پایان نامه ارشد درمورد وضعیت مطلوب، شهرهای بابل، اجتماعی و فرهنگی، شاخص اقتصادی

بکار رفته در تعیین کارکرد شهرها مشخص گردیده است.
جدول(۴-۲۲): ارزش نهایی شاخص هایبه کار رفته درتعیین کارکردهای شهرهای استان
ادامه جدول۴-۲۲
در مرحله آخر، ارزش نهایی شاخص های بکاررفته در هر بخش با همدیگر جمع گردیده و ارزش نهایی بخش های اجتماعی فرهنگی، خدمات، اقتصاد و ارتباطی در هر شهر مشخص شد و پس از آن بخش های مختلف به همراه شاخص جمعیت و تعداد کار گاه های اقتصادی در ۶ سطح مطابق جدول شماره ۴-۲۳ تقسیم بندی گردیده اند. همچنین در جدول شماره ۴-۲۴ نیز سطح بندی ارزش نهایی بخش ها جهت تعیین کارکرد شهرها مشخص شده است.
جدول(۴-۲۳): سطح بندی تعداد شاخص های به کار رفته درتعیین کارکردهای شهرهای استان
جدول(۴-۲۴): ارزش نهایی بخش های خدمات، اجتماعی و فرهنگی، اقتصادی و ارتباطی در شهرهای استان
ادامه جدول۴-۲۴
نتایج حاصل از جدول مذکور به شرح زیر می باشد:
الف) رتبه های ۱ تا ۴ مربوط به شهر های ساری، بابل،آمل و قائمشهر می باشد. این شهرها در شاخصهای مطرح شده اغلب در سطوح اول و دوم قرار دارند. شهر ساری در تمامی شاخص های مورد نظر در رتبه اول قرار دارد. شهر بابل در شاخص های مربوط به خدمات، اجتماعی و فرهنگی و تعداد کارگاهها(فعالیت های مقید به مکان) در سطح اول و در شاخص های جمعیتی و شاخص اقتصادی در سطح دوم جای دارد. شهر آمل در شاخص های جمعیت، خدمات اجتماعی و فرهنگی، اقتصادی و تعداد کارگاهها و شهر قائمشهر در شاخص های جمعیت، اقتصادی و تعداد کارگاهها در سطح دوم قرار دارند. بدیهی است که این شهرها چند کارکردی بوده و تأمین کننده تقاضای سایر شهرهای دیگر می باشند.
ب) شهرهایی که در سطوح نسبتاً بالاتر و در رتبه های ۵ تا ۱۰ قرار دارند، شامل شهرهای بهشهر ، چالوس، نکا، بابلسر، تنکابن و نوشهر می باشند. اغلب این شهرها در ۱ شاخص در سطح دوم (شهر بهشهر در شاخص های اقتصادی و ارتباطی و شهر های نوشهر و نکا در شاخص ارتباطی) و در بقیه شاخص ها در سطوح دوم، سوم و چهارم جای دارند. شهر چالوس در شاخص های جمعیت، اجتماعی، فرهنگی و تعداد کارگاه و شهرهای نکا و تنکابن در شاخص جمعیت در سطح سوم و شهر بابلسر در شاخص اجتماعی-فرهنگی در رتبه سوم و شاخص های جمعیت، خدمات، تعداد کارگاه و ارتباطی در سطح چهارم قرار دارند. این شهرها که نسبتأ در سطوح بالای عملکردی واقع اند، گرایشات کمتری به شهرهای رده بالاتر داشته و به نوعی در برخی شاخص ها خودکفاترند.
ج) شهرهای سطوح پایین تر مانند شهرهایی که در رتبه های ۱۱تا۱۴ قرار دارند، از لحاظ تعداد شاخص های به کار رفته اغلب در سطوح پایین(سطح چهارم وپایینتر) قرار دارند. این شهرها شامل فریدونکنار، رامسر، جویبار و محمودآباد می باشند. شهر رامسر در شاخص اجتماعی-فرهنگی و ارتباطی و شهر محمودآباد در شاخص اقتصادی در سطح سوم قرار دارند. شهر فریدونکنار در شاخص جمعیت، تعداد کارگاه و شاخص ارتباطی و شهر جویبار در شاخص های جمعیت و تعداد کارگاه در سطح چهارم و در بقیه شاخص ها در سطح پنجم و پایین تر جای دارند. این شهرها وابستگی بیشتری به شهرهایی دارند که در رتبه بندی درجه بالاتری داشته اند.
د) شهرهای شیرگاه، پل سفید، چمستان، زیراب وگلوگاه که در رتبه های پایین تر قرار دارند، از بیشترشاخص های مورد نظر برخوردارند اما این شاخص ها اغلب در سطوح پایین تر قرار دارند، این شهرها جزء شهرهای نسبتأ وابسته می باشند که جهت رفع نیاز خود به شهرهای سطوح بالاتر مراجعه می نمایند.
