اعلامیه جهانی حقوق بشر

Off By
دانلود پایان نامه

تنافی شغل زوجه با حیثیات زوجین. ماده 1117 ق.م.
گفتار سوم : اشتغال زنان در اسناد بین المللی حقوق بشر
الف:مقاوله‏نامه کار اجباری (مصوّب 1303)
ب: اعلامیه جهانی حقوق بشر (مصوّب 1327)
ج: مقاوله‏نامه ی تساوی اجرت کارگران زن و مرد در قبال کار هم‏ارزش (مصوّب 1330)
د: مقاوله‏نامه نفی تبعیض در امور مربوط به استخدام و اشتغال (مصوّب 1337)
ه: میثاق بین‏المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (مصوّب 1345)
و: اعلامیه تهران (مصوّب 1347)
ز: کنوانسیون رفع کلیه تبعیضات علیه زنان (مصوّب 1358)
ح:اعلامیه اسلامی حقوق بشر (مصوّب 1369)
ط: منشور حقوق و مسئولیت‏های زن در کشورهای اسلامی (مصوّب 1385)
گفتار چهارم: اشتغال زنان در اسلام
الف: قرآن
در قرآن آیه ای که مستقیما به اشتغال زنان اشاره کند نیامده است. هر چند در برخی آیات به طور ضمنی و کلی بتوان جواز اشتغال زنان را برداشت کرد. در اسلام فعالیت های اقتصادی به زن یا مرد اختصاص ندارد، بلکه هر دو می توانند به هر نسبت که فعالیت کنند از آن بهره مند شوند. آیه مبارکه نساء گواه این موضوع است. برای مردان از آنچه به اختیار کسب کردهاند بهرهای است و برای زنان ‏‏نیز از آنچه ‏‏به اختیار کسب کردهاند بهرهای است.
به تعبیر علامه طباطبایی اکتساب یک نوع حیازت و اختصاص است، چه با عملی اختیاری مثل صنعت و شغل که زن یا مرد از راه تجارت یا کار دیگر به دست می آورد و چه با عملی غیر اختیاری که خداوند متعال با تشریع احکام خاص برای زن و مرد برای هر یک مزایایی را قرار داده است که موجب تفاوت در سهم و نصیب می شود.
ب: روایات و سیره پیامبر اکرم(ص)
دین اسلام به هنگام پیدایش، برخی امور را که در جاهلیت بدان عمل می شد، پذیرفت و بعضی را اصلاح کرده، برخی دیگر را از بین برد و قوانین جدیدی را برای سامان دهی زندگی مسلمانان در اجتماع نوظهور امت اسلام، وضع کرد. اسلام در مورد کار کردن زن، وضع زمان جاهلیت را پذیرفت؛ یعنی بی آنکه قانون صریحی بنهد، به زن اجازه داد همچنان کار کند، زیرا دین، همان گونه که حق کار کردن مرد را مسلم و بدیهی می دانست، در مورد زن چنین عقیده ای داشت. در زمان جاهلیت، بسته به فرهنگ محیط، به زن اجازه کار و فعالیت حرفه ای داده می شد؛ به جز جنگ و نبردهای قبایل علیه همدیگر، گرچه در این حال نیز زن نقش بسزایی در تشویق مردان به رزم داشت. وی اشعار حماسی می سرود و مردان را از سرزنش زنان، در صورت شکست یا ناتوانی در جنگ بیم می داد. وی به فعالیتهای بزرگ و مهم اقتصادی در جامعه می پرداخت و در کنار مرد خانواده یا برای ارتزاق خود و خانواده اش اگر بیوه یا مطلقه بود به عنوان یک کارگزار، فعالیت کشاورزی و دامپروری داشت. زنان برای کمک به خانواده یا ارتزاق، به صنایع دستی مشغول بودند و به زن، صنعت کار گفته می شد. وی آنچه را می بافت یا می ریسید و نیز کره و روغن یا پوست دباغی شده را می فروخت.
زن فعالیت تجاری هم داشت، چه در داخل و محدود، که در بازارهای محلی یا عمومی مثل بازار عکاظ، خرید و فروش می کرد، و یا در محل کسب خود که در طول سال کار می کرد و محصولات دست سازش را می فروخت یا کارهای زنان را که برای وی کار می کردند و آنچه را ساخته شده از بازار می خرید، خرید و فروش می کرد، از شمار این زنان ام منذر بنت قیس است که ظاهرا در زمان رسول اللّه (ص) خرما می فروخت و اسماء بنت مخرمه بن جندل که عطرفروش بود و از یمن عطر وارد می کرد و در مدینه می فروخت.
