پایان نامه ارشد درمورد پایداری اقتصادی، رفاه اقتصادی، عدالت اقتصادی، استان مازندران

اقتصادی در شرایط پایداری متوسط، مولفه رفاه اقتصادی در شرایط پایداری ضعیف و مولفه ثبات اقتصادی در شرایط ناپایدار قرار دارد. جدول شماره(۵-۱۴)
جدول۵-۱۴: وضعیت پایداری مولفه های اقتصادی در شهرهای مورد مطالعه
مولفه ها
سطح پایداری شهرها
وضعیت پایداری
عدالت اقتصادی
۰.۵۴۵
متوسط
رفاه اقتصادی
۰.۴۳۴
ضعیف
ثبات اقتصادی
۰.۳۶۴
ناپایدار
پایداری کل
۰.۴۵۴
ضعیف
نقشه شماره۵-۳: وضعیت پایداری اقتصادی شهرهای کوچک استان-۱۳۹۲
امروزه، پایداری اقتصادی عاملی حیاتی در ماندگاری جمعیت بویژه در سکونتگاههای کوچک شهری شناخته می شود. پایداری اقتصادی شهرهای کوچک استان بر مبنای سه مولفه عدالت اقتصادی(رفع فقر)، رفاه اقتصادی(کارایی و بهره وری) و ثبات اقتصادی(کاهش آسیب پذیری و تنوع بخشی) مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت.نتایج حاصل از بررسی و تحلیل شاخص های پایداری اقتصادی در شهرهای مورد مطالعه نشان داد:
از لحاظ شرایط پایداری شاخص نرخ اشتغال جمعیت فعال، به ترتیب شهرهای امیرکلا و رامسر بالاترین نرخ اشتغال، و شهرهای زیراب، رستمکلا و نور پایین ترین نرخ اشتغال جمعیت را در بین شهرهای مورد مطالعه داشته اند. شاخص نرخ اشتغال زنان نیز تنها در شهرهای رامسر و امیرکلا در شرایط پایدار قرار داشته است. علاوه بر این بالاترین نرخ بیکاری مربوط به شهرهای زیراب، رستمکلا و نور و کمترین نرخ بیکاری مریوط به شهرهای رامسر و نکا می باشد.
بررسی و تحلیل وضعیت درآمد و نرخ پس اندار سالانه خانوار شهرهای مورد مطالعه مؤید شرایط ناپایدار اکثر شهرهای کوچک مورد مطالعه می باشد و تنها در شهر نکا شاخص مورد نظر از شرایط مناسبی برخوردار می باشد. بیشترین درصد جمعیت واقع در زیر خط فقر نیز مربوط به شهرهای زیراب، امیرکلا و فریدونکنار بوده و شهرهای نکا، رامسر از شرایط بهتری نسبت به شهرهای دیگر برخوردار بوده اند.
یکی دیگر از شاخص های سنجش پایداری در شهرهای کوچک مورد مطالعه، “سطح و تنوع عملکردی شهر در شاخص اقتصادی” می باشد. برای تعیین سطح کارکردی شهرهای کوچک مورد مطالعه، خدمات موثر و ویژه در بخش اقتصادی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و در نهایت، جایگاه این شهرها به لحاظ سطح عملکردی کل شهرهای مورد مطالعه تعیین گردید. از سوی دیگر یکی از عوامل مهم در تعیین پیچیدگی شهرها، تنوع کارکردی این مراکز است و با توجه به بررسی های انجام شده حضور در سطوح برتر خدمات در بخش های اقتصادی ملاک تعیین تنوع قرار گرفت۷۸. بر اساس نتایج بدست آمده، سطح و تنوع عملکردی شهر در شاخص های اقتصادی تنها در شهرهای نکا و رامسر از شرایط نسبتاً مناسبی برخوردار بوده اند و بقیه شهرهای مورد مطالعه این شاخص ها کاملاً ناپایدار بوده اند. به لحاظ ساختاربندی اشتغال در شرایط فعلی شهرهای کوچک استان از لحاظ ساختار اشتغال، به ترتیب گروههای فعالیت خدمات عمومی، کشاورزی و صنعت دارای بالاترین سهم از اشتغال می باشند.
