پایان نامه ارشد درمورد استان مازندران، اکوسیستم، زیست محیطی، منابع انسانی

کوچک استان مازندران در ارتباط با فاکتور مرکزیت شهرستان نشان می دهد که شهرهایی که مرکز شهرستان می باشند بواسطه تمرکز سازمانها و نهادهای اجتماعی نسبت به شهرهای که این نقش را در سطح شهرستان ندارند از وضعیت پایداری بهتری برخوردارند. شهرهای نکا، نور، رامسر، فریدونکنار به واسطه نقش مرکزیت شهرستان، استقرار نهادهای دولتی و جذب بیشتر بودجه دولتی، نسبت به شهرهای رستمکلا، زیراب و امیرکلا از میزان پایداری بیشتری برخوردارند جدول۵(-۱۹).
جدول۵-۱۹: مرکزیت شهرستانی و میزان پایداری در شهرهای کوچک مورد مطالعه
نقش شهر
تعداد شهرها
درصد شهرها
ارزش پایداری
وضعیت پایداری
مرکز شهرستان
۴
۵۷
۰.۵۰
پایداری متوسط
شهرهای تبعی
(فاقد نقش مرکزیت)
۳
۴۲
۰.۴۱
پایداری ضعیف
۵-۳- تحلیل و راستی آزمایی فرضیه اول
فرضیه اول این تحقیق در ارتباط با وضعیت پایداری شهرهای کوچک استان مازندران طرح شده است. در فرضیه اول این تحقیق آمده است: ” با توجه به شاخص های توسعه پایدار شهری، شهرهای کوچک استان از پایداری ضعیفی برخوردارند”.
برای راستی آزمایی این فرضیه، از ” مدل سنجش پایداری پرسکات آلن” بهره جویی شده است. پایداری در این مدل برآیند و امتزاج مولفه های ” رفاه اکوسیستم” و “رفاه سیستم انسانی” است و فضاهای جغرافیایی زمانی پایدار تلقی می‌گردند که هم شرایط اکوسیستم و هم شرایط سیستم انسانی مناسب و یا رو به بهبود باشد. این مدل دارای چهار فرض اساسی و اصلی است که در فصل چهارم مورد اشاره قرار گرفته است.
همانطور که ملاحظه می گردد، اگر هر کدام از ابعاد این مدل اعم از اکوسیستم و سیستم انسانی در حالت نامناسب یا روبه زوال باشند، آن سیستم ناپایدار تلقی می گردد. بر این اساس و به منظور راستی آزمایی فرض نخست، در گام اول شرایط اکوسیستم و سیستم انسانی برای تمام شهرهای مورد مطالعه در حوزه مورد مطالعه محاسبه گردیده است و در گام بعدی از طریق امتزاج و تلفیق این دو، سطح پایداری هر شهر به تفکیک مشخص گردید است جدول شماره(۵-۲۰)و شکل(۵-۲۶).
جدول۵-۲۰: سنجش وضعیت پایداری رفاه اکوسیستم و رفاه انسانی شهرهای کوچک استان مازندران بر اساس مدل پرسکات و آلن
نام شهر
رفاه
اکوسیستم
رفاه
انسانی
میزان
پایداری
وضعیت پایداری سیستم انسانی
امیرکلا
۰.۴۶۴
۰.۴۵۱
۰.۴۵۷
پایداری ضعیف
زیراب
۰.۴۴۰
۰.۳۴۴
۰.۳۹۲
ناپایدار
رامسر
۰.۵۶۵
۰.۶۳۵
۰.۶۰۰
پایدار
فریدونکنار
۰.۴۵۸
۰.۳۶۲
۰.۴۱۰
پایداری ضعیف
نکا
۰.۵۶۶
۰.۶۱۳
۰.۵۸۹
پایداری متوسط
رستمکلا
۰.۳۶۳
۰.۴۳۳
۰.۳۹۸
ناپایدار
نور
۰.۵۱۸
۰.۴۲۲
۰.۴۷۰
پایداری ضعیف
تحلیل وضعیت پایداری در شهرهای مورد مطالعه نشان می دهد که شهرهای زیرآب و رستمکلا در شرایط ناپایدار، شهرهای فریدونکنار، نکا، نور و امیرکلا در شرایط پایداری ضعیف و تنها شهر رامسر در شرایط پایدار قرار دارند.(شکل شماره۲۶ توزیع پراکندگی شهرهای کوچک مورد مطالعه را نشان می دهد)
شکل۵-۲۶: وضعیت پایداری شهرهای کوچک مورد مطالعه در نمودار بارومتر پایداری
تحلیل این وضعیت در سطح شهرهای کوچک مورد مطالعه نشان می دهد که هم از نظر رفاه اکوسیستم و هم از نظر رفاه انسانی شرایط پایداری ضعیف حکمفرماست. (جدول شماره۵-۲۲۱)
جدول۵-۲۱: وضعیت رفاه اکوسیستم و رفاه انسانی در شهرهای کوچک استان مازندران
ابعاد
ارزش
شاخص های بارومتر پایداری
ارزش
وضعیت پایداری
زیست محیطی
۰.۴۶۷
رفاه اکوسیستم
۰.۴۸۶
پایداری ضعیف
کالبدی-زیرساختی
۰.۵۰۵
اجتماعی
۰.۴۷۷
رفاه انسانی
۰.۴۶۵
پایداری ضعیف
اقتصادی
۰.۴۵۴
ترکیب ابعاد رفاه اکوسیستم و رفاه انسانی در چارچوب بارومتر پایداری در سطح شهرهای کوچک استان نشان می دهد که منطقه مورد مطالعه در شرایط پایداری ضعیف قرار دارد. این وضعیت در شکل شماره ۵-۲۷ به خوبی نشان داده شده است.
