پایان نامه ارشد درمورد توسعه پاید، توسعه پایدار، محیط زیست، توسعه شهر

نیازهای اولیه و اساسی،۲- نیازهای عملکردی و هنری۳ – ارتباط و شبکه ،۴- زیرساختها ، ۵- ملاحظات اکولوژیک (نوابخش و ارجمند سیاه پوش،۱۳۸۸: ۲۰۹).
نمودار شماره۲-۲: خلاصه نظریه نیاز سنجی شهری دهل
۲-۲-۶-۵- نظریه توسعه پایدار شهری (Theory Urban Sustainable Development)
نظریه توسعه پایدار شهری، حاصل بحثهای فراوان طرفداران محیط زیست در خصوص مسائل زیست محیطی بویژه محیط زیست شهری است که به دنبال نظریه ” توسع? پایدار برای حمایت از منابع طبیعی” ارائه شد. در نظریه مذکور، بر نگهداری منابع برای حال و آینده از طریق استفاد? بهینه از زمین و وارد آوردن کمترین ضایعات به منابع تجدید ناپذیر تأکید شده است. جلوگیری از آلودگیهای محیط شهری و ناحیه ای، کاهش ظرفیتهای تولید محیط محلی، ناحیه ای و ملی، حمایت از بازیافت، عدم حمایت از توسعه های زیان آور و از بین بردن شکاف میان فقیر و غنی از مهمترین مباحث این نظریه بشمار می روند(ر. ش به: فنی.ز. و صارمی.ف، ۱۳۹۲). همچنین راه رسیدن به این اهداف را برنامه ریزی های شهری- روستایی، ناحیه ای و ملی که برابر قانون، کنترل کاربریها و کنترل بیشتر در شهر و روستاست می‌داند. این نظریه به مثابه دیدگاهی راهبردی به نقش دولت در این برنامه‌ریزی‌ها اهمیت بسیاری می‌دهد و معتقد است دولت‌ها باید از محیط زیست شهری حمایت همه جانبه‌ای کنند. توسعه شهری پایدار سلامت اجتماعی و اکولوژیکی بلندمدت شهرها را بهبود می بخشد. بر این اساس راستاهای اصلی پایداری شهری باید زمینه‌هایی از قبیل احیاء سیستم‌های اکولوژی بومی و طبیعی، اقتصاد پایدار، کاربری فشرده و با کارایی بیشتر، وسیله نقلیه شخصی کمتر دسترسی آسانتر، استفاده درست از منابع، حفظ فرهنگ بومی و محلی، مشارکت مردمی و خودجوش، اکولوژی اجتماعی سالم، مسکن و محیط زندگی مناسب را در برگیرد.
۲-۲-۶-۶- نظریه تقویت و توسعه شهرهای کوچک(مبتنی برتوسعه فضایی پایدار)
از آنجایی که یکی از مسائل و مشکلات نظام برنامه ریزی شهری در کشورهای درحال توسعه، افزایش فاصله کیفی و جمعیتی میان کانون های بزرگ شهری با شهرهای کوچک و میانی و نواحی روستایی بوده است، گروهی از نظریه پردازان و پزوهشگران این حوزه به دنبال تبیین و تحلیل این شکاف ها در قالب دیدگاه یا رویکرد توسعه و تقویت شهرهای کوچک و میانی برآمدند. همانگونه که هاردوی و همکارش تحلیل کرده اند؛ این دیدگاه درواقع یک برنامه راهبردی شهری است که با اهداف توسعه یکپارچه نقاط در شبکه شهری، تمرکززدایی اداری-سیاسی، و توسعه پایدار شهری -منطقه ای سازگاری و انطباق دارد و در دراز مدت، منجر به ‌ایجاد شرایطی می‌شود که توان انجام فعالیت های اداری را درون ‌این نقاط شهری تقویت می‌کند و کل منطقه را تحت تأثیر عملکردهای خود قرار می‌دهد. ‌این سیاست عدم تمرکز، همراه با توسعه اجتماعی، به ویژه در کشورهای امریکای لاتین و آسیا، مورد استقبال قرار گرفته است(Hardoy & SatterthWaite; 1986: 234). مبانی نظری پایه در این رویکرد عبارتند از:
– شهرهای کوچک، در تعامل مستقیم با نواحی روستایی هستند.
– تقویت و توسعه درونی این شهرها در درازمدت می تواند به کاهش تمرکز ناخواسته صنایع، خدمات و ادارات دولتی در مراکز شهری بزرگ منجر شود.
– این شهرها می توانند به دلیل ارتباط با روستاها، توسعه روستایی را با اقتصاد شهرهای بزرگ تر ادغام کنند.
– تقویت این شهرها موجب همبستگی فضای محلی، منطقه ای و ملی، گسترش ابداعات فنی و اجتماعی از شهرهای میانی و بزرگ به مناطق روستایی می شود.
