ای اوقات ناگزیر شوند صورت منابع و مصارف وجوه یا صورت گردش یا حتی در اواخر این دوران، صورت تغییرات در وضعیت مالی تهیه و ارائه کنند. پس از پیروزی انقلاب به دلیل تغییرات در شرایط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی از جمله ملی شدن صنایع و حاکمیت بخش عمومی بر واحدهای انتفاعی و پیدایش چند نهاد حرفه ای حسابداری به عنوان بازوی کنترل، محیط حسابداری و حسابرسی نیز تغییر یافت.
یکی از نهادهای حرفه ای حسابرسی بخش عمومی، موسسه حسابرسی سازمان صنایع ملی و سازمان برنامه بود که در سال ۱۳۵۹ تاسیس شد.
این موسسه پس از مطالعه و بررسی استاندارد بین المللی شماره ۷ تحت عنوان تغییرات در وضعیت مالی در اوایل سال ۱۳۶۰واحدهای تحت پوشش حسابرسی خود را پس از یک رشته آموزشهای مقدماتی رسماً موظف به تهیه وارائه این صورت مالی به عنوان بخشی ازگزارشهای مالی سالانه کرد. درسال ۱۳۷۵ صورت جریان وجوه نقد جایگزین صورت تغییرات در وضعیت مالی شد و شرکتها موظف به تهیه این صورت گردیدند.
درسال ۱۳۷۸ استاندارد حسابداری شماره ۲ تحت عنوان صورت جریان وجوه نقد بر اساس بیانیه شماره ۷ استانداردهای بین المللی حسابداری تجویز شد و این صورت در جرگه صورتهای مالی اساسی قرار گرفت و الزامات این استاندارد از تاریخ ۱/۱/۱۳۸۰ لازم الاجرا گردید[۴۳].

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.

۲-۴-۴- وجه نقد و وجه ناشی از فعالیتهای عملیاتی بر اساس استانداردهای حسابداری ایران

