پایان نامه ارشد درمورد استراتژی، توسعه پاید، توسعه پایدار، توسعه پایدار شهری

در ارتباط با تعیین وزن ابعاد چهارگانه در پایداری شهرهای کوچک استان می باشد. در فرض سوم این تحقیق آمده است: ” در بین ابعاد پایداری، شاخص‌های معرف بعد اقتصادی از وزن بیشتری برای رسیدن شهرهای کوچک استان مازندران به پایداری بهینه برخوردارند”.
جهت مشخص کردن وزن هر یک از ابعاد پایداری و تعیین اینکه وزن کدام یک از ابعاد چهارگانه پایداری(اجتماعی، اقتصادی، محیطی و کالبدی) در پایداری کل در شهرهای کوچک استان مازندران بیشتر است، از مدل تاپسیس استفاده شده است که نتایج به دست آمده(ماتریس داده های بی مقیاس سازی شده) از این محاسبات در جدول های زیر ارائه شده است.
جدول ۵-۲۴: ماتریس داده های ابعاد پایداری
شهر
اقتصادی
کالبدی
زیست محیطی
اجتماعی
امیرکلا
۰.۳۶۳
۰.۴۵۲
۰.۴۷۶
۰.۵۳۹
زیراب
۰.۲۴۸
۰.۴۵
۰.۴۳۱
۰.۴۴۰
رامسر
۰.۶۹۴
۰.۶۰۲
۰.۵۲۸
۰.۵۷۷
فریدونکنار
۰.۴۱۹
۰.۵۰۶
۰.۴۱
۰.۳۰۵
نکا
۰.۷۰۵
۰.۶۰۷
۰.۵۲۶
۰.۵۲۲
نور
۰.۴۰۶
۰.۵۴
۰.۴۹۶
۰.۴۳۹
رستمکلا
۰.۳۸۳
۰.۳۴
۰.۳۸۷
۰.۵۲۳
مجموع
۳.۱۵۲
۳.۵۱۸
۳.۲۹۳
۳.۳۴۵
جدول۶-۲۵: ماتریس داده های بی مقیاس سازی شده
شهر
اقتصادی
کالبدی
زیست محیطی
اجتماعی
امیرکلا
۳۳۰.۱
۲۳۰.۱
۱۶۸۰.۰
۰.۱۶۱
زیراب
۵۸۰.۰
۲۲۰.۱
۲۱۰.۱
۰.۱۳۱
رامسر
۲۰۰.۲
۰۱۰.۲
۱۶۰۰.۰
۰.۱۷۲
فریدونکنار
۱۵۰.۱
۲۶۰.۱
۲۴۰.۱
۰.۰۹۱
نکا
۲۲۴۰.۰
۱۸۱۰.۰
۱۸۴۰.۰
۰.۱۵۶
رستمکلا
۲۹۰.۱
۵۲۰.۱
۱۸۳۰.۰
۰.۱۵۶
نور
۱۲۱۰.۰
۰۹۵۰.۰
۰۵۹۰.۰
۰.۱۳۱
جدول ۶-۲۶: انتروپی، انحراف معیار و وزن شاخص های ابعاد پایداری
اقتصادی
کالبدی
زیست محیطی
اجتماعی
انتروپی
۰.۹۶۱
۰.۹۸۵۳
۰.۹۷۴۶
۰.۹۹۰۳
انحراف معیار
۰.۰۳۹
۰.۰۱۴۷
۰.۰۲۵۴
۰.۰۰۹۷
وزن هر شاخص
۰.۴۳۹
۰.۱۶۵
۰.۲۸۶
۰.۱۰۹
نتایج بدست بدست آمده از تحلیل پایداری اقتصادی در شهرهای کوچک مورد مطالعه، حاکی از وضعیت نامناسب و ناپایدار شاخص ها و مولفه‌های اقتصادی در اکثر شهرهای کوچک مورد مطالعه دارد. عواملی همچون درآمد محدود و ناپایدار، عدم تنوع در فعالیت های اقتصادی، کمبود فرصت های اشتغال، گسترش فقر و بیکاری و به تبع آن، مهاجرت های بین شهری بویژه در شهرهای کوچک واقع در بخش مرکزی استان و فشار بر منابع اقتصادی محدود این شهرها و مواردی از این دست نشان می دهد که در عمل، اهداف حیاتی توسعه مبنی بر افزایش پایدار درآمد، گسترش اشتغال های تولیدی، و برقراری متعادل تر منافع ناشی از رشد در شهرهای کوچک مورد مطالعه تحقق نیافته است. در این راستا برنامه ریزی جهت تقویت نظام اقتصاد شهرهای کوچک استان جهت دستیابی به توسعه پایدار شهری لازم و ضروری می باشد. بنابراین پیشنهاد می‌گردد برای رفع موانع و چالش‌های موجود، نسبت به بازنگری در برنامه‌ها و سیاست‌های اجرایی توسعه اقتصادی اقدام نموده، توجه لازم در استفاده و به‌کارگیری اصول و راهبردهای پارادایم اقتصاد پایدار شهری در این شهرها به عمل آید.
