قانون مجازات اسلامی

دانلود پایان نامه

تبصره-هرگاه جنینی که بقاء آن برای مادر خطر جانی دارد به منظور حفظ نفس مادر سقط شود دیه ثابت نمی شود ونیز اصل تفسیر مخصوص جزایی به نفع متهم ولزوم رعایت احتیاط در حفظ دما((به نظر نگارنده ،مطابق قوانین فعلی ایران سقط جنین در هیچ حالتی قتل محسوب نمی شود ؛بنابراین حتی در صورت عمدی بودن مجازات آن هیچگاه نمی تواند قصاص باشد که این موضع با موضع سایر کشور ها ونظام های حقوقی ونیز با مقررات پیش از انقلاب (مواد183-180) قانون مجازات عمدی مطابقت دارد.1
بدیهی است به موجب ماده 721قانون مجازات اسلامی که می گوید:هرگاه در اثر جنایت یا صدمه ،چیزی از زن سقط شود که به تشخیص کارشناس مورد وثوق ،منشأانسان بودن آن ثایت نگردد،دیه وارش ندارد لکن اگر در اثرآن صدمه ای برمادر وارد گردد حسب مورد دیه تعیین شود باید منشأانسانی چیزی که از زن ساقط می شود،مسلم باشد0
گفتار دوم:افشاءاسرار بیماران
راز پوشی از جمله مکارم اخلاقی است،یک فرومتهد ،نه تنها باید از باز کردن اسرار دیگران خودداری کند بلکه تا آن جا که ممکن است از افشای اسرار شخصی خود نیز بپرهیزد اگر سری به اشخاصی مانند پزشک که به اعتبار شغل وحرفه و وضع خاص اجتماعی خود طرف اطمنیان واعتماد جامعه هستند سپرده شود وآنان پرده در می کنند ضرر عمده این خیانت در امانت عاید جامعه می شود زیرا مردم در مراجعات خود به آن طبقه از افراد که مقتضای کارشان با خبر شدن از اسرار دیگران است دستخوش بی اعتمادی وبد دلی می شوند وحتی المقدور از مراجعه به آنان خودداری کنند ودر نتیجه عدم مراجعه ی مردم ولوقلیلی از آنان به پزشک ،بهداشت وسالمت عمومی اجتماع ،به مخاطره می افتدپس ملاک مجازات بودن افشای سرّ،قوّت جنبه ی عمومی این عمل است.1
راز پوشی پزشکی در برگیرنده تمامی اطلاعات ونکاتی است که:
1- بیمار در باره خود به پزشک معالج می گوید خواه در برابر سوال طبیب باشد یا به عنوان شرح بیماری بیان کرده باشد.
2- پزشک با معاینه بیمار یا انجام دادن آزمایشهای لازم در می یابد.
3- آنچه پزشک در منزل بیمار یا محل بستری شدن اومی بیند یا می شنود.
اگر فردی که مبتال به یک بیماری قابل سرایت به دیگران است از بیم آنکه رازش فاش شود به پزشک مراجعه نکند ،این عمل ضمن آنکه برای خود فرد مضر است در صورت انتقال بیماری به مردم ،آحاد جامعه را هم در معرض خطر قرار می دهد بنابراین راز پوشیپزشکی این امکان را فراهم می کندکه افراد فارغ از هر دغدغه ای مشکالت خود را با پزشک معالج در میان بگذارند، سلامت عمومی حفظ شود ونیز اعتماد عمومی جامعه به پزشکان به عنوان محرم اسرار آنان محفوظ بماند.
در مورد حفظ اسرار بیماران وبه عبارت دیگر رعایت راز داری حرفه ای در میان علمای پزشکی وحقوق نظرهای متفاوتی وجد دارد برخی مکاتب قائل راز پوشی مطلق اند وافشای سّر حرفه ای رادر هر شرایطی مجاز نمی دانند در مقابل مکاتب دیگر راز پوشی نسبی را مطرح می نمایند که اجازه می دهد در شرایط خاصی اسرار بیمار افشاگردد.