به غیر از شهرهایی که در بند فوق مطرح گردید، سایر شهرها که عموماً ماهیتی روستایی دارند در رتبه های پایین قرار دارند، تعداد شاخص ها در آنها بسیار کمتر و این معدود شاخص ها نیز در سطح پایین(سطوح پنجم وششم) قرار دارند، این شهرها جزء شهرهایی هستند که بسیار وابسته اند و در جهت رفع نیازهای خود به شهرهای سطوح بالاتر مراجعه می نمایند. بنابراین در انتهای جدول مذکور قرار گرفته اند.
۴-۴-۲- بررسی کارکرد شهرهای استان براساس خدمات کلان موجود و جایگاه شهرهای کوچک
بررسی انواع خدمات هر شهر و میزان کارکرد این خدمات نسبت به اندازه جمعیتی و عملکرد آن در پهنه استان یکی از راههای شناخت کارکرد مزبور می باشد. بدین منظور جهت تعیین کارکرد هر شهر از شاخص ضریب مکانی(روش نسبت نسبت ها) استفاده گردیده است. براساس این روش، شاخص های مختلفی بدست آمده و عدد یک مبنای محاسبه قرار گرفته است. بدین معنی که شهرهایی که شاخص عددی آنها در هر خدمت کمتر از یک باشد در آن خدمت با کمبود مواجه بوده و شهرهای مزبور نمی توانند به پیرامون خود خدمات رسانی نمایند و کارکرد محلی خواهند داشت. بنابراین می توان اذعان داشت که شهرهایی که شاخص خدماتی بالاتر از یک دارند خودکفا بوده و می توانند به پیرامون خود خدمات رسانی نموده و کارکرد فرامحلی(ناحیه ای) خواهند داشت. نکته مهمی که توجه به آن ضروری می باشد این است که در این روش فقط تعداد خدمات مورد محاسبه قرار گرفته و عملکرد کیفی آن با توجه به ساختار کمی فرمول و عدم وجود اطلاعات کافی، مورد محاسبه قرار نگرفته است. فرمول کلی ضریب مکانی بدین شرح می باشد:
که در آن Xi تعداد خدمت در شهر، Pi تعداد جمعیت شهر به هزار نفر،Xi ?تعداد کل خدمات در پهنه استان و ?piتعداد جمعیت استان مازندران به هزار نفر است.
باتوجه به فرمول مزبور شهرهای استان مازندران در خدمات کلیدی و مهم مورد بررسی قرار گرفته اند و شاخص خدماتی آن ها محاسبه گردیده است که برای هر خدمت به شرح زیر می باشند.
۱- بیمارستان
در زمینه بیمارستان، شهرهای ساری، بهشهر، چالوس، بابلسر، نوشهر، فریدونکار، رامسر، جویبار، امیرکلا، نور، زیراب، کتالم و سادات شهر و مرزیکلا از شاخص خدماتی بالاتری نسبت به شهرهای دیگر استان برخوردار بوده و بقیه شهرهای استان در این زمینه تنها به جمعیت ساکن در شهر و حومه بلافصل خود خدمات ارایه می نمایند.
۲- دانشگاه
از نظر شاخص دانشگاه در استان، شهرهای بابلسر، تنکابن، نوشهر، رامسر، جویبار، محموداباد، نور، گلوگاه، زیراب، پل سفید، بهنمیر، رویان، نشتارود، کله بست و رینه از رتبه بالاتری برخوردار هستند. این در حالی است که شهرهای ساری، بابل، آمل و قائمشهر با دارا بودن بیشترین دانشگاه به دلیل اینکه از آستانه جمعیتی بالاتری نیز برخوردار هستند رتبه پایین تری را نسبت به شهرهای مذکور به خود اختصاص داده اند. به عبارت دیگر برخی از شهرهای کوچک به دلیل داشتن جمعیت کمتر دارای خدماتی که به نسبت می توانند جمعیت بیشتری را در پیرامون خود تحت پوشش قرار دهند، هستند و این در نگاه نخست سیاست ایجاد دانشگاه در هر نقطه شهری را به چالش می کشد. به لحاظ کیفی و حتی برخی شاخص های کمی دانشگاههای موجود در برخی نقاط شهری کوچک قابل قیاس با مراکز آموزش عالی در شهرهای بزرگتر نیستند.
۳- هتل و متل و سایر تاسیسات گردشگری
در زمینه هتل، متل و دیگر تاسیسات گردشگری، شهرهای محمودآباد، نوشهر، بابلسر، رامسر و چالوس رتبه بالاتری را نسبت به شهرهای دیگر استان به خود اختصاص داده اند. شایان ذکر است که ۱۷ شهر در استان دارای این خدمات برتر می باشند که شهر ساری با داشتن ۹ هتل، بابلسر۸ هتل، چالوس ۸هتل، محمود آباد ۸هتل، رامسر۷ هتل و بابل ۶ هتل بیشترین تعداد این خدمات را به خود اختصاص داده اند.
