اکتبر 31, 2020

پایداری کشاورزی

2-15- معرفی شهرستان ری
2-15-1- موقعیت
شهرستان ری با مساحت 2293 کیلومتر مربع در دشت وسیعی در جنوب تهران گسترده شده است. این شهرستان از شمال به شهر تهران، از جنوب به شهرستان قم، از شرق به شهرستانهای ورامین و پاکدشت، از غرب به شهرستان های اسلامشهر و رباط کریم محدود می شود. براساس آخرین تقسیم بندی سیاسی- اداری، شهرستان ری دارای سه بخش مرکزی، فشافویه (فشاپویه) و کهریزک و 4 شهر حسن آباد، باقرشهر، کهریزک و ری و 6 دهستان می باشد. دهستان غنی آباد و دهستان عظیمیه در بخش مرکزی، دهستان قلعه نو و دهستان کهریزک در بخش کهریزک، دهستان حسن آباد و دهستان کلین در بخش فشافویه می باشند. مساحت بخش های سه گانه شهرستان ری: بخش مرکزی 174، بخش کهریزک 543 و بخش فشافویه 1645 کیلومتر مربع می باشد. شهرستان دارای سه مرکز ترویج و خدمات جهاد کشاورزی در سطح منطقه می باشد. اسامی روستاهای تحت پوشش سه بخش کهریزک در جدول1-7، بخش فشافویه در جدول1-8 و بخش قلعه نو در جدول 1-9 فصل اول آمده است
شهرری مرکز شهرستان ری بین مختصات 36َ ْ35 شمالی، َ26 51ْ شرقی واقع شده است. ارتفاع این شهر از سطح دریا 1062 متر است. فاصله ری تا مرکز شهر تهران بالغ بر 14 کیلومتر است (پیشگاهی، 1386: 10-2).
2-15-2- وضعیت توپوگرافی و اقلیمی
آب و هوای شهرستان ری معتدل و خشک می باشد. حداکثر درجه حرارت در تابستان 42 درجه سانتی گراد بالای صفر و حداقل دما در زمستان به 4 درجه سانتی گراد زیر صفر می رسد. میزان باران سالیانه شهرستان ری بطور متوسط 200 میلی متر است. شهرستان ری به لحاظ آب و هوا نیمه صحرایی است و بالغ بر387 هکتار جنگل دست کاشت می باشد. از نظر مرتع غنی بوده و با 166200 هکتار مرتع در میان 12 شهرستان استان تهران پس از فیروزکوه، ساوجبلاغ و دماوند رتبه چهارم را داراست (پیشگاهی، 1386: 10-2).
2-15-3- توزیع جغرافیایی جمعیت
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1375 جمعیت کل شهرستان با احتساب جمعیت شهرری 859684 نفر می باشد. از تعداد کل جمعیت مذکور طی 10 سال فاصله بین دو سرشماری 1365 تا 1375، 95153 نفر مهاجر وارد شهرستان ری شده که 58382 نفر از نقاط شهری، 25022 نفر از نقاط روستایی و 11104 نفر از خارج کشور می باشند (پیشگاهی، 1386: 10-2).
2-15-4- موقعیت کشاورزی
شهرستان ری قبل از احداث سد امیر کبیر (کرج) بعلت وفور آب یکی از قطبهای کشاورزی استان تهران محسوب می شد که محصولات کشاورزی آن از لحاظ کمی و کیفی در سطح بالایی قرار داشت. هم اکنون بدلیل کمبود آب زراعی صرفاً حدود نیمی از اراضی کشاورزی شهرستان به زیر کشت محصولات کشاورزی از جمله صیفی و سبزیجات، گندم، جو، یونجه، ذرت علوفه ای، چغندر و پنبه رفته است.
بر پایه اطلاعات ارائه شده از سوی اداره جهاد کشاورزی شهرستان ری، سطح کل اراضی زراعی و باغی شهرستان ری 35500 هکتار است که حدود %34/14 کل مساحت شهرستان را تشکیل می دهد. بدلیل جلگه ای بودن منطقه حدود %65/85 اراضی به زراعت غلات اختصاص یافته است. باغات 800 هکتار آن اراضی را به خود اختصاص داده که شامل %23/2 اراضی ری می باشد. شهرری از لحاظ توسعه یافتگی در بخش کشاورزی رتبه سوم استان را داراست. این شهرستان در امر دامپروری به عنوان منبع تأمین شیر، لبنیات و مواد پروتئینی شهرری، استان تهران و حتی برخی از استانهای همجوار مطرح می باشد (پیشگاهی، 1386: 10-2).
بخش دوم: ادبیات تجربی
در زمینه تغییر دیدگاه بهره برداران به منظور تولید محصول سالم لازم است در نگرش و تفکر آنها تغییری ایجاد گردد تا هم سلامت محصول و هم مصرف کنندگان تأمین گردد. در این زمینه تحقیقات و پژوهشهایی به عمل آمده‏ است‏، در این راستا موارد زیر قابل ذکر می باشد.
2-16-1- تحقیقات داخلی