– شهرهای کوچک دارای توان بالقوه برای جذب مهاجرین روستایی که قصد مهاجرت به شهرهای بزرگ را دارند، هستند.
– توسعه این شهرها می تواند نقش مهمی در تمرکز زدایی فرصت های شغلی، تجاری کردن کشاورزی ، توزیع عادلانه تر رفاه ایفا کند.
– پیشرفت ساختار درونی شهرهای کوچک می تواند در توزیع و گسترش پیشرفت های گوناگون به بخش کشاورزی نقشی کلیدی داشته باشد و دسترسی آسان به زیر ساخت های لازم برای نگهداری و آماده سازی محصولات کشاورزی را فراهم آورند.
لازم به ذکر است که شهرهای کوچک از حیث ساختار کالبدی و جمعیتی با دیگر شهرها متفاوت اند ولی با تحلیل ساختار اجتماعی و فضایی آنها مشخص می شود که شهرهای کوچک، در واقع، نسخه و چشم انداز کوچک شده ای از شهرهای بزرگ و با مشخصه های متفاوت مهمی هستند. شهرهای کوچک همچنین در زمینه سطح درآمد، بیکاری، فقر، دسترسی ها و پیشرفت آموزشی و ارزش مسکن دچار عقب افتادگی هایی هستند. برحسب ساختار فضایی -مکانی در هر منطقه، هر شهر کوچک، دارای یک هسته و یک ناحیه پیرامونی است که همانند شهرهای دیگر، ناحیه حاشیه ای آن، همیشه سریع تر از هسته رشد می کند و سطح درآمد بالاتر ولی تنوع جمعیتی کمتر از هسته شهر است(ر.ش به فنی.ز و همکار، ۱۳۹۳).
۲-۲-۷- مقایسه بین دیدگاههای توسعه پایدار و انتخاب دیدگاه غالب
با توجه به مبانی نظری و ادبیات تحقیق می توان بین دیدگاههای مطرح شده در زمینه توسعه پایدار مقایسه ای به لحاظ تاکیدات اصلی و فرعی مطرح شده در این دیدگاهها و همچنین مزیت ها و کاستی های موجود در این دیدگاهها انجام داد، تا بتوان به نظریه ای پایه و بنیادی در راستای تحقق اهداف پایداری در شهرهای کوچک دست یافت. بدین منظور ابتدا جدول ۲-۲- و سپس جدول۲-۳- تنظیم گردید.
جدول۲-۲: تاکیدات اصلی و فرعی دیدگاههای مطرح شده
دیدگاههای مطرح شده
تاکید اصلی
تاکیدات فرعی
دیدگاههای مدرن
نقش بازار به عنوان عامل اصلی در دستیابی به توسعه پایدار
– تاکید برسودگرایی، فردگرایی و انسان محوری
– تاکید بر بازار به عنوان ابزار دستیابی به توسعه پایدار
– تأکید بر اصلاح تا تغییر (پذیرش روندهای رشد و توسعه موجود)
– تأکید بر نقش تکنولوژی در حفظ و حمایت از محیط زیست
– پذیرش نقش بازار علیرغم انتقادات از عملکرد آن
– تأکید بر عقلانیت
دیدگاههای میانه رو
نقش غالب عوامل اجتماعی و فرهنگی در دستیابی به توسعه پایدار
– فن محورانه است.
– توجه ای خاص به اقتصاد زیست محیطی دارد.
– توجه ویژه به ظرفیت شهروندان و توانمندسازی دارد.
– مشارکت مردمی به طور خاص مورد توجه است.
– توسعه نیازمند ساختاری افقی، محدود در مقیاس و متمایل به تنوع، انعطاف و تعامل است.