در رویه های قانونی وپزشکی حقوق ایران ومصر ،حفظ اسرار پزشکی تا جایی که به جامعه وسایر افراد لطمه نزند لازم است ودر مقابل سوال مقام قضایی وانتظامی نوعی پوشیده داشتن جرم وکمک به مجرم وبه عبارت دیگر ستم برافراد ذی نفع وظلم برستم دیدگان است پوشیده نگه داتن اسرار حرفه ای ممکن است با عث شکایت از پزشک وحتی محکومیت وی شود از سوی دیگر در جوامع متمدن افشای راز پزشکی در مواردی که با امنیت کشور وجامعه ار تباط داشته باشد ،مجاز ودر بسیاری از کشور ها اجباری است علاوه برآن مواردی چون تولد ،مرگ ،برخی بیماری های مسری ،سقط جنین جنایی ، حوادث ناشی از کار ،گواهی سالمت برای از دواج یا اشتغال به کار از مواردی است که لزوم افشای اسرار پزشکی در آنها الزم به نظر می رسد .
بنابراین امروزه راز پوشی مطلق در پزشکی مردود است ودر مواردی که جان بی گناهی در معرض خطر است یا مواردی که با رازپوشی، جنایتکاری از چنگ قانون می گریزد وحق مظلومی پایمال می شود ،یا اجتماع در معرض خطر یک بیماری همه گیر قرار می گیرد راز داری نه تنها مطلوب نیست بلکه مذموم است ومسلماًمسؤلیت شدیدی در پی خواهدداشت.
مبحث نخست:رکن قانونی
حقوق ایران ومصر در قانون مجازاتشان به افشای اسرار پزشکی توجه خاصی نموده اند وهر کدام در قانون خود یک ماده را به عنوان مجازات برای پزشکانی که اسرار بیماران خود را در غیر مورد قانونی افشاءنمایند اختصاص داده اند که در ذیل به بررسی مواد قانونی این دوکشور پرداخته می شود.
بند اول:حقوق ایران
در حقوق ایران پزشکان وصاحبان حرفه های پزشکی وافرادی که در کنار آنان کار می کنند باید تمامی اطلاعاتی را که به یکی از اشکال یادشده خواه از طریق سوال از بیمار یا انجام آزمایش ودر محل بستری بیمار بدست می آورنداما نتدارانه به منزله اسرار بیمار حفظ نمایند.در گذشته در ماده220قانون مجازات عمومی مقرر شده بود اطباءوجراحان وقابله ها ودوافروشان وکلیه کسانی که به مناسبت شغل یا حرفه خود محرم اسرار مردم می شوند هرگاه در غیر از مواردی که برحسب قانون ملزم می باشند اسرار مردم را افشاء کنند از یک ماده تا یک سال به حبس ؟؟واز 25الی200تومان است محکوم با تصدیب قانون مجازات جدید (1392) قانون گذار علاوه بر تغییردر این ماده قانونی به لحاظ عدم رعایت این ماده از سوی برخی از پزشکان در این سال اقدام به اصالح ماده مذکور نمود هم اکنون ماده648قانون مجازات اسلامی به عنوان قانون قابل مجازات برای پزشکان در افشاءاسرار تعیین شده است.1
ماده 648قانون مجازات اسلامی مقرر می دارد اطباء وجراحان وماماها وداروفروشان وکلی کسانی که تا یک سال حبس یا به یک میلیون وپانصد هزارریال تا شش میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شوند.
نکته:قابل ذکر این است در بعضی از موارد پزشکان ملزم یا مجاز به اعلام وافشاءاسرار به مقامات ذیصلاح قانونی می باشند بدون اینکه ،بدین سبب بتوان آنهارا مورد تعقیب قرارداد وقانون گذلر نیز با ذکر عبارت (در غیر از موارد قانونی )به چنین امری اشاره نموده است.
همچنین به موجب ماده 13قانون طرز جلوگیری از بیماری های آمیزشی وبیماری های واگیر دار مصوب 11/3/1320 پزشکان آزاد وکلیه بنگاههای بهداری که به معاینه ودرمان بیماری های آمیزشی می پردازند،موظفند در آخرهر ماه عده عر بیماری های آمیزشی را که دیده اند وقبلاًبه پزشک مراجعه ننموده اند ،بدون ذکر نام ومشخصات بیمار به بهداری بفرستند طریقه فرستادن شماره بیماران موجب آیین نامه ای است که بهداری کل تعیین خواهد نمود.
در ماده 19 قانون مذکور نیز پزشکان مکلف به اعلام بیماریهای واگیر دار شده اند.
مطابق این ماده:هر پزشک معالج مکلف است در موقع مشاهده یکی از بیماریهای واگیر دار نامبرده زیر فوراًبه بهداری اطلاع دهد:
1- وبا واسهال وبایی شکل
2- طاعون
3- تب زرد