جزیره العرب

دانلود پایان نامه

الف ) معرفی اجمالی زمین در نجوم امروز
زمین پس از عطارد وزهره ، سومین سیاره ی کوچک از سیارات منظومه ی شمسی است ودر فاصله ی تقریبی 149500000 کیلومتر از خورشید قراردارد. زمین شکل کروی بخصوصی دارد که در قطبین دارای فرو رفتگی ودر استوا دارای برآمدگی است. حتی خط استوا دایره ای کامل نیست واندکی مایل به بیضی است. برای زمین دست کم شش حرکت اساسی اثبات کرده اند که دو حرکت وضعی وانتقالی آن معروف است.زمین در حرکت وضعی خود به گرد خط موهومی به نام محورزمین ، خلاف جهت عقربه های ساعات ، از مغرب به مشرق می چرخد.
محور زمین سطح کبیره را در دو نقطه قطع می کند، که این دو نقطه را قطبین زمین می خوانند. بزرگترین مداری که از گردش زمین به دور محور خودش حاضر می شود خط استوا نامیده می شود . خط استوا نامیده می شود . خط استوا کره ی زمین را به دو نیمکره ی شمالی وجنوبی تقسیم می کند . گردش یک دور کامل زمین به دور محور خود شبانه روز را به وجود می آورد . زمین سالانه یک بار در مداری خاص بیضی شکل به دور خورشید گردش می کند . این گردش حرکت انتقالی زمین را شکل می بخشد . ساختمان زمین را لایه های مختلفی شکل می دهد وگرداگرد آن را پوشش از هوا احاطه کرده است که جو زمین نامیده می شود.
جو زمین به چهار لایه تقسیم می شود . در لایه های پایین تر جو ابرها شکل می گیرند وبالاتر از آن لایه های اوزون قرار دارد وبالای اوزون لایه ای است که شهاب سنگ ها درآن شعله ور می شوند وآخرین لایه با ذرات بارور خورشیدی ادغام می شود (ماهیار، 1382: 260-261)
ب) زمین درنظر دانشمندان قدیم
دانشمندان قدیم درباره ی چند وچون شکل وهیأت زمین تصورات مختلف داشته اند . بعضی گفته اند که شکل زمین مسطح است ودرچهار جهت گسترده است وجماعتی آن را نظیر سپری منحنی دانسته اند وگروهی آن را مانند طبل پنداشته اند ونیز بوده اند کسانی که زمین را نیم کره تصور کرده اند (ماهیار ، 1382: 261).
بسیاری از یونانیان – واز جمله بطلیموّس – وهمه دانشمندان اسلامی چنین می پنداشتند وچنان تصور می کردند که زمین در مرکز عالم ثابت است ونه حرکت انتقالی در فضا دارد ونه حرکت وضعی برجای خود وبرگرد محورش .
بیرونی درکتاب «علم الهیئه» ودرکتاب «ماللهند من متوله» اعتراف کرده اند که بیان ظواهر از طریق متحرک فرض کردن زمین با حرکتی همچون سنگ آسیا برگرد محورش امکان پذیر هست . از جمله گروه اند کی از پیشینیان که قائل به حرکت بر گرد محور خود بوده اند ، بعضی از فلاسفه ی یونانی پیرو مذهب فیثاغورس وارسطو خس منجم ، وسپس از هندیان آری بهط را می توان نام برد (نلّینو ،1360:312)
اغلب علما گفته اند که زمین کروی است ومرکز آن مرکز افلاک است وفاصله ی آن از هر طرف تا مرز افلاک متساوی است وآن را به دو قسمت آباد قابل سکونت ، وغیر آباد وغیر قابل سکونت تقسیم کرده اند وسپس قسمت های آباد زمین را به هفت بخش تقسیم کرده اند وهریک را اقلیم نام نهاده اند .
اختر شناسان هر یک اقلیم های هفت گانه را به یکی از سیارات نسبت داده اند . در تقسیم بندی اقلیم نام نهاده اند . اخترشناسان هریک از اقلیم های هفت گانه را به یکی از سیارات نسبت داده اند . در تقسیم بندی اقلیم ها و انتساب آن ها به سیارات ، میان دانشمندان اختلاف است (ماهیار ، 1382: 262).
گاو زمین :
نیروی جاذبه زمین ونیز باوری عامیانه بوده که زمین برشاخ گاو استوار است ونیز به معنی آن است که بدو زمین آبادان شود (نفاس الفنون ) (مصفی 1366 : 651)
بکوفت گاو زمین را نهیب او گردن بکند شیر فلک را شکوه او چنگال ص123ب5
عطارد
سیاره منظومه شمسی ونزدیکترین سیارات به خورشید است وکوچکترین آنهاست . قطر استوای عطارد (4800) کیلومتر ، جرم آن 50% جرم زمینی ، سنگینی ویژه آن 3/5 خروج از مرکز مدار آن 204% فاصله متوسط عطارد از خورشید تقریباً 6/57 میلیون کیلومتر است. زمان حرکت انتقالی آن 88روز است عقیده بر این بودکه مدت زمان حرکت وضعی عطارد برابر حرکت انتقالی آنست از این رو همیشه یک طرف آن به سمت خورشید است.اما تحقیقات جدید نشان می دهد که زمان حرکت وضعی او ممکن است 59روز باشد .
اوج عطارد به 8درجه برج عقرب عقرب وحضیض او در ثور ودر دو تثلیث اوج می باشد که 8 درجه از دو برج حوت وسرطان است . حداکثر عرض شمالی عطارد 26درجه و37دقیقه وحداقل عرض جنوبی 26درجه و37دقیقه وحداقل عرض جنوبی 26درجه و40دقیقه است .
سال عطارد در حدود سال شمسی است وحرکت او در منطقه البروج اگر سریع باشد هر برج 16روز واگر راجع باشد 22روز طی می کند . جوزا وسنبله خانه های اویند وشرف او در 15درجه سنبله وبال آن در قوس وحوت وهبوط آن در 15درجه حوت است . نام یونانی عطارد ، هرمس ورومی آن «مرکور» وفارسی آن «تیر» است ودر اساطیر یونانی وروم عطارد فرزند «زئوس» است . پیک خدایان بوده وفرامین ایشان را حمل می کرده است وخدای فصاحت ودبیری وتجارت ویار مسافران ودزدان است وارواح مردگان را در دوزخ هدایت می کند . از عطارد در شعر فارسی با القاب : اختر دانش ، کاتب گردون ، گردون، دبیر انجم ، کاتب علوی ومنشی دیوان گردون ، مستوفی دیوان اعلی ، منشی دیوان ثانی ، خدیو عرصه ی دیوان پیشگاه دوم ، دبیر وجوان یاد شده است . (مصفی ، 1366: 511-512).
نه مجلسی فلکی کاندرا او زبس دهشت بود عطار اُمنی ومشتری جاهل ص126 ب10
بخش دوم :عدد هفت در دیوان ظهیر الدین وترکیبات آن :
عدد هفت در نجوم
از زمانهای بسیار کهن ، اقوام مختلف به عدد هفت توجه مخصوص داشتند سومری ها وبعد سامی ها ، مردم سرزمین های ایران ویونان وهند، تقسیم بندی هفتگانه را در موارد بسیار بکار می بسته اند . تقسیم سیارات به هفت افلاک سبعه ، هفت اقلیم ، هفت دریا ، طبقات هفتگانه زمین ، ایام هفته وبسی چیزهای دیگر مورد اعتقاد ایشان با عدد هفت همراه بوده وبا این عدد محدود می شده واگرمدلول آیه «ومن الارض مثلهن »(سوره اطلاق آیه 12) را مربوط به تقسیم هفت اقلیم بدانیم احتمال سامی بودن این تقسیم بیشتر می شود. هفت بار طواف بدور کعبه وهفت بار رمی جمره وسعی بین صفا ومروه در مراسم حج وقرار گرفتن هفت اندام بر زمین در موقع سجده نماز ، مذهبی بودن عدد هفت واعتبار آن را بیشتر کرده است .هندوان هفت پروردگار بنام آذیتا وایرانیان هفت ایزد بنام امشا سپندان با تصور آسمانی وستاره ای داشته اند تقسیمات هفتگانه کشوری ولشکری وحتی تقسیم آسمان به هفت ناحیه وسپردن هر ناحیه به یک اختر اهوارایی ویک اختر اهریمنی ، نشانه اعتقاد ایرانیان نیز به اصالت عدد هفت بوده است (مصفی،1366: -839-840)
ساکنان باستانی بابل تصور می کردند که آسمان از هفت طبقه روی هم پیچیده تشکیل شده و خورشید و ماه و پنج سیاره را بنابر اندازه دوری آن ها از زمین در هر یک از این طبقات می دانستند و خورشید و ماه و خمسه متعیره را ساکن طبقات و صاحب ( رب ) آن می شمردند
این پندار میان اقوام یونانی و سریانی راه یافتو میان طبقه عوام آن اقوام رواج پیدا کرد و بعدها با شهرنشینان جزیره العرب نیز در دوره جاهلیت این اعتقاد پیدا آمد و این مطلب از ورود و ذکر هفت آسمان در پاره ای از آیات قرآن به چشم می خورد .
هو الذی خلق لکم ما فی الارض جمیعاً ثم استوتی الی السماء فسّونهن سبع سموت وهو بکل شی ءٍ علیمً
او خدایی است که همه موجودات زمین را برای شما خلق کرده وپس ازآن به خلقت آسمانها نظر گماست وهفت آسمان را بر فراز یکدیگرافراشت و او با همه چیز داناست. سوره بقره29
الذی خلق سَبَع سَموات طباقا (سوره ملک آیه 3)