استانداردهای حسابداری ضوابط شناسایی و اندازه گیری دارائیها، بدهی ها، سرمایه، درآمدها و هزینه ها را مشخص میکند و درنتیجه دارای آثار و تبعات اقتصادی است، از این رو باید توسط مراجع مربوط و مسئولین تدوین شود. سازمان حسابرسی برای انجام این وظیفه مهم در زمینه استاندردهای حسابداری اقدامات قابل توجهی انجام داده است. ما حصل آن تدوین ۲۵ استاندارد حسابداری توسط کمیته تدوین استانداردهای حسابداری برای صورتهای مالی که شروع دوره مالی آنها از اول سال ۱۳۸۰ و ما بعد از آن است، لازم الاجرا می باشد و باید در حسابرسی صورتهای مالی نیز به عنوان ضوابط رسمی کشور و معیار اطلاعات در نظر گرفته شود.
در سال ۱۳۷۸ استاندارد حسابداری ملی شماره ۲ تحت عنوان ” صورت جریان وجوه نقد” براساس بیانیه شماره ۷ استانداردهای بین المللی حسابداری تجویز شد و در جرگه صورتهای مالی اساسی قرار گرفت. بر اساس این استاندارد جریان وجه نقد اینگونه تعریف شده است:
جریان وجه نقد عبارتست از افزایش یا کاهش در مبلغ وجه نقد ناشی از معاملات با اشخاص حقیقی یا حقوقی مستقل از شخصیت حقوقی واحد تجاری و نیز ناشی شده از سایر رویدادها.
وجه نقد در این استاندارد تنها به موجودی نقد وسپرده های دیداری نزد بانکها و موسسات مالی اعم از ریالی و ارزی اطلاق میگردد. در مواردی که اضافه برداشت در حساب جاری مجاز باشد، مانده اضافه برداشت در حساب جاری مجاز باشد، مانده اضافه برداشتهایی که بدون اطلاع قبلی مورد مطالبه قرار گیرد باید از مبلغ مذکور کسر گردد. بر اساس این استاندارد، صورت جریان وجوه نقد باید تحت سرفصل های اصلی زیر طبقه بندی شود:
فعالیتهای عملیاتی
بازده سرمایه گذاریها و سود پرداختی بابت تامین مالی
مالیات بر درآمد
فعالیتهای سرمایه گذاری
فعالیتهای تامین مالی
بر اساس استانداردهای حسابداری مالی ایران فعالیتهای عملیاتی عبارت از فعالیتهای اصلی مولد درآمد عملیاتی واحد تجاری است. فعالیتهای مزبور متضمن تولید و فروش کالا و ارائه خدمات است و هزینه ها و درآمدهای مرتبط با آن در تعیین سود یا زیان عملیاتی در صورت سود و زیان منظور میشود. جریانهای نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی اساساً در برگیرنده جریانهای ورودی و خروجی نقدی مرتبط با فعالیتهای مزبور است. مثالهایی از جریانهای نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی به شرح زیر است:
الف: دریافتهای نقدی حاصل از فروش کالاها و ارائه خدمات.
ب: دریافتهای نقدی حاصل از حق امتیاز، حق الزحمه، کارمزد و سایر درآمدهای عملیاتی.
ج: پرداختهای نقدی به فروشندگان کالا و خدمات.
د: پرداختهای نقدی به کارکنان واحد تجاری و یا از جانب آنها.
ه: دریافتها و پرداختهای نقدی یک شرکت بیمه بابت حق بیمه ها، خسارات، مستمریها و سایر پرداختهای بیمه ای.
و: دریافتها و پرداختهای مرتبط با قراردادهای منعقد شده با اهداف تجاری و عملیاتی.
ز: پرداختهای نقدی بابت مزایای پایان خدمت کارکنان و هزینه سازماندهی مجدد.
۲-۴-۵)وجه نقد ناشی از عملیات‏، استاندارد ایران در مقابل استاندارد بین المللی:
طبق استاندارد ملی شماره ۲ اقلامی که تحت سرفصل بازده سرمایه گذاریها و سود پرداختی بابت تامین مالی ارائه می شوند عبارتند از:
سود کارمزد دریافتی، سود و کارمزد پرداختی، سود سهام دریافتی، سود سهام پرداختی، هزینه تامین مالی اجاره به شرط تملیک؛ درحالیکه طبق استاندارد بین المللی شماره ۷، در رابطه با طبقه بندی سود تضمین شده دریافتی و پرداختی و سود سهام دریافتی اتفاق نظر وجود ندارد. این اقلام ممکن است به دلیل احتساب در تعیین سود یا زیان خالص در سرفصل های فعالیتهای عملیاتی، سرمایه گذاری و یا تامین مالی طبقه بندی شوند، چون هزینه تامین مالی یا بازده سرمایه گذاری می باشد.
طبق استاندارد بین المللی شماره ۷ سود سهام پرداختی نیز ممکن است در سرفصل فعالیتهای تامین مالی یا در سرفصل فعالیتهای عملیاتی طبقه بندی شود. طبق استاندارد ملی شماره ۲، مالیات بر درآمد تحت سرفصل جداگانه ارائه شده است، در حالیکه طبق استاندارد بین المللی شماره ۷ جریانهای نقدی مرتبط با مالیات بر درآمد باید به عنوان جریانهای نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی طبقه بندی شود مگر اینکه بتوان به طور مشخص ارتباط آن را با فعالیتهای سرمایه گذاری و تامین مالی تعیین کرد.

۲-۵- پیشینه تحقیق

۲-۵-۱- تحقیق در داخل

احمد مدرس و محمد رضا عباس زاده[۴۴] (۱۳۸۷) بررسی تحلیلی تأثیر توانایی پیش‌بینی اجزاء تعهدی و جریانهای نقدی بر کیفیت سود پیشبینی شده ، فرضیه های تحقیق عبارتند از:
آیا دقت اجزای سود در پیشبینی خودشان، به بهبود پیشبینی سودها میانجامد؟
آیا دقت اجزای سود در پیشبینی خودشان و در نتیجه بهبود پیشبینی سودها میتواند پایداری سودها و رابطه سودها و جریانهای نقدی را توضیح دهد؟
کدام یک از اجزای تعهدی و جریانهای نقدی فعلی در پیشبینی اجزای تعهدی و جریانهای نقدی آتی دارای توانایی قویتری میباشند؟
درصورت توانایی قویتر اجزای تعهدی وجریانهای نقدی در پیشبینی سودهای آتی، آیا رابطه مثبتی بین سودها وجریان نقدی وجود دارد؟
این تحقیق به این موضوع پرداخت که آیا دقت اجزای سود در پیش‌بینی خودشان‌، به بهبود پیش‌بینی سود می‌انجامد و می‌تواند پایداری سود و رابطه سود و جریانهای نقدی را توضیح دهد. تئوری این تحقیق چنین است که توانایی قوی‌تر اقلام تعهدی و جریانهای نقدی فعلی در پیش‌بینی اقلام تعهدی و جریانهای نقدی آتی با پیش‌بینی سودهای آتی‌، پایداری (تداوم‌) سودها و رابطه سودها جریانهای نقدی ارتباط مثبت دارد. نتایج تحقیق نشان میدهد: