پایان نامه ارشد درمورد زیست محیطی، پایداری زیست محیطی، توزیع فراوانی پاسخگویان، توزیع فراوانی

مختلف دو نمونه پرسشنامه شهروندان(برای سنجش پایداری) و مسئولین(شناسایی نقاط ضعف، قوت، فرصت ها و تهدیدها) تهیه شده است که با استفاده از روش نمونه گیری تعداد ۷ شهر و ۴۲۰ نفر سرپرست خانوار و ۳۵ نفر از مسئولان شهری از شهرهای مورد مطالعه(جمعاً ۲۲۰نفر) انتخاب گردیده است. در ادامه با استفاده از شاخص های کمی و کیفی انتخابی به بررسی شهرهای کوچک استان مازندران از لحاظ ابعاد پایداری پرداخته شده است.
۵-۱- یافته های توصیفی
در این تحقیق تعداد ۷ پرسشنامه شهر و تعداد ۴۲۰ پرسشنامه خانوار در سطح شهرهای نمونه توزیع شده و اطلاعات آنها به شرح زیر مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
الف) جنسیت: جدول و شکل شماره ۵-۱ توزیع فراوانی پاسخگویان را بر حسب جنسیت نشان می دهد. حدود ۷۶.۸ درصد پاسخگویان مورد مطالعه مرد و۲۳.۲ درصد آنان نیز زن می باشند.
جنسیت
فراوانی
درصد
مرد
۳۱۸
۷۶.۸
زن
۹۶
۲۳.۲
جمع کل
۴۱۴
۱۰۰
جدول۵-۱: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنسیت
شکل۵-۱: ویژگیهای جامعه نمونه بر حسب جنسیت
ب) وضعیت تأهل: ۸۳.۵ درصد پاسخگویان مورد مطالعه متأهل و ۱۱.۸ درصد نیز مجرد بوده اند.(جدول شماره ۵-۲ و شکل شماره۵-۲)
جدول۶-۲: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب وضعیت تأهل
وضعیت تأهل
فراوانی
درصد
مجرد
۴۹
۱۱.۸
متأهل
۳۴۵
۸۳.۳
بی جواب
۲۰
۴.۹
جمع کل
۴۱۴
۱۰۰
شکل۵-۲: وضعیت تأهل پاسخگویان
پ) سن: یافته های جدول و شکل شماره۵-۳ نشان می دهد که ۱۵.۹ درصد پاسخگویان مورد مطالعه کمتر از ۳۰ سال، ۶۷.۸ درصد ۳۰ تا ۵۰ سال و ۱۳.۱ درصد نیز بالای ۵۰ سال سن داشته اند.
جدول۵-۳: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنسیت
سن
فراوانی
درصد
کمتر از ۳۰ سال
۶۶
۱۵.۹
۳۰ تا ۵۰ سال
۲۸۱
۶۷.۸
۵۰ تا ۶۵ سال
۳۸۱
۹.۲
بالای ۵۰ سال
۱۶۱
۳.۹
بی جواب
۱۳
۳.۲
جمع کل
۴۱۴
۱۰۰
شکل۵-۳: وضعیت سن پاسخگویان
ت) وضعیت اشتغال: ۷۷.۳ درصد پاسخگویان مورد مطالعه شاغل و۱۸.۸ درصد نیز بیکار بوده اند. ۳.۹ درصد از پاسخگویان نیز شغل خود را ذکر نکردند.(جدول و شکل شماره۵-۴)
جدول۵-۴: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب اشتغال
وضعیت اشتغال
فراوانی
درصد
بیکار
۷۸
۱۸.۸
شاغل
۳۲۰
۷۷.۳
بی جواب
۱۶
۳.۹
جمع کل
۴۱۴
۱۰۰
شکل۵-۴: وضعیت اشتغال پاسخگویان
ث) میزان سطح تحصیلات: ۷.۵ درصد پاسخگویان سوادشان در حد خواندن و نوشتن بوده، ۱۲.۸ درصد سیکل، ۲۷.۸ درصد دیپلم، ۲۰.۵ درصد فوق دیپلم، ۲۱.۳ درصد لیسانس و ۶.۸ درصد سطح تحصیلات فوق لیسانس و دکتری داشته اند.(جدول و شکل۵-۵)