۴- خدمات بیمه
از نظر بیمه، شهرهای شیرگاه، پل سفید، زیراب، گلوگاه و نور از وضعیت مطلوب تری در استان برخوردارند. در صورتی که از نظر تعداد، شهرهای ساری، بابل و قائمشهر در بالاترین سطح استان جای گرفته اند.
۵- دفاتر خدماتی
از نظر دفاتر خدماتی شهرهای بابل، ساری و قائم شهر از نظر تعداد و شهرهای رامسر، تنکابن و محمودآباد از نظر شاخص، وضعیت مطلوب تری نسبت به شهرهای دیگر استان دارند.
۶- خدمات تجهیزات شهرداری ها
خدمات تجهیزاتی شامل خودرو حمل زباله و خودرو آتش نشانی می باشد که از این نظر شهرهای آمل، ساری و بابل به ترتیب از نظر خدمات در رتبه های بالاتری قرار گرفته و شهرهای نور، کلاردشت، نوشهر و آمل از نظر شاخص از وضعیت بهتری برخوردار هستند.
۷- پارک عمومی
شهرهای آمل و بابل با دارا بودن بیشترین تعداد پارک عمومی رتبه اول را به خود اختصاص داده اند. از این میان شهربازی آمل با تجهیزات موجود نقش برتری را در پهنه استان ایفا می نماید. از نظر این شاخص شهرهای رینه، رویان و سلمانشهر به نسبت جمعیت خود از وضعیت مطلوب تری برخوردار هستند.
۸- جاذبه های تاریخی
از منظر برخورداری از جاذبه های تاریخی شهرهای بابل، ساری و آمل از نظر تعداد و شهرهای شیرگاه، رامسر و رستم کلا از نظر شاخص نسبت به شهرهای دیگر استان از وضعیت مطلوب تری برخوردار هستند.
۹- مناطق نمونه گردشگری
از این مناطق نمونه فقط شهرهای خوشرودپی، رامسر، چالوس و بهشهر برخوردار بوده و شهرهای دیگر استان فاقد این مناطق(در درون یا حاشیه شهرها) می باشند.
۱۰- پارک جنگلی
از نظر تعداد کلاردشت با داشتن ۲ پارک جنگلی رتبه اول را به خود اختصاص داده است. از نظر شاخص نیز شهرهای مرزیکلا، مرزن آباد و رویان نسبت به جمعیت خود از رتبه بالاتری برخوردار می باشند.
۱۱- کتابخانه عمومی
از نظر دارا بودن کتابخانه عمومی شهرهای ساری، آمل، قائمشهر، بهشهر، چالوس و تنکابن از نظر تعداد و شهرهای رینه، آلاشت و بلده از نظر شاخص جمعیتی دارای رتبه های بالاتری نسبت به شهرهای دیگر استان می باشند.
۱۲- اماکن ورزشی
در این زمینه شهرهای ساری و آمل از نظر تعداد و شهرهای کیاسر، کوهی خیل و شیرگاه از نظر شاخص جمعیتی از وضعیت بهتری نسبت به شهرهای دیگر استان برخوردار هستند.
۱۳- سینما
از لحاظ تعداد سینما شهرهای ساری، بابل، آمل و تنکابن و از لحاظ شاخص شهرهای تنکابن و چالوس از وضعیت بهتری برخوردار هستند. شایان ذکر است که در پهنه استان فقط تعداد ۱۱ سینما وجود دارد که این تعداد در ۷ شهر استان واقع شده اند.
۱۴- سازمان های مردم نهاد
از نظر تعداد شهرهای ساری، بابل، قائمشهر و از نظر شاخص شهرهای شیرگاه، محمود آباد و نور وضعیت مطلوب تری نسبت به شهرهای دیگر استان دارند.
۱۵- عناصر اقتصادی و ارتباطی کلان
از نظر اقتصادی و ارتباطی برای بررسی جایگاه شهرهای استان می توان از عناصر و معیارهایی به شرح زیر استفاده جست:
– از نظر منظقه ویژه اقتصادی فقط شهر بهشهر از این خدمت برخوردار است(در پهنه شهرستان).
– از نظر شهرک های صنعتی ۱۹ شهرک صنعتی در پهنه استان وجود دارد که از نظر تعداد شهرهای ساری و آمل( در پهنه شهرستان) و از نظر شاخص ضریب مکانی شهرهای فریم، رینه و بلده در وضعیت بهتری قرار دارند(در پهنه).
– از نظر واحدهای صنعتی بزرگ شهرهای قائمشهر، ساری، بابل، آمل، بهشهر، محمودآباد و شیرگاه

دیدگاهتان را بنویسید