شکل۵-۲۷: بارومتر پایداری پرسکات آلن شهرهای کوچک استان مازندران-۱۳۹۳
نتایج بدست آمده نشان می دهد که در مجموع شهرهای مورد مطالعه بر اساس مدل بارومتر از سطح پایداری ضعیفی برخوردارند، بطوریکه میانگین امتیاز رفاه اکوسیستم برابر با ۰.۴۸۶ و میانگین امتیاز رفاه انسانی برابر با امتیاز ۰.۴۶۵ می باشد و از نظر طبقه بندی بارو متر پایداری پرسکات آلن در ناحیه پایداری ضعیف قرار می گیرد.
تحلیل وضعیت پایداری شهرهای مورد مطالعه بر اساس مدل بارومتر پایداری نشان داد که شهرهای کوچک استان مازندران نه تنها به لحاظ پایداری در شرایط ضعیفی قرار دارند بلکه نمودار حرکت به سمت پایداری، تمایل به ناپایداری را نیز در این شهرها نشان می دهد شکل(۵-۲۸).
شکل۵-۲۸: نمودار حرکت به سمت پایداری
نتایح بررسی ها نشان می دهد مهمترین عواملی که سبب شده روند حرکت به سمت پایداری در این شهرها تمایل به ناپایداری را نشان دهد، ناپایداری شاخص ها و مولفه های اقتصادی در شهرهای کوچک مورد مطالعه بویژه در ناحیه مرکزی استان و پایداری ضعیف مولفه های اجتماعی در شهرهای ساحلی استان بوده که این عوامل پایداری ضعیف تر رفاه انسانی را نسبت به رفاه اکوسیستم به همراه داشته است. یافته های تحقیق در بخش های پیشین(تحلیل اقتصادی و اجتماعی) گواهی بر این مدعاست.
از اینرو، برپایه همه بررسی ها و تحلیل های صورت گرفته، فرضیه اول این تحقیق مبنی بر ضعیف بودن سطح پایداری در شهرهای کوچک استان مازندران پذیرفته می شود. این بدین معناست که شهرهای مورد مطالعه با توجه به نتایج بدست آمده از وضعیت پایداری ضعیفی برخوردارند.
۵-۴- آزمون فرضیه دوم تحقیق
فرضیه دوم بر تبیین شاخص‌ها و ابعاد موثر در پایداری و تشریح وضعیت هر یک از این ابعاد و شاخص‌ها در شهرهای کوچک مورد مطالعه تأکید دارد. در فرضیه دوم این تحقیق آمده است: ” شاخص های بعد ((کالبدی)) از وضعیت بهتری نسبت به شاخص های دیگر ابعاد در شهرهای کوچک استان برخوردارند”.
برای اثبات این فرضیه در گام اول وضعیت شاخص ها و مولفه های سنجش پایداری و در گام بعدی وضعیت هر کدام از ابعاد در کل شهرهای کوچک مورد مطالعه مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرد.
۵-۴-۱- وضعیت شاخص ها و مولفه های سنجش پایداری شهرهای کوچک استان مازندران
در ادامه جهت بررسی وضعیت هر یک از مولفه‌های تبیین کننده پایداری شهرهای کوچک استان مازندران و اینکه وضعیت شاخص‌های کدامیک از مولفه‌های زیرمجموعه ابعاد چهارگانه پایداری نظیر منابع انسانی، مراقبت های اجتماعی، زیرساخت های نهادی، کیفیت زندگی، عدالت اقتصادی، رفاه اقتصادی و … در پایداری کل در شهرهای کوچک استان مازندران بهتر و از سهم بیشتری برخوردار است از آزمون های آماری توصیفی همانند میانگین حسابی استفاده شده است که نتایج به دست آمده در جدول شماره ۶-۲۲ ارائه شده است.
بر اساس نتایج بدست آمده از جدول زیر به ترتیب در بعد اجتماعی-فرهنگی مولفه منابع انسانی با میانگین ۲.۷۹، در بعد اقتصادی مولفه عدالت اقتصادی با میانگین ۲.۷۲ ، در بعد کالبدی مولفه یکپارچگی کارکردی با میانگین ۲.۶۸ و در بعد زیست محیطی مولفه بهداشت و خدمات محیط با میانگین ۲.۵۵ وضعیت پایداری بهتری را در شهرهای کوچک استان مازندران داشته اند.