جدول۵-۵: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات
تحصیلات
فراوانی
درصد
در حد خواندن و نوشتن
۳۱
۷.۵
سیکل
۵۳
۱۲.۸
دیپلم
۱۱۵
۲۷.۸
فوق دیپلم
۸۵
۲۰.۵
لیسانس
۸۸
۲۱.۳
فوق لیسانس و بالاتر
۲۸
۶.۸
بی جواب
۱۴
۳.۴
جمع کل
۴۱۴
۱۰۰
شکل۵-۵: میزان تحصیلات پاسخگویان
۵-۲- یافته های استنباطی:
در این پژوهش به منظور دستیابی به اهداف مد نظر و نیز آزمون فرضیات، روش‌ها و تکنیک‌های مختلفی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. با توجه به اینکه آزمون فرضیات در این تحقیق منوط به در اختیار داشتن اطلاعات مربوط به میزان پایداری شهرهای کوچک حوزه مورد مطالعه است، لذا ابتدا فرایند سنجش پایداری مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. فرایند کلی سنجش میزان پایداری با توجه به مبانی نظری حاکم بر رویکرد پایداری به پنج بخش کلی تقسیم شده است:
۱- سنجش پایداری زیست محیطی
۲- سنجش پایداری اجتماعی
۳- سنجش پایداری اقتصادی
۴- سنجش پایداری کالبدی
هر کدام از ابعاد فوق از طریق بکارگیری دسته مشخصی از شاخص ها۷۷ مورد تحلیل قرار گرفته است. در ادامه ابعاد مختلف پایداری با توجه به شاخص های تعیین شده تبیین و مورد تحلیل قرار می گیرد. جدول های اولیه مربوط به شاخص ها در این تحقیق جداول هم مقیاس می باشد و جداول مربوط به ماتریس های خام، همسو و هم ارزش در پایان پیوست گردیده است.
۵-۲-۱- سنجش و تحلیل پایداری زیست محیطی
از آنجا که هرگونه فعالیتی برای ارتقای کیفیت زندگی و توسعه انسانی در محیط زیست تحقق می یابد، لذا وضعیت محیط زیست و منابع آن از نظر پایداری یا ناپایداری بر فرآیند توسعه تأثیرگذار خواهد بود. بر این اساس، هر بحثی درباره توسعه بدون توجه به مفهوم پایداری زیست محیطی، ناتمام تلقی میشود. با این اوصاف اگر توسعه پایدار هدف نهایی ما به شمار رود می توان گفت پایداری زیست محیطی شرط لازم برای تحقق آن می باشد(حسین زاده و همکاران،۱۳۹۰: ۳۳)
تحلیل شاخص‌های پایداری زیست محیطی در شهرهای کوچک استان مازندران نشان می دهد که از میان شاخص‌های موجود، شاخص سرانه فضای سبز شهری و کیفیت آب آشامیدنی به ترتیب با ۰.۲۲۶ و ۰.۲۸۹ از کمترین ارزش و شاخص درصد نابودی گونه های گیاهی کمیاب نیز با ارزش ۰.۶۳۸ از بالاترین ارزش برخوردارند. در مجموع، تعداد ۵ شاخص در شرایط ناپایدار، تعداد ۴ شاخص در وضعیت پایداری ضعیف، تعداد ۵ شاخص در وضعیت پایداری متوسط و تنها ۲ شاخص در شرایط پایدار قرار دارند. جدول شماره ۶-۶ وضعیت شاخص های زیست محیطی را در سطح شهرهای کوچک استان در سال ۱۳۹۲ نشان می دهد.