بر اساس نتایج بدست امده و همانگونه که محاسبات جدول های بالا نشان می دهد، در راستای دست یابی شهرهای کوچک مورد مطالعه به پایداری بهینه، شاخص های بعد اقتصادی بالاترین وزن را به خودشان اختصاص داده اند. لذا فرضیه سوم تحقیق پذیرفته می شود.
۵-۶- آزمون فرضیه چهارم تحقیق:
فرضیه چهارم تحقیق با توجه به بررسی مقتضیات و شرایط شهرهای مورد مطالعه بر این نکته تأکید دارد که الگو مناسب به منظور نیل به توسعه پایدار شهری در شهرهای کوچک استان مازندران منوط به اتخاذ استراتژی های تدافعی بر اساس الگوی برنامه ریزی استراتژیک است که گزاره آن بدین صورت است:
“توسعه پایدارشهری در شهرهای کوچک استان منوط به اتخاذ استراتژی های تدافعی بر اساس الگوی برنامه ریزی استراتژیک است”
برای آزمون این فرضیه و ارائه الگوی مناسب برای پایداری شهرهای کوچک مورد مطالعه با توجه به ادبیات تحقیق از مدل swot استفاده شده است. در حقیقت از این مدل به عنوان ابزاری جهت شناسایی مسائل استراتژیک و ارائه الگوی برنامه ریزی استراتژیک استفاده می گردد. در ابتدا با سنجش محیط داخلی و محیط خارجی شهرهای مورد مطالعه فهرستی از نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدات بر اساس موقعیت طبیعی شهرهای مورد مطالعه مورد شناسایی قرار گرفته و سپس بوسیله نظرخواهی از مسئولان و کارشناسان امر و وزن دهی به هر کدام از این موضوعات انجام گرفته است و سپس با محاسبه و تحلیل آنها در قالب ماتریس تحلیلی Swot و ماتریس QSPM و اولویت بندی هر یک از استراتژی ها مشخص شدند و در نهایت به منظور بر طرف نمودن یا تقلیل نقاط ضعف و تهدیدها و تقویت و بهبود نقاط قوت و فرصت های موجود در ارتباط با توسعه پایدار شهری در شهرهای کوچک مورد مطالعه، در فصل نتایج و پیشنهادات استراتژی های مناسبی بر اساس الگوی برنامه ریزی استراتژیک ارائه شده است.
در این بخش، برای تدوین استراتژی های توسعه پایدار شهری بر اساس موقعیت طبیعی این شهرها، از چارچوبی با عنوان چارچوب جامع تدوین استراتژی(مدلSwot) استفاده شده است. این چارچوب انتخابی دارای سه مرحله اصلی است(جدول شماره ۵-۲۷)
جدول ۵-۲۷: چهارچوب جامع تدوین استراتژی
مرحله ورودی
ماتریس سوات
ماتریس ارزیابی عوامل داخلی
ماتریس ارزیابی عوامل خارجی
مرحله تطبیق و مقایسه
ماتریس تطبیقی سوات
ماتریس داخلی و خارجی
مرحله تصمیم گیری
ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی
در ادامه به منظور بررسی و آزمون فرضیه چهارم تحقیق، باتوجه به مطالعات و بررسی های انجام شده در منطقه مورد مطالعه که در بخش روش شناسی تحقیق بیان شده و همچنین با توجه به سوالات طرح شده در پرسشنامه های مسئولان و کارشناسان و انجام مصاحبه با آنها، اقدام به جمع آوری اطلاعات گردید و مطابق با چارچوب جامع تدوین استراتژی و مراحل آن به آزمون فرضیه و تدوین الگوی مناسب برای نیل به توسعه پایدار شهری بر اساس موقعیت طبیعی در شهرهای نمونه پرداخته شد:
۵-۶-۱- مرحله اول: مرحله ورودی(شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها) بر اساس موقعیت استقرار شهرهای مورد مطالعه
به منظور تدوین الگوی شناختی-کاربردی نهایی و ارائه استراتژی جامع پایداری برای شهرهای کوچک و از جمله شهرهای مورد مطالعه، شناخت عوامل چهارگانه SWOT در جهت رفع ضعفها و تهدیدها و بهبود قوتها و فرصتها امری اجتناب ناپذیر تلقی می گردد. از اینرو، هدف این مرحله سنجش محیط داخلی شهرهای مورد مطالعه جهت شناسایی نقاط ضعف و قوت، یعنی جنبه هایی که در راه دستیابی به اهداف توسعه پایدار شهری و اجرای تکلیف های آن مساعد یا بازدارنده است، می باشد. و همچنین کندوکاو آثار محیط خارجی در شهرها به منظور شناسایی فرصت ها و تهدیدهایی است که شهرهای مورد مطالعه در ارتباط با پایداری شهری با آن مواجه است. لازم به ذکر است که در این قسمت سه مقوله استراتژیهای موجود، عملکردها و منابع توسعه شهرها مورد توجه و بررسی قرار گرفته و تحت عنوان نقاط قوت و نقاط ضعف و بررسی مجموعه عوامل محیط پیرامون ناحیه مورد مطالعه تحت عنوان فرصت ها و تهدیدهایی موجود و موثر بر شهرهای مورد مطالعه ر اساس موقعیت طبیعی این شهرها و در چارچوب ابعاد توسعه پایدار شهری به شرح جدول های شماره ۵- ۲۸ و ۲۹ فهرست شده است.