در نهایت بر اساس نتایج بدست آمده می توان گفت که شاخص ها و مولفه های تبیین کننده ابعاد کالبدی پایداری شهرهای کوچک استان مازندران با توجه به میانگین و رتبه های به دست آمده برای آنها سهم و وضعیت بهتری در پایداری کل در شهرهای کوچک استان داشته اند. جدول۵-۲۲ و شکل های ۵-۲۹ و ۳۰
جدول۵-۲۲: نتایج سهم و نسبت مولفه ها در پایداری شهرهای کوچک استان مازندران
ابعاد
مولفه های پایداری
میانگین
رتبه
اجتماعی-فرهنگی
منابع انسانی
۲.۷۹
۱
مراقبت های اجتماعی
۲.۳۳
۸
زیرساخت های نهادی
۲.۲۰
۱۰
کیفیت زندگی
۲.۲۲
۹
اقتصادی
عدالت اقتصادی
۲.۷۲
۲
رفاه اقتصادی
۲.۱۷
۱۱
ثبات اقتصادی
۱.۸۰
۱۳
زیست محیطی
منابع سرزمین
۲.۳۶
۷
بهداشت و خدمات محیط
۲.۵۵
۴
آسیب پذیری محیط
۲.۱۰
۱۲
کالبدی
یکپارچگی کارکردی
۲.۶۸
۳
کیفیت مکان
۲.۴۳
۶
امکانات مکان
۲.۴۷
۵
میانگین کل
۲.۳۸
۵-۴-۲- بررسی وضعیت ابعاد پایداری شهرهای کوچک مورد مطالعه
جهت مشخص کردن وضعیت هر یک از ابعاد پایداری و تعیین اینکه کدام یک از ابعاد چهارگانه پایداری(اجتماعی، اقتصادی، محیطی و کالبدی) از وضعیت بهتری در شهرهای کوچک استان مازندران برخوردارند، از آزمون های آماری توصیفی همانند میانگین حسابی استفاده شده است که نتایج به دست آمده از این محاسبات در جدول شماره ۵-۲۳ ارائه شده است.
نتایج به دست آمده(جدول شماره۵-۲۳) نشان می دهد، بعد کالبدی با میانگین ۲.۵۱ و با کسب سهم ۲۶.۴ درصد ، بهترین وضعیت را در بین ابعاد دیگر دارا است. بعد اجتماعی-فرهنگی با میانگین ۲.۳۸ و با کسب ۲۵.۰۸ درصد از کل در رتبه دوم، بعد زیست محیطی با میانگین ۲.۳۵ و با کسب سهم ۲۴.۷ درصد از کل در رتبه سوم و در نهایت بعد اقتصادی با میانگین ۲.۲۵ و با کسب سهم ۲۳.۷۱ درصد از کل در رتبه آخر قرار گرفته است. شکل شماره۵-۳۱ وضعیت و رتبه هر یک از ابعاد را در پایداری شهرهای کوچک استان مازندران نشان می دهد.
جدول۵-۲۳: نتایج سهم و وضعیت هر یک از ابعاد در پایداری شهرهای کوچک استان
ابعاد پایداری
میانگین
درصد
رتبه
اجتماعی-فرهنگی
۲.۳۸
۲۵.۰۵
۲
اقتصادی
۲.۲۷
۲۳.۸
۴
زیست محیطی
۲.۳۳
۲۴.۵
۳
کالبدی
۲.۵۲
۲۶.۵
۱
مجموع میانگین ها
۹.۵۰
۱۰۰
نتایج بدست آمده از تحلیل وضعیت ابعاد پایداری در شهرهای کوچک مورد مطالعه حاکی از وضعیت بهتر شاخص ها و مولفه های پایدری کالبدی نسبت به شاخص های سایر ابعاد می باشد. پایداری شاخص ها و مولفه های کالبدی در شهرهای ساحلی مورد مطالعه در کنار عواملی مانند درآمد بالای شهرداری ها بواسطه توریستی بودن این شهرها، اجرای طرح جامع شهری در این شهرها و سرانه مناسب برخورداری از انواع خدمات، زیرساختها و امکانات و تسهیلات شهری (که نقشی بی بدیل در ارتقاء پایداری کالبدی دارند) در شهرهای کوچک ساحلی باعث افزایش سطح پایداری کالبدی در این شهرها شده که این خود وضعیت بهتر پایداری کالبدی را نسبت به سایر ابعاد به همراه داشته است.
در نتیجه با توجه به نتایج حاصله در بالا می توان گفت که فرض دوم تحقیق مبنی بر وضعیت بهتر بعد کالبدی در مقایسه با دیگر ابعاد پایداری در شهرهای کوچک استان مازندران، پذیرفته می شود.
۵-۵- آزمون فرضیه سوم تحقیق
فرض سوم این تحقیق

دیدگاهتان را بنویسید