جدول۵-۶: وضعیت شاخص های پایداری زیست محیطی در شهرهای کوچک مورد مطالعه
نام شهر
معکوس نرخ تغییر کاربری اراضی پیرامون شهر
سرانه فضای سبز شهری به متر
سهم فضاهای بازنسبت به کل مساحت شهر
رضایت ازمیزان آب شرب دارای کیفیت مناسب
کیفیت آب آشامیدنی
معکوس میزان آلودگی آب
معکوس نابودیگونه های گیاهی کمیاب
بهره برداری صحیح از مناظر دارای ارزش طبیعی
امیرکلا
۰.۴۸۹
۰.۲۱۹
۱.۰۰۰
۰.۱۶۵
۰.۰۸۱
۰.۲۶۵
۰.۵۲۹
۰.۰۵۲
زیراب
۰.۵۴۷
۰.۰۰۰
۰.۸۳۰
۱.۰۰۰
۰.۶۰۴
۱.۰۰۰
۰.۷۹۳
۰.۰۰۰
رامسر
۰.۵۶۰
۱.۰۰۰
۰.۰۰۰
۰.۴۶۳
۰.۰۵۴
۰.۱۸۷
۰.۶۵۳
۰.۳۷۲
فریدونکنار
۱.۰۰۰
۰.۰۸۹
۰.۴۱۸
۰.۰۹۹
۰.۰۰۰
۰.۰۰۰
۰.۶۷۸
۰.۱۲۳
نکا
۰.۷۰۰
۰.۰۷۰
۰.۵۲۳
۰.۷۷۷
۱.۰۰۰
۰.۷۹۴
۰.۸۱۰
۱.۰۰۰
نور
۰.۴۲۲
۰.۰۹۴
۰.۷۱۹
۰.۰۰۰
۰.۲۳۴
۰.۴۷۲
۱.۰۰۰
۰.۹۷۷
رستمکلا
۰.۰۰۰
۰.۱۰۸
۰.۳۳۴
۰.۴۲۱
۰.۰۵۴
۰.۱۳۲
۰.۰۰۰
۰.۰۳۵
ارزش پایداری
۰.۵۳۱
۰.۲۲۶
۰.۵۴۶
۰.۴۱۸
۰.۲۸۹
۰.۴۰۷
۰.۶۳۸
۰.۳۹۲
ادامه جدول۵-۶
رضایتمندی از شبکه دفع فاضلاب
معکوس تخریب مناظر دارای ارزش طبیعی و بصری
معکوس نزدیکی مکان دفع زباله با منابع طبیعی
معکوس درصد وقوع سیلاب های مخاطره آمیز
معکوس درصد آسیب پذیری از سیلاب های مخاطره آمیز
مقاومت مساکن دربرابر زلزله
برنامه های پیشگیرانه از سیلاب
۰.۸۳۵
۱.۰۰۰
۱.۰۰۰
۰.۹۴۸
۰.۰۹۷
۰.۳۳۵
۰.۶۳۶
۰.۰۰۰
۰.۳۶۴
۰.۳۴۷
۰.۱۶۴
۰.۱۹۶
۰.۵۰۳
۰.۰۱۸
۰.۷۱۲
۰.۳۴۰
۰.۶۴۰
۰.۵۴۸
۰.۱۶۲
۱.۰۰۰
۰.۶۹۱
۰.۶۱۸
۰.۵۳۲
۰.۹۱۳
۰.۳۸۶
۰.۰۰۰
۰.۰۰۰
۱.۰۰۰
۱.۰۰۰
۰.۴۷۹
۰.۳۷۲
۰.۹۷۴
۰.۷۵۸
۰.۲۸۹
۰.۰۰۰
۰.۵۱۲
۰.۳۷۲
۰.۰۰۰
۱.۰۰۰
۱.۰۰۰
۰.۰۰۰
۰.۴۵۵
۰.۱۶۵
۰.۲۸۷
۰.۵۴۷
۰.۰۰۰
۰.۱۹۴
۰.۴۴۵
۰.۳۲۳
۰.۵۴۹
۰.۴۸۲
۰.۵۴۵
۰.۵۷۴
۰.۳۴۴
۰.۳۶۷
۰.۴
در ادامه و از طریق تجمیع شاخص های زیست محیطی با هم مولفه های مبنایی پایداری زیست محیطی مورد بررسی قرار می گیرند. مولفه های پایداری زیست محیطی شامل منابع سرزمین، بهداشت و خدمات محیط و آسیب پذیری محیط می باشد.(جدول شماره۵-۷)
جدول۵-۷: ارزش پایداری مولفه های زیست محیطی به تفکیک شهرها
نام شهر
منابع سرزمین
بهداشت و خدمات محیط
آسیب پذیری محیط
پایداری کل
وضعیت پایداری
امیرکلا
۰.۴۷۹
۰.۴۴۸
۰.۵۰۴
۰.۴۷۶
ضعیف
زیراب
۰.۶۳۶
۰.۳۸۲
۰.۲۶۵
۰۴۳۱
ضعیف
رامسر
۰.۴۴۲
۰.۵۴۳
۰.۶۰
۰.۵۲۸
متوسط
فریدونکنار
۰.۳۳۳
۰.۵۵
۰.۳۴۷
۰.۴۱
ضعیف
نکا
۰.۵۹۷
۰.۵۳۲
۰.۴۵۰
۰.۵۲۶
متوسط
نور
۰.۴۲۳
۰.۵۵۲
۰.۵۱۴
۰.۴۹۶