نتایج به دست آمده(جداول۵-۲۸ و ۵-۲۹) نشان می‌دهد که در شهرهای مورد مطالعه تعداد ۱۰ نقطه قوت داخلی در برابر ۱۵ نقطه ضعف داخلی و تعداد ۱۰ فرصت خارجی در برابر ۱۱ تهدید خارجی مورد شناسایی و بررسی قرار گرفته است. بدین ترتیب در مجموع تعداد ۲۰ نقطه قوت و فرصت به عنوان مزیت ها و ۲۶ ضعف و تهدید به عنوان محدودیت ها و تنگناهای پیش روی شهرها جهت توسعه پایدار شهری قابل شناسایی است. لذا در یک جمعبندی و تحلیل ساده که نشان دهنده تعداد کمتر فرصت ها و قوت های شهرهای کوچک مورد مطالعه نسبت به نقاط ضعف و تهدیدها در این شهرها است، می توان گفت که آستانه آسیب پذیری این شهرها بالا بوده و نیازمند بازنگری و ارائه سیاست های مناسب درجهت رفع ضعف ها و تهدیدها با استفاده از قوتها و فرصت ها می باشند.
مجموعه عوامل و معیارهایSWOT که در بالای جداول زیر بیان گردید، به عنوان مزیت ها و محدودیت های عمده شهرها جهت تعیین و اولویت بندی استراتژی ها از طریق پرسشنامه ها طراحی شده و در بین مسئولین و کارشناسان، وزن دهی شد تا علاوه بر مشارکتی نمودن این روش بتوان با کمی نمودن آن، نتایج منطقی تر و اصولی تری بدست آورد. سپس اطلاعات و داده های گردآوری شده بر حسب مجموع وزن های بدست آمده و میانگین رتبه این وزنها، ضریب اهمیت آنها محاسبه گردید و سپس ضریب اهمیت هر عامل در رتبه های آنها ضرب شده و امتیاز نهایی این عوامل ها به دست آمد و در نهایت مجموع این رتبه ها برای عوامل داخلی و عوامل خارجی به دست آمد و از طریق این رتبه نهایی، نوع استراتژی پیشنهادی برای شهرها بکار گرفته شده است.
جدول۵-۲۸: جدول swot(نقاط ضعف، قوت)
موانع و ضعف ها
امتیاز اولیه
شهرهای کوهپایه ای
شهرهای جلگه ای
شهرهای ساحلی
W1
کاهش سطح اراضی مفید و تغییر کاربری آنها
۳.۱۸
۳.۶
۳.۴۸
W2
کیفیت نامناسب آب آشامیدنی
۲.۸۸
۳.۰۷
۳.۱۳
W3
اجرایی نشدن طرحهای آبخیز داری و آبخوانداری در حفظ پوشش گیاهی
۳.۱
۳
۳.۴
W4
ضعف هماهنگی میان سازمانها و نهادهای شهری
۳.۱۲
۳.۲۱
۳.۵۱
W5
ضعف برخورداری مناسب ازخدمات سطح برتر در شهر( همانند میادین میوه و تره بار)
۳.۶۶
۳.۲۶
۳.۶
W6
ساخت و سازهای بی رویه، تجاوز به حریم مجاری عمومی آب و از بین رفتن منابع طبیعی جاذب گردشگری
۳.۹۲
۳.۷۵
۳.۸
W7
نبود سیستم مدیریت یکپارچه و واحد شهری
۳.۷۷
۳.۴۱
۳.۷
W8
فقدان پوشش مناسب بیمه های اجتماعی شهروندان
۳.۵۱
۲.۹
۳.۱۳
W9
بالا بودن نرخ بیکاری در سطح شهر
۴.۲۹
۳.۲۳
۳.۴۹
W10
ضعف وجود خدمات عمومی و رفاهی مناسب در سطح شهر
۴.۲۲
۳.۶۵
۳.۲۳
W11
ضعف تاسیسات و کمبود امکانات و تجهیزات مناسب عمران شهری بویژه شبکه جمع آوری و تصفیه آب های سطحی و فاضلاب های شهری
۴.۴۸
۳.۸۲
۳.۶۹
W12
پایین بودن کیفیت زیرساخت های مناسب گردشگری
۴.۴
۳.۸۹
۳.۷
W13
کیفیت نامناسب نظام حمل و نقل و ارتباطات درون شهری
۳.۲۲
۳.۳۴
۳.۴۹
W14
مهاجرت نیروهای متخصص و دارای مهارت از شهر
۴.۴
۴.۳۷
۳.۳۸
W15
گسترش فیزیکی ناموزون شهر و تخریب زمین های حاصلخیز با پسکرانه کشاورزی
۳.۴۸
۳.۹
۳.۸
جدول۵-۲۸
۳.۲۲
نقاط قوت و توانایی

دیدگاهتان را بنویسید