بررسی شاخص تعداد کارگاههای صنعتی به نسبت جمعیت در شهرهای کوچک مورد مطالعه نشان از وضعیت نسبتا‍‍ً مناسب این شاخص در این شهرها داشته است و تنها شهرهای رستمکلا و نکا از لحاظ تعداد کارگاههای صنعتی در شرایط مناسبی قرار نداشته اند.
نتایج حاصل از بررسی و تحلیل شاخص های سنجش پایداری اقتصادی نشان از وضعیت نامطلوب پایداری بویژه در شهرهای ناحیه مرکزی استان دارد. امتیازات بدست آمده بیانگر این است که شاخص های نسبت درآمد به هزینه، نرخ تغییر درآمد سالیانه، نسبت معکوس درصد جمعیت واقع در زیر خط فقر، نرخ پس انداز واقعی، سطح و تنوع عملکردی شهر در شاخص اقتصادی، نسبت اشتغال در فعالیت های غیر کشاورزی و… بیشترین سهم را در ناپایداری اقتصاد این شهرها داشته اند. در بین شهرهای مورد مطالعه تنها دو شهر نکا و رامسر به لحاظ اقتصادی در شرایط پایدار قرار داشته اند. برخورداری از اقتصاد گردشگری و خدمات وابسته به آن در شهر رامسر و استقرار و توسعه فعالیت صنعتی همراه با فعالیت های کشاورزی در شهر نکا سبب ارتقاء شاخص های پایداری این شهرها شده است.
یافته های پژوهش نشان می دهد که شهرهایی که از جمعیت کمتری برخوردارند به لحاظ اقتصادی شرایط پایداری ضعیفتری نسبت به شهرهای بالا دست خود دارند و میل به ناپایداری در این شهرها نیز بیشتر است. یکی از دلایل اصلی، تخصیص منابع و بودجه های دولتی کمتر به این شهرهاست. زیرا یکی از فاکتورهای اصلی تخصیص منابع های دولتی به شهرها، بر مبنای جمعیت شهرها می باشد و هر چقدر جمعیت شهرها بیشتر بوده از منابع دولتی بیشتری برخوردار خواهند شد. لذا توجه به مولفه های پایداری اقتصادی بویژه مولفه عدالت اقتصادی در شهرهایی که از جمعیت کمی برخوردارند و یا تازه تبدیل به شهر شده اند و از شرایط ناپایداری برخوردارند ضروری است.
به طور کلی فعالیت های اقتصادی در شهرهای کوچک استان از سازو کارهای نهادی مناسب و قانونمند که منجر به کسب منافع سازمان یافته و سود مناسب شود برخوردار نمی باشند. که بواسطه این امر، مهاجرت از این شهرها به شهرهای بزرگتر افزایش می یابد. بطوری که بر اساس آخرین نتایج سرشماری(۱۳۹۰)نرخ رشد ۳۳ درصد شهرهای کوچک استان منفی بوده است و در زمره شهرهای مهاجرفرست قرار داشته اند. اتکای اقتصاد اکثر شهرهای کوچک به بخش کشاورزی و استعداد ضعیف این بخش در ایجاد فرصتهای شغلی و مسایل مربوط به آن یکی از عوامل متعددی است که بنظر می رسد به لحاظ ساختاری شهرهای کوچک استان را به گروه شهرهای مهاجر فرست کشانده است. براساس مطالعات انجام شده شهرهای کوچک در شهرستان های سوادکوه، جویبار، بهشهر، نکا و محمودآباد به ترتیب در گروه مهاجرفرست ترین شهرستان های استان قرار دارند. مهاجرت از این شهرها عمدتاً از عدم زیر ساخت های اقتصادی و خدمات زیربنایی مناسب در این گونه شهر ها از یکسو و انتظار درآمد و اشتغال بهتر به همراه وجود خدمات و تسهیلات رفاهی، آموزشی و بهداشتی برتر در شهرهای بزرگتر از سوی دیگر متأثر می شود. مهاجرفرستی شهرهای کوچک علاوه بر این که این شهرها را از بعد اقتصادی دگرگون می سازد، بر ساختار جمعیتی- اجتماعی و فرهنگی منطقه نیز اثر می گذارد. بنابراین در امر سیاست گذاری جهت پایداری شهرهای کوچک توجه به تقویت بنیان های اقتصادی این شهرها ضروری است.