ضعیف
رستمکلا
۰.۴۲۶
۰.۴۵۲
۰.۲۷۵
۰.۳۸۷
ناپایدار
میزان پایداری
۰.۴۷۳
۰.۵۱۰
۰.۴۲۱
۰.۴۶۷
ضعیف
همانطور که ملاحظه می گردد، از نظر زیست محیطی ۱ شهر در شرایط ناپایدار، ۴ شهر از شهرهای های مورد مطالعه دارای پایداری ضعیف، تعداد ۲ شهر دارای پایداری متوسط می باشند. شکل های زیر وضعیت پایداری مولفه های مختلف زیست محیطی را در منطقه مورد مطالعه نشان می دهند.
توزیع فضایی شهرهای مورد مطالعه از منظر پایداری زیست محیطی، نشان می دهد که شهرهای واقع در ناحیه مرکزی استان از سطح پایداری کمتری در مقایسه با شهرهای دیگر برخوردارند . تنها شهرهای نکا و رامسر از لحاظ پایداری زیست-محیطی در وضعیت پایدارتری نسبت به شهرهای دیگر قرار دارند.
نقشه شماره۵-۱: وضعیت پایداری زیست محیطی شهرهای کوچک استان مازندران
تحلیل مولفه های زیست محیطی از نظر وضعیت پایداری نشان می‌دهد که مولفه منابع سرزمین و آسیب پذیری محیط به ترتیب با ارزش ۰.۴۸۰ و ۰.۴۲۱ دارای پایداری ضعیف و مولفه بهداشت و خدمات محیط با ارزش۰.۵۱۰ در وضعیت پایداری متوسط می باشد و در کل شهرهای کوچک مورد مطالعه در شرایط پایداری ضعیف قرار دارند جدول(۵-۸).
جدول۵-۸: ارزش پایداری مولفه های زیست محیطی
مولفه ها
پایداری
وضعیت پایداری
منابع سرزمین
۰.۴۸۰
ضعیف
بهداشت و خدمات محیط
۰.۵۱۰
متوسط
آسیب پذیری محیط
۰.۴۲۱
ضعیف
کل
۰.۴۶۷
ضعیف
نتایج حاصل از تحلیل وضعیت پایداری شهرهای کوچک مورد مطالعه از منظر محیط زیست، حاکی از وضعیت نامناسب شهرهای کوچک استان بویژه شهرهای واقع در ناحیه مرکزی استان بوده است. نتایج بدست آمده از بررسی شاخص های سنجش پایداری زیست محیطی نشان می دهد، عواملی مانند سرانه پایین فضای سبز شهری، کمیت و بویژه کیفیت نامناسب آب آشامیدنی، آسیب پذیری از سیلاب های مخاطره آمیز، مقاومت پایین مساکن در برابر زلزله، عدم برنامه های پیشگیرانه از سیلاب و نرخ بالای تغییر کاربری اراضی و مکانیابی و دفع نامناسب زباله های شهری بیشترین سهم را در ناپایداری محیطی شهرهای کوچک مورد مطالعه داشته اند.
تمرکز فزاینده شهرها و فشار جمعیتی (استقرار۲۴ شهر و تمرکز۶۰درصد جمعیت شهری در بخش مرکزی استان) به همراه توسعه شتابان شهری، گسترش و توسعه فعالیتهای صنعتی و کشاورزی توام با بهره برداری بی‌رویه از منابع آب و خاک و پوشش گیاهی،

دیدگاهتان را بنویسید