– متشرع زاده و آل داود تحقیقی با عنوان “بررسی وضعیت مصرف کودهای شیمیایی در ایران و جهان” در سال 1385 انجام داده اند به نتایج زیر دست یافته اند: توجه به کودهای آلی، بیولوژیک، دامی و کود سبز و مصرف بهینه کودهای شیمیایی، مستلزم بکارگیری روش های صحیح مصرف، ضرورت بازنگری در بعد خدمات علمی – ترویجی به کشاورزان است که بطور قطع روند پیشرفت و اصلاح خاک ها را تسریع می دهد و دستیابی به توسعه پایدار کشاورزی را سرعت می بخشد.
– گیلوردی در مقاله ای با عنوان “مدیریت و توسعه پایدار کشاورزی” که در سال 1386 صورت گرفته است به بررسی عوامل تولید در کشاورزی پرداخته است‏‏، مانند: خاک، آب، مدیریت تولید توسط کشاورز در جهت افزایش کمی و کیفی محصول که هر کدام به نحوی تأثیر بسزایی دارند. کشاورزی پایدار دربرگیرنده حاصلخیزی و بهره وری خاک، کنترل آلودگی آفت کش ها و کودها، استراتژی های مدیریتی در جهت انتخاب نهاده های مناسب، نیازهای انسانی، تداوم اقتصادی، پذیرش اجتماعی، ملاحظات زمانی، رضایت معنوی و هدف های مادی نوع بشر می باشد. دستیابی به پایداری کشاورزی هدفی است که با تصحیح و یا تغییر دیدگاههای کشاورزان بعنوان تولید کننده دست یافتنی است.
– بریم نژاد در مقاله ای با عنوان “نقش آموزش در افزایش بهره وری کشاورزان” به بررسی این موضوع در سایر کشورها پرداخته است. این مقاله در سال 1379 انجام شده است و به تحقیقاتی پیرامون موضوع در کشورهای برزیل، تایوان و ژاپن پرداخته است، اشاره کرده و نتایج حاصل از آن را اینگونه ارزیابی می کند، که آموزش، بهره وری مزرعه را به طور متوسط 7 درصد افزایش می دهد و این افزایش درکشاورزی مدرن بیش از کشاورزی سنتی است .
درتحقیقاتی که نویسنده به آنها استناد می کند، متغیر اصلی آموزش رئ
یس خانواده است. وی پس از برشمردن روند تحقیق و بررسی یافته ها نتایج را چنین برمی شمرد؛ که تجربه کشاورزان، متوسط آموزش کارگران مزرعه و سرمایه، اثر معنی داری بر درآمد داشته است. یافته ها حکایت از آن دارد که ضریب آموزش رئیس خانواده معنی دار می شود. یعنی آموزش رئیس خانواده اثر معنی داری بر روی درآمد زراعی دارد .
– نیکویی و ترکمانی در سال 1380 مقاله ای را با عنوان “سیاست گذاری کشاورزی با نگاهی بر گرایش کشاورزان به مخاطره و مصرف نهاده ها” که عوامل فردی اجتماعی – اقتصادی مؤثر بر گرایش تولید کنندگان محصولات کشاورزی به مخاطره و مصرف نهاده ها را مورد بررسی قرار داده اند. محققین به این نتیجه رسیده اند که برخی متغیرها نظیر تحصیلات بالاتر زارعین و فرزندان آنها دلیلی برای استفاده بیشتر از حاصلخیز کننده ها نمی باشد. ضمناً تعداد فرزندان تحصیلکرده تاثیر مهمی بر جلوگیری از مصرف بی رویه سموم دفع آفات و حاصلخیز کننده ها می باشد .
– در سال 1380 مقاله ای تحت عنوان “کشاورزی پایدار راهکارهای به کارگیری فرآیند های طبیعی وکاهش مصرف نهاده ها” توسط میرک زاده و شریف زاده صورت پذیرفته است. نویسندگان مقاله به وظایف پیش روی بخش ترویج و آموزش و تحقیقات کشاورزی اشاره می کنند؛ بخش تحقیقات باید به خلق تکنولوژی های منطبق با اهداف ساختی- کارکردی کشاورزی پایدار اهتمام ورزد. بخش ترویج نیز لازم است دانش و مهارت کشاورزان را در کاربرد اصول و فنون کشاورزی پایدار ارتقا بخشد. همچنین آموزش کشاورزی در ارتباطی تنگاتنگ با بخش های فوق به پرورش متخصصان، تولید کننگان، مروجان، مدیران و کارآفرینان مورد نیاز بخش کشاورزی اقدام می کند. پس از آن نویسندگان چالش های مطرح در کشاورزی پایدار را نام برده و برای هر یک به اجمال توضیحاتی را ارائه می کنند. این چالش ها عبارتند از:
1- توانمند سازی نیروی انسانی بخش کشاورزی و توجه به فرسایش انسانی که در نهایت با افزایش کیفیت نیروی انسانی شاغل می توان به توسعه اجتماعی روستایی دست یافت .
2- حفاظت و مصرف انرژی در بخش کشاورزی
3- حفاظت کمی و کیفی منابع آب در بخش کشاورزی
4- حفاظت کمی و کیفی خاک

نوشته ای دیگر :   نقش رهبری دانش مدار بر مدیریت دانش