۵-۲-۴- سنجش و تحلیل پایداری کالبدی
تحلیل وضعیت پایداری کالبدی در سطح شهرهای کوچک استان مازندران نشان می دهد که از میان شاخص های موجود شاخص های تعداد توالت های عمومی به ازائ هر ۱۰هزار نفر(۰.۳۳۳) و سطح عملکردی شهر در شاخص ارتباطی (۰.۳۹۳) از کمترین ارزش و شاخص های نسبت معکوس فاصله زمانی دسترسی تا مرکز استان(۰.۷۰۹)و ضریب دسترسی جمعیت به انواع خدمات عمومی(۰.۶۰۱) نیز دارای بیشترین ارزش می باشند. در مجموع تعداد ۳ شاخص در شرایط ناپایداری، تعداد ۴ شاخص در شرایط پایداری ضعیف (ناپایداری بالقوه)، تعداد ۵ شاخص در شرایط پایداری متوسط و تعداد ۱ شاخص نیز در حالت پایداری قرار دارند.(جدول شماره ۵-۱۵).
جدول(۵-۱۵):وضعیت پایداری شاخص های کالبدی در شهرهای کوچک استان
نام شهر
رضایت ازمیزان
دسترسی به حمل
ونقل عمومی
قابلیت دسترسی به بازار و مراکز اقتصادی
نسبت معکوس فاصله زمانی دسترسی تا مرکز استان
شاخص مرکزیت مکانی
مساکن ساخته شده با مصالح بادوام
درصد خانوار برخوردار از مسکن
سطح عملکردی شهر در شاخص ارتباطی
امیرکلا
۰.۲۵۰
۰.۰۰۰
۰.۸۹۳
۰.۲۳۶
۰.۵۶۰
۱.۰۰۰
۰.۰۰۰
زیراب
۰.۴۳۹
۰.۴۸۱
۰.۸۲۷
۰.۲۳۱
۰.۱۹۰
۰.۰۰۰
۰.۵۰۰
رامسر
۰.۵۴۹
۰.۴۰۹
۰.۰۰۰
۰.۸۹۰
۱.۰۰۰
۰.۹۸۱
۰.۷۵۰
فریدونکنار
۰.۵۳۳
۰.۴۲۹
۰.۷۷۳
۰.۵۸۲
۰. ۷۵۷
۰.۵۹۳
۰.۵۰۰
نکا
۱.۰۰۰
۱.۰۰۰
۱.۰۰۰
۱.۰۰۰
۰.۶۴۳
۰.۰۷۰
۱.۰۰۰
رستمکلا
۰
۰.۴۸۴
۰.۸۸۰
۰.۷۳۲
۰. ۵۰۰
۰.۱۵۴
۰
نور
۰.۶۹۷
۰.۴۰۱
۰. ۵۸۷
۰
۰. ۰۰۰
۰.۸۰۴
۰
ارزش پایداری
۰.۴۹۵
۰.۴۷۰
۰.۷۳۰
۰.۵۲۴
۰.۵۹۸
۰.۵۱۵
۰.۳۹۳
ادامه جدول(۵-۱۵):
رضایت از دسترسی به انواع خدمات عمومی
ضریب تنوع
خدمات
دفاتر خدماتی به هر۱۰هزار نفر
تعداد توالت های عمومی به ازائ هر ۱۰هزار نفر
تعداد ایستگاههای آتشنشانی به هر ۱۰هزار نفر
تعداد پارک عمومی به ازای هر ۱۰هزار نفر
تعداد اماکن ورزشی به هر ۱۰هزار نفر
۰.۷۷۳
۰.۳۳۳
۰.۳۸۰
۰.۱۸۹
۰.۲۱۴
۰.۴۷۱
۰.۰۰۰
۰.۷۳۹
۰.۴۱۷
۰.۰۰۰
۰.۱۷۶
۰.۶۵۷
۰.۰۰۰
۱.۰۰۰
۰.۸۰۶
۰.۸۳۳
۱.۰۰۰
۱.۰۰۰
۰.۶۰۰
۰.۶۳۹
۰.۶۷۶
۰.۵۸۴
۰.۶۶۷
۰.۲۹۴