– توسعه پایدار به دنبال عقیده تکنولوژی متوسط و مناسب است
دیدگاههای ساختارگرا
محوریت محیط زیست به عنوان عامل اصلی در دستیابی به توسعه پایدار
– مخالفت با استراتژیهای صنعتی شدن و تفکرات سرمایه‌داری و نوسازی
به شدت محیط گرا و به ویژه در ارتباط با جهان سوم بسیار سختگیرانه عمل می کند
– رشد صفر جمعیت
– حرکت به سمت خوداتکایی
– پاک کردن شهرها از حاشیه نشینی
– برقراری تعادل جمعیت و منابع
-حفاظت از منابع
– حفاظت و حمایت از محیط زیست
– حساسیت تئوریهای نئومالتوسی به ویژگی های اجتماعی
– فشار وارده بیشتربه محیط در کشورهای پیشرفته بیش از کشورهای در حال توسعه است
دیدگاه تقویت و توسعه شهرهای کوچک مبتنی برتوسعه فضایی پایدار(آمایش شهری)
توجه به همه ابعاد و ساختار درونی در راستای در دستیابی به توسعه پایدار
– تاکید برتقویت و توسعه درونی این شهرها
– توزیع و گسترش امکانات گوناگون در بخش های مختلف
– کاهش تمرکز ناخواسته صنایع، خدمات و ادارات دولتی از مراکز شهری بزرگ به این شهرها
– توجه به بنیان های اقتصادی در این شهرها
– سیاست عدم تمرکز، همراه با توسعه اجتماعی
– ادغام توسعه روستایی با اقتصاد شهرهای بزرگ تر
– تقویت این شهرها در راستای ایجاد همبستگی فضای محلی، منطقه ای و ملی
جدول۲-۳: مزیت ها و کاستی های دیدگاههای مطرح شده
دیدگاههای مطرح شده
مزیت ها
ضعف و کاستی ها
دیدگاههای مدرن
– توجه به اقتصاد و بازار در دستیابی به توسعه پایدارشهری
– تأکید بر اصلاح تا تغییر
– توجه نقش تکنولوژی در حفظ و حمایت از محیط زیست
– تاکید برسودگرایی، فردگرایی و انسان محوری
– تاکید صرف بر عامل بازار به عنوان ابزار دستیابی به توسعه پایدار
– تأکید بر نقش تکنولوژی در حفظ و حمایت از محیط زیست
– پذیرش نقش بازار علیرغم انتقادات از عملکرد آن
– تأکید بر عقلانیت
دیدگاههای میانه
– توجه به ظرفیت شهروندان و توانمندسازی
– مشارکت مردمی به طور خاص مورد توجه است.
– فن محورانه است.
– تاکید صرف بر نقش غالب مردم و اجتماع در دستیابی به توسعه پایدارشهری
– توجه ویژه به ظرفیت شهروندان و توانمندسازی دارد.
– مشارکت مردمی به طور خاص مورد توجه است.
– توسعه نیازمند ساختاری افقی، محدود در مقیاس است
دیدگاههای ساختارگرا
– حرکت به سمت خوداتکایی
– پاک کردن شهرها از حاشیه نشینی
– برقراری تعادل جمعیت و منابع
– حفاظت و حمایت از از منابع طبیعی و محیط زیست
– تاکید صرف بر عامل محیط زیست در دستیابی به توسعه پایدارشهری
– مخالفت شدید با استراتژیهای صنعتی شدن و تفکرات سرمایه‌داری و نوسازی
– به شدت محیط گرا و به ویژه در ارتباط با جهان سوم بسیار سختگیرانه عمل می کند
– رشد صفر جمعیت
– حساسیت تئوریهای نئومالتوسی به ویژگی های اجتماعی
– فشار وارده به محیط در کشورهای پیشرفته بیش از جمعیت کشورهای در حال توسعه است
دیدگاه تقویت و توسعه شهرهای کوچک مبتنی برتوسعه فضایی پایدار(آمایش شهری)
– توجه به همه ابعاد و ساختار درونی در راستای در دستیابی به توسعه پایدارشهری
– توزیع و گسترش امکانات گوناگون در بخش های مختلف
– کاهش تمرکز ناخواسته صنایع، خدمات و ادارات دولتی از مراکز شهری بزرگ به شهرهای کوچک
– توجه به بنیان های اقتصادی شهرهای کوچک
– تاکید برتقویت و توسعه درونی این شهرها
– سیاست عدم تمرکز، همراه با آمایش شهری،منطقه ای و ملی
– ادغام توسعه روستایی با اقتصاد شهرهای بزرگ تر
– تقویت شهرهای کوچک در راستای ایجاد همبستگی فضای محلی، منطقه ای و ملی
– ضعف مدل تحلیلی
نتایج حاصل از تحلیل و مقایسه دیدگاههای مطرح شده با توجه جدولهای بالا نشان می دهد که دیدگاه تقویت و توسعه شهرهای کوچک مبتنی برتوسعه فضایی پایدار بواسطه نگاه همه جانبه ای که به ساختار داخلی شهرهای کوچک دارد، نسبت به سایر دیدگاهها دارای مزیت های ویژه ای بوده و از این توان برخوردار است که با تاکید بر پایداری این شهرها، علاوه بر تقویت ساختار درونی شهرهای کوچک، مناسبات و شرایط محلی و منطقه ای را نیز بهره مند و پایدار سازد. بنابراین آثار احتمالی بهره گیری از دیدگاه تقویت و توسعه شهرهای کوچک مبتنی برتوسعه فضایی پایدار در شهرهای کوچک به شرح جدول می باشد.
جدول۲-۴: آثار احتمالی بکارگیری دیدگاه توسعه و تقویت

دیدگاهتان را بنویسید