ادب فارسی

Off By
دانلود پایان نامه

هرچند در عقاید کهن ایرانی ، ستارگان سیار را « ابا اختر » و کواکب ثابت را « اختر» نامیدند اما در ادب فارسی اختر غالباً به معنای ستاره به کار رفته است ( ماهیار – 1382 : 111 )
تا اختلاف عنصر و اختر زروی عقل اندر زمانه موجب معروف و منکر است ص 42ب 15
جاوید زی که قوت خشم و رضای تو بر تر ز فعل عنصر و تاثیر اختر است ص 42ب 16
فلک از هیبت آن جنبش زیبق یابد اختر از شعله آن سوزش اخگر گیرد ص 66ب 17
وز نشان و اثر میخ سم مرکبشان چون فلک روی زمین صورت اختر گیرد ص 67ب 4
در حساب طالع تو خسف میزان باشد کارتفاع این رصد بالای اختر یافتند ص 73ب 10
پیرند چرخ و اختر و بخت تو نوجوان آن به که پیر دولت خود با جوان دهد ص 86ب 7
نه مجلس است سپهری ست کز مطالع او بنابد اختر عصمت به ساعتی صد بار ص 90ب 12
تا شب ز اختران بگشاید کمین مهر بر هم زند مصادمت روز مکمنش ص 114ب 17
بردشمنت گشاده کمین اختران نحس وزهیبت تو تیره چو شب روز روشنش ص 114ب 19
یک یک ز بیم خنجر خورشید اختران همچون مخالفان شهنشه شدند کم ص 135ب 3
همیشه تا دول اندر جهان کون و فساد بود مسخر دوران چرخ و اختر او ص 156ب 3
آن شاه شاهزاده که اقبال گویدش کز فخر پای بر سر اختر نهاده ای ص 164ب 7
اختران در شعر ظهیر الدین فاریابی گاهی بالفظ نجوم آورده شده است ص 164ب 7
در طلعتت نجوم افق را مطالعه در منظرت سعود فلک مناظره ص 163ب 2
مرغی کز آشیانه اقبال تو پرد از اختران ثابته پاشند ارزنش ص 210ب 20
بر دشمنت گشاده کمین اختران نحس و زهیبت توتیره چو شب روز روشنش ص 114ب 19
4-1-9-ماه
الف) معرفی اجمالی قمر(ماه) برپایه دانش نجوم امروز
ماه تنها سیاره زمین است که از مغرب به مشرق گرد زمین می گردد وهمراه با زمین به دور خورشید در گردش است . حرکت ماه وضعی وانتقالی است. حرکت وضعی آن درست به اندازه حرکت انتقالی آن است وبه همین لحاظ همواره یک طرف جرم ماه مقابل زمین است وچون گرد هم هست 59درصد سطح آن مرئی است گردش ماه به دور زمین وهمراه با زمین به دور خورشید به دو دوره تقسیم می شود . دوره نجومی ودوره هلالی دوره نجومی ماه تقریباً بیست وهفت روز ویک سوم روز است ودوره هلالی آن تقریباً بیست ونه روز ونیم است (اغلب اختر شناسان قدیم از این دور گردش اطلاع داشته اند ).
ب) قمر (ماه) از دیدگاه اختر شناسان قدیم
پیش از این گفته ایم که ساکنان بابل باستان وبه تبعیت از آنان بسیاری از ملتّهای دیگر مناطق روی زمین ، آسمانها را مانند لایه های پیاز تصور می کردند ومی پنداشتند که زمین در مرکز این لایه هاست وهفت ، هشت یا نه طبقه (به اختلاف آراء) بی فاصله ای آن را احاطه کرده است . این طبقات را افلاک وآسمانها می نامیدند ومعتقد بودند که در هر فلکی از افلاک هفت گانه سیاره ای در گردش است وآن فلک را به نام همان سیاره نام نهاده بودند وبر آن بودند که فلک ماه نزدیک ترین افلاک به زمین است .
ماه پس از خورشید ، روشن ترین اجرام آسمانی وشناخته شده ترین آن هاست واین «دو قرص سرد وگرم آسمان » در نزد ستاره شناسان به «نیّرین» موسومند ودر روزگاران بسیار قدیم مورد پرستش برخی اقوام بوده اند .
ماه : نزدیکترین ومأنوس ترین سیاره است به زمین وساکنان آن وبعد از آفتاب بیش از همه اجرام سماوی در تفکر وزندگی انسان تأثیر گذاشته است بدین جهت ساکنین زمین او را دوست خود نامیده اند .
ماه نیز مانند خورشید ، نزد اقوام کهن مورد پرستش واقع شده است ، عبده قمر ، عباد قمر ، در هند نصف هر ماه را روزه می گرفتند وبعد از طلوع ماه طعام وشیر خالص می خوردند ودراین حالت به ماه نگریسته حوائج خود را از آن می خواستند ودر حضور بت ماه به رقص و آواز مشغول می شدند (ملل ونحل شرستانی ص585-586).
اساطیر سومری ، ماه را همچون مردی تصور می کرده که زنان را از راه بدر می برد وهر ماه یک بار او را به حالت حیض می اندازد ، دراین اساطیر ماه خدای محبوب زنان است وباران وبرف به زمین فرو می ریزد وقورباغه ها نیز برای باریدن باران بدرگاه او تضرع می کنند . (مشرق زمین ، گاهواره تمدن ، اثر ویل دورانت /191-192).