۰.۰۰۰
۰.۵۰۰
۰.۵۰۸
۰.۰۸۹
۱.۰۰
۱.۰۰۰
۰.۲۱۴
۰.۲۶۷
۰.۰۰۰
۰.۰۵۹
۰.۲۸۹
۰
۰.۰۰۰
۰.۹۶۸
۰.۲۴۰
۱.۰۰۰
۰.۱۰۱
۰.۶۴۹
۰.۳۸۰
۰.۴۱۷
۰.۴۶۵
۰.۴۶۱
۰.۳۲۹
۱.۰۰۰
۰.۲۸۹
۰.۶۱۱
۰.۵۲۴
۰.۴۷۴
۰.۳۳۳
۰.۴۷۱
۰.۳۹۷
۰.۴۲۷
تحلیل مولفه های پایداری کالبدی به تفکیک شهرهای مختلف نشان می دهد که تعداد ۱ شهر در شرایط ناپایداری، تعداد ۲ شهر در شرایط پایداری ضعیف (ناپایداری بالقوه)، تعداد ۲ شهر در شرایط پایداری متوسط و تعداد ۲ شهر نیز وضعیت پایداری حاکم است.(جدول شماره ۵-۱۶).
جدول۵-۱۶: وضعیت پایداری مولفه های کالبدی در شهرهای کوچک استان مازندران
نام شهر
یکپارچگی کارکردی
کیفیت مکان
امکانات مکان
پایداری کل
وضعیت پایداری
امیرکلا
۰.۴۹۱
۰.۴۲۳
۰.۴۴۴
۰.۴۵۲
ضعیف
زیراب
۰.۴۹۴
۰.۴۳۱
۰.۴۷۵
۰.۴۵
ضعیف
رامسر
۰.۴۶۲
۰.۶۳۴
۰.۶۷۱
۰.۶۰۲
پایدار
فریدونکنار
۰.۵۷۹
۰.۴۸۲
۰.۴۵۷
۰.۵۰۶
متوسط
نکا
۰.۷۵۳
۰.۶۲۳
۰.۴۴۶
۰.۶۰۷
پایدار
نور
۰.۶۴۴
۰.۳۸۴
۰.۵۹۲
۰.۵۴
متوسط
رستمکلا
۰.۳۳
۰.۳۷۱
۰.۳۰۹
۰.۳۴
ناپایدار
میزان پایداری کل
۰.۵۳۶
۰.۴۸۷
۰.۴۹۴
۰.۵۰۵
متوسط
تحلیل پایداری کالبدی در شهرهای کوچک استان نشان می دهد، ناحیه غربی استان مازندران از سطح پایداری بیشتری نسبت به شهرهای دیگر بویژه شهرهای کوچک واقع در بخش مرکزی استان برخوردارند.
شکل های زیر رادار پایداری مولفه های کالبدی را در سطح شهرهای کوچک استان نشان می دهند.
نقشه شماره۵-۴: وضعیت پایداری کالبدی شهرهای کوچک استان
تحلیل آمارها و اطلاعات موجود نشان می دهد که شهرهای کوچک استان از منظر مولفه های کیفیت مکان و امکانات مکان در شرایط پایداری ضعیف و از منظر مولفه یکپارچگی کارکردی در شرایط پایداری متوسط قرار دارند. جدول شماره۵-۱۷
جدول۵-۱۷: وضعیت پایداری مولفه های کالبدی در شهرهای کوچک استان
مولفه ها
ارزش پایداری
وضعیت پایداری
یکپارچگی کارکردی
۰.۵۳۶
متوسط
کیفیت مکان
۰.۴۸۷
ضعیف
امکانات مکان
۰.۴۹۴
ضعیف
ارزش پایداری کل
۰.۵۰۵
متوسط
برای بررسی شرایط پایداری کالبدی-زیرساختی شهرهای کوچک

دیدگاهتان را بنویسید