اشتغال زنان در فعالیت های اقتصادی و اجتماعی در زمان رسول خدا(ص) حضور آنان را در عرصه های مختلف اقتصادی و اجتماعی در سطح جامعه نشان می دهد. برای مثال حضرت خدیجه(س) که از زنان بزگوار و برگزیده است، خود تاجری ثروتمند بود که به تجارت می پرداخت و پیامبر (ص) نیز برای مدتی از جانب ایشان به تجارت مشغول بود.
حولاء، زنی عطر فروش بود که پیامبر(ص) او را موعظه می‌کرد و می‌فرمود: “هرگاه عطر می‌فروشی، جنس سالم و با قیمت مناسب تحویل مردم بده و هرگز در جنس خود تقلب روا مدار؛ زیرا معامله سالم پاک‌تر است و سبب خیر و برکت می‌شود”.
اگر کار و فعالیت زنان در زمان اسلام را ادامه وضع زمان جاهلیت بدانیم و اگر قرآن آیه صریحی در باره کار کردن زنان نیاورده باشد، همچنان که در باره مردان نیاورده، آیا می توانیم بدین سبب بگوییم: کار کردن مرد حرام است؟! گرچه در قرآن به طور ضمنی اشاره به کار کردن زنان شده است. قرآن مَهر را بر مرد شرعا واجب کرده، ارث بردن زن را پذیرفته و سهم مشخصی از ارث را در هر وضعی برای وی در نظر گرفته است. این حقوق و اموال، سرمایه ای برای زن است که باید آن را توسعه و رشد دهد. قرآن می پذیرد وی قانونا شایستگی دارد پیمان ببندد و خرید و فروش و رهن و … کند. در سنت که از جمله وظایف آن تشریح و تبیین محتوای قرآن است ، مطلبی درباره ممنوعیت کار کردن زن نیامده، خلاف آن را درست دانسته، کارهایی را که پیشتر زنان انجام می دادند، ادامه داده اند.
اسلام در این حد متوقف نشد، بلکه زن را به حضور در فعالیتها و به عهده گرفتن وظایف و مناصبی خواند که به مقتضای جامعه نوپیدای اسلام به وجود آمده بود. در مکه و زمان رسول اللّه (ص) امور حسبه (مالی) را سمراء بنت نهیک الاسدیه بر عهده داشت. وی با شلاق کسانی را که در داد و ستد، غش و فریبکاری می کردند، مجازات می کرد. امور حسبه از مهمترین و خطیرترین مناصبی است که شخص می تواند در جامعه اسلامی بر عهده گیرد. بنا بر تعریف ماوردی از امور حسبه، که امر به معروف به هنگام ترک آن و نهی از منکر در وقت انجام آن است،مسؤولیت امور حسبه، حد و مرزی نمی شناسد. از واگذاری این مسؤولیت به زن می توان میزان اعتماد بالا به توانایی ها و شایستگی های زن را در پذیرش مسؤولیت، در زمان پیامبر(ص) فهمید. در جنگهای پیامبر(ص) بسیاری از زنان مانند مردان نقش داشتند.مانند لیلی غفاری که بارها در میدان های نبرد حضور یافت و از بیماران و مجروحان جنگی پرستاری و آنان را مداوا و معالجه کرد. ام عطیه و ام‌سلمه نیز در غزوات متعددی شرکت داشتند و از مجروحان پرستاری می کردند.
در واقع مخالفت نکردن پیامبر (ص) با زنان شاغل نشان تجویز فعالیت های اقتصادی آنان بوده است. چنان که زنان شاغل یا در انجام فعالیت اقتصادی خود اضطرار داشته و به نان آوری اقدام می کردند یا به فعالیت هایی اشتغال داشتند که کارهای زنانه به شمار می آمد. روایتی از امام کاظم(ع) در ترغیب به برخی فعالیت های اجتماعی متناسب با ویژگی های زنانه گواه آن است. “پدرم امام صادق(ع) مادر من و ام فروه (مادر خود) را ماموریت می دادند تا حقوق و احتیاجات اهل مدینه را ادا کنند”.
در شاکله حقوق انسان در اسلام، مسأله ای تحت عنوان حقوق جنسیّتی زن مطرح شده است، که در تمامی قوانین اقتصادی، جزایی، عبادی، سیاسی و اجتماعی، به منظور حفظ توازن اجتماعی و اجرای عدالت، ساری و جاری است و امتیازات و تسهیلات اشتغال زنان، الهام گرفته از قانون الهی است. در برنامه ریزی عدالت اجتماعی، به هیچ صنفی اعم از زن و مرد نباید ظلم و تبعیض وارد شود. اگر نگرش به زن، نگرشی خاص باشد و باعث شود که زن از جایگاه اصلی انسانی خود خارج شود، به تبع آن، مرد هم نمی تواند در جایگاه انسانی خود